l- CEZA HUKUKU YÖNÜNDEN SUÇUN TARİFİ VE UNSURLARI
 A- SUÇUN TARİFİ
Bilindiği  gibi   hukuk;  toplum   halinde  yaşayan  insanların  davranışlarını  düzenleyen disiplinlerden birisi ve de en önemlisidir. İnsan tabiatı ve bencilliği, hukuk düzeni olmadan birlikte yaşanabilmesine olanak vermez. Bu nedenle toplu olarak yaşanılan yerlerde, bir düzen bir disiplin kurulması zorunludur. Toplum halinde yaşayan insanların toplum düzenini  bozan davranışları  değişik nitelikler gösterir. Hukuk koyduğu kurallarla bu düzeni kurar ve korur.
Konumuz suç olduğuna göre; suçun tarifi muhtelif hukukçular tarafından şekil, maddi ve sosyal bakımlardan olmak üzere çeşitli şekillerde tarif edilmiştir. Suç bir tarife göre, toplumun huzur ve sükununu bozdukları için yapılmaları yasak edilmiş ire işlenmeleri halinde cezayı müeyyide maruz bulunan fiillere denilmektedir. (BAYRAKTAROGLU, H. 1977). Başka bir tarife göre ise suç; halkın güvenliğini korumak için devletçe neşir ve ilan edilen ve ceza tehdidini havi olan bir konunun ,sorumlu bir şahıs tarafından icrai ve ihmali olabilen harici bir hareketle ve bir veya vazifeyi müstenit olmayarak ihlal edilmesidir (ÖZDÖNMEZ H. 1965).
B- SUÇUN UNSURLARI
Suçun unsurları denildiğinde, bir fiilin suç sayılabilmesi için bulunması gerekli unsurlar anlaşılmaktadır. Bu unsurlar bir arada bulunmadıkça bir fiili suç olarak nitelendirmek mümkün değildir. Biz yapacağımız incelemede suçun unsurları olan hareket unsuru, tipiklik unsuru, hukuka aykırılık unsuru, kusur unsuru üzerinde duracağız (ÖNDER A)
1- Hareket Unsuru
Her suçta bulanan ve bulunması gerekli unsurlardan birincisi, her suçun iradi bir davranışın sonucu olmasıdır. Davranışın iradi olmasından maksat, kişinin bilinçli bir şekilde ruhsal ve fiziki bir hareket haline getirebilmesidir. Kişinin düşünce alemi zihninde kaldığı sürece bu istekler Ceza Hukuku sahası dışındadır. yani, hareket olmadan bir suçun varlığından söz edilemez. Hareket icrai olmalıdır. Ancak hukuk düzeninin kişiden beklediğinin yapılmamış olması,yani başka bir deyişle ihmal de hareket kavramı içinde düşünülmelidir.

2- Tipiklik Unsuru   
Suçtan söz edebilmek için, bir suçun incelenmesinde,önce hareketin varlığı tespit edilmelidir. Yapılan bu tespitten sonra,hareketin suç tipine, yani (hareketin) suçun kanundaki tarife uyup uymadığı araştırılacaktır. Mesela, adam öldürme, hırsızlık, dolandırıcılık suç tipleri kanunda belirtilmiş ve bir tarifi de verilmiştir. Yapılacak araştırma hareketin bu suç tiplerine uygun olup olmadığının tespiti olacaktır. Uygunluk bulunduğu taktirde suç tipinin bu hareketle ihlal edilmiş olduğundan söz edilebilecektir. Kanunda belirtilmiş bulunan, suç tipine uygun hareket etmemiş olan kişinin cezalandırılmasına, suçta kanunilik ilkesi engel olmaktadır. Türk Ceza Kanunumuzun 1. maddesinde de bu husus hükme bağlanmıştır. Buna göre; "Kanunun sarih olarak suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez.”
Kanunda yazılı cezalardan başka bir ceza ile de kimse cezalandırılamaz. Yani kanunda mevcut suç tiplerinden herhangi birisine uygun olmayan, suç tarifini ihlal etmeyen hareket Ceza Hukuku dışında kalır.
Suç tipleri incelendiğinde bu tiplerin objektif ve sübjektif unsurlardan meydana geldiği görülmektedir. Diğer bir ifade ile bu tipler yalnız dış alemde meydana gelen değişikliklere göre belirtilmemiş, failin sübjektif durumda bu suç tiplerinde gösterilmiştir. Bir suçun mevcut olup olmadığını incelerken yapılacak ilk işlem, failin hareketinin suç tipinde gösterilmiş bulunan maddi unsurların gerçekleştirilmiş olup olmadığının tespiti olacaktır. Bu tespit duyularımız aracılığı ile dış alemdeki etkilerinin göz önünde bulundurulması sonucunda gerçekleşir ve anlaşılır. Failin tasavvurları, saik amacı kısaca iç alemi, yapılan bu araştırmada gözönünde bulundurulmaz. Yani önce hareketin suç tipindeki maddi unsurları ihlal etmiş olup olmadığı araştırılır.
Görülüyor ki tipiklik kavramı ile suç tipinde mevcut maddi bünyeli unsurlar kastedilmektedir. Mesela, kanunda hırsızlık suçu tarif edilirken (md.491)"Her kim diğerinin taşınabilir malını bulunduğu yerden alması" suçu oluşturmakta yeterli olacak faildeki ve bu maldan faydalan maksadı faile ait sübjektif bir nitelik olup, tipikliğin dışındadır ve inceleneceği yer kusurluluktur.
Tipiklik, suçun unsurlarından birisi olduğu ve bu görevi gerçekleştirebilmesi için her suçta mevcut maddi unsurları gösteren, soyut bir nitelik taşıdığı kabul edilmektedir. Bu nedenle tipikliğin yalnız objektif nitelikteki suç unsurlarından oluştuğu görülür.
3- Hukuka Aykırılık Unsuru
Bu hareketin varlığı ve bunun suç tipikliğini ihlal etmiş olması veya tipikliğe uygunluğu fiilin suç olarak kabulüne ve hukuka aykırılığını belirtmesi bakımından konu olarak yeterlidir.
a)   Bir suç tipi ihlal edildiği ve hukuka aykırılık ortaya çıktığında hukukun çeşitli kaynaklan bu suç tipinin ihlal edilebilmesine izin vermiş,imkan tanımış veya kişiye bir görev olarak bu yüklenmiş olabilir. Mesela, saldırıya uğrayan meşru müdafaa içinde saldırganı öldürdüğü taktirde, adam öldürme suç tipi gerçekleştiği halde, faili cezalandırmamaktayız; zira, kanun bu fiile izin vererek hukuka uygunluk sebebi kabul etmiştir.
b)   Bazı suç tipleri içinde "haksız olarak" veya "hukuka aykırı olarak" şeklinde deyimler yer almaktadır. Bu durumda hareket suç tipini ihlal etse dahi, bu hareketin haksız veya hukuka aykırı olduğu tespit edilemeden bir sonuca varılamaz.
c)   Nihayeti mal suretiyle icra suçlarında, ihmalin bir netice meydana getirip failin cezalandırılabilmesi için onaya çıkan neticeye engel olma hukuki yükümlülüğünün tespiti gerekir.
Görülüyor ki suç tipinin ihlali, hukuka aykırılığın bir karinesi ise de yukarıda açıkladığımız üç hal bu karineyi bertaraf edebilmekte, belirt ilen bu hallerin bulunmaması durumunda ihlal hukuka aykırılığın kat'i karinesini oluşturmaktadır.
4- Kusur Unsuru
Tipe uygun hukuka aykırı hareket suçun objektif yanını teşkil eder. Fiilin bundan başka birde sübjektif tarafı vardır ki buna da kusurluluk denilmektedir. Suçun bu dördüncü unsuru kişinin hatalı hareket ettiğini açıklar. Kişi yaptığı irade hareketi ile hukuki yükümlülüğünü yerine getirmemiştir ve bu kusurlu hareketi ona yüklenebilmededir.
Dış alemde meydana gelen bir olay maddi bünyesi yanında bu fiili gerçekleştiren kişinin manevi alemi ve karakterinin de sonucudur. Fiilin suç olabilmesi için kişinin manevi alemi önemli olmakla beraber fiili ile olan ve kusurunu teşkil eden bu manevi ilişki her olayda aynı değildir. Suç tiplerinden bazıları kusurun çeşitlerini belirtirler ki bunlar kast ve taksirdir.
2- ORMAN HUKUKU YÖNÜNDEN SUÇUN TARİFİ VE UNSURLARI
A- AĞAÇ KESME SUÇUNUN TARİFİ
23-09-1983 tarih ve 2896 sayılı yasa ile değişik 6831 sayılı yasanın 14. maddesi hükmüne göre,
1.   Yetişmiş veya yetiştirilmiş fidanları kesmek, sökmek, ekim sahalarını bozmak, yaş ağaçları bozmak, yaralamak, tepelerini ve dallarını kesmek veya koparmak veya ağaçlardan yalamuk, pedavra, hartama çıkarmak;
2.   Dikili yaş veya kuru ağaçları kesmek, bunları kökünden sökmek veya bunlardan kabuk veya çıra veya katran veya sakız çıkarmak yatık veya devrik ağaçları kesmek veya götürmek, kök sökmek, kömür yapmak;
3.   Palamut, ıhlamur çiçeği, her çeşit orman örtüsü, mazı kozalağı, tıbbi ve sınai nebatları veya orman tohumlarını toplayıp götürmek,
4.   Ormandaki göl, gölet, baraj ve derelerde dinamit atmak veya zehir bırakmak suretiyle avlanmak;
5.   Ticaret amacıyla olmaksızın kendi ihtiyacı için toprak, kum ve çakıl çıkarmak; YASAKTIR.
Bununla beraber aynı yasanın 15. maddesinde de ormanın gelişmesi için idarenin fenni maksatlarla yapacağı ameliyat dışında, 14. maddenin (A) bendinde yazılı fiillerden fidan sökmek ve dal kesmek ile orman hasılatı elde etmek üzere aynı maddenin (B) bendinde ve muhtelif faydalar sağlamak için (C) bendinde yazılı fiil ve hareketleri yapmak,orman idaresinin izin ve müsaadesine bağlı olduğu hükmü yer almaktadır
B- AĞAÇ KESME SUÇUNUN UNSURLARI
Ağaç kesme suçunun 6831 sayılı yasanın ilgili maddelerine göre tanımladıktan sonra bir fiilin suç olabilmesi gerekli unsurlar olan hareket, tipiklik, hukuka aykırılık ve kusurluluk halinin bu suçta nasıl gerçekleştiğini incelemeye çalışalım.
6831 Sayılı yasanın 14. ve 15. madde hükümlerine göre; Devlet ormanlarından izinsiz ve damgasız ağaç kesmek suçtur, bunun müeyyideleri de aynı yasanın 91.maddesinde hükme bağlanmıştır.
Yasaya aykırı bir şekilde ağaç kesmek suçtur ve her suç gibi ağaç kesme suçu da hareket, tipiklik, hukuka aykırılık ve kusurluluk unsurlarına sahiptir.
Ağaç kesme suçu da,özel kanunda düzenlenmiş bir suç tipini oluşturduğundan yukarıda kısaca Ceza Hukuku yönünden incelemeye çalıştığımız suç unsurlarını bu başlık altında tekrardan uzak ve tez konumuza uygun biçimde incelemeye çalışacağız.
1- Hareket Unsuru
Her suçta bulunan ve bulunması gerekli olan unsurların birincisi,her suçun iradi davranış neticesinde gerçekleşmiş olmasıdır. Kişi yaptığı hareketin bilincinde olmalı, hareket ve daha başka bir hareket yapabilmelidir. İç dürtülerini ilgili konu üzerinde harekete geçirebilmelidir. Hareket ancak bu şekilde Ceza Hukukuna konu olabilir. Ancak icrai olabileceği gibi,yasanın kişiden beklediğinin yapılmamış olması, yani ihmal şeklinde de olabilir.
Ağaç kesme suçu, iradi bir sonuç neticesinde ve icrai bir hareketle gerçekleştirilir. Yani bu suçu, kişi isteyerek icra etmektedir, ihmalen yapılmış olması olanaksızdır.
2- Tipiklik Unsuru
Suçun varlığından söz edebilmek için, hareket şart olduğunu önce bunun varlığının tespit edilmesinin gerekli olduğunu yukarıda görmüştük. Bu aşamadan sonra, hareketin suç tipine, suçun kanundaki tarifine uyup uymadığı araştırılmalıdır ve Ceza Kanunumuzun 1. maddesinde de belirtildiği üzere "Kanunun açık olarak suç saymadığı bir fiil için, kimseye ceza verilemez Kanunda yazılı cezalardan başka bir ceza ile de kimse cezalandırılamaz. Kanundaki suç tariflerinden herhangi birisine girmeyen hakaret, Ceza Hukuku dışında kalır.
Ortada bir suçun olup olmadığını anlayabilmemiz için öncelikle, failin hareketinin suç tipinde gösterilmiş bulunan maddi unsurlarının gerçekleşip gerçekleşmediğini araştırmak gerekir. Kişinin amacı, tasavvurları, yani iç dünyası bu araştırma kapsamı dışındadır.
İrdelediğimiz ağaç kesme suçunun tarifi dekanım kısmında ayrıntılı olarak belirttiğimiz 6831 sayılı yasanın 14. ve 15. maddelerinde yerini bulmuştur, irdelememiz neticesinde göreceğiz ki, tipiklikte kastedilen maddi bünyeli,fidan sökmek, eki m sahalarını bozmak, yaş ağaçları boğmak gibi sayısını daha da arttırabileceğimiz fiiller, açık bir şekilde ilgili maddelerde belirtilmiştir. Kanun bu tipikliğe uygun maddi bünyeli hareketleri suç saymıştır ve yine Ceza Kanunumuzun 1. maddesine uygun bir şekilde 683 l sayılı yasanın 91. maddesi ile cezalandırılmıştır.
3- Hukuka Aykırılık Unsuru
Aslında bir hareketin olması ve bunun da tipikliğe uygun olması, fiilin suç olarak kabulü ve hukuka aykırılığı belirtmesi kural olarak yeterlidir,ancak bunun üç istisnası vardır.
Bunlar meşru müdafaa hali,hareket suç tipini ihlal etme dahi, bu hareketin tespit edilmeden sonuca varılmama durumu ve ortaya çıkan neticeye engel olma hukuki yükümlülüğünün tespiti, yani ihmal durumu olduğunu yukarıda belirtmiştik.
Ağaç kesme suçunu hukuka aykırı kabul edebilmemiz için,onun iradi bir hareketle ve tipikliğe uygun olarak gerçekleştirilmiş olması yeterlidir. Bu suçta yukarıda belirtilen istisnai hallere ise rastlanmamıştır.
4-Kusur Unsuru
Tipe uygun hukuka aykırı hareket, suçun maddi yanını teşkil eder. Filin bunlardan başka bir de manevi yanı vardır ki, buna "kusurluluk" denilmektedir. Kişi yaptığı iradi hareketleri ile hukuki yükümlülüğünü yerine getirmemiştir ve bu kusurlu hareket ona yüklenebilmektedir. Kusurluluk, kişinin manevi alemi ve karakterinin sonucudur, ancak kusuru teşkil eden fiil, bazen kast, bazen de bazen de taksir neticesinde gerçekleşir.
Ağaç kesme suçu, tipikliğe uygun, hukuka aykırı, iradi ancak kusurlu bir harekettir, kişinin bu suçu kasten işlediği yani haksız fiili gerçekleştirebilecek iradi bir faaliyette bulunmuş olduğu kabul edilmektedir. Böyle bir suçun taksirle gerçekleşmiş olması ise olanaksızdır.
3- AĞAÇ KESME SUÇUNUN FAİLİ
Ağaç kesme suçun temelini oluşturan bu unsurlara oturttuktan sonra şimdi de bu suçun faili kimler olabilir, teşebbüs ve iştirak mümkün müdür, müeyyideleri nelerdir, ağırlatıcı, hafifletici sebepleri var mıdır gibi sorulan sırası ile ilgili suça göre cevaplandırmaya çalışalım.
Suçun tanımının ortaya konduğu 6831 sayılı yasanın 14. ve 15. maddelerini dikkatle gözden geçirdiğimizde bu suçun failinin "herkes" olabileceği sonucuna varırız. Özel bir niteliğe sahip olmak gerekmemektedir.
A-TEŞEBBÜS HALİNİN İNCELENMESİ
Teşebbüs failin istediği halde neticeyi gerçekleştirememesidir. Teşebbüs müessesesi kronolojik bir süreç içinde şöyle açıklanabilir. Kişi önce işlemek istediği fiili düşünür; düşünce, karar aşamasına gelir; verilen bu kararın uygulanması için gerekli olan hazırlık hareketleri yapılır; daha sonra işlenmesi kastedilen suçun icra hareketlerine başlanır;suç yoluna böylece girmiş olan kişi bu yolda ilerlemesini, yani icra hareketlerini elinde olmayan sebeplerle bitiremez veya bu hareketleri yapıp bitirdiği halde yine elinde olmayan sebeplerle netice meydana gelmemiş olabilir. Bu belirttiğimiz kronolojik gelişmede bazı önemli noktalar vardır. Bunlar;karar,hazırlık hareketleri,icra başlangıcı ve neticesidir.
İşte kişi işlemeyi kastettiği suçun icra hareketlerine başladıktan sonra, elinde olmayan sebeplerle neticeyi gerçekleştiremediği taktirde, teşebbüsten söz edilir ki, Ceza Kanununun 61. ve 62. maddeleri bu durumun şartlarını ve failin nasıl cezalandırılacağını düzenlemiştir. Gerçekten Ceza Kanununun 61. maddesinde "Bir kimse işlemeği kastettiği cürmün icrasına taalluk eden fiilleri bitirmiş fakat ihtiyarında olmayan bir sebepten dolayı o cürüm meydana gelmemiş ise ..."ifadesi kullanılarak, teşebbüsün eksik (nakıs) ve tam olabileceği, böylece kabul edilmiştir.
Şayet bu engel sebep, icra hareketleri henüz bitmeden ortaya çıkmış ve geçen hareketlerin bitirilmesine engel olmuşsa "eksik teşebbüs" vardır ki; biz bunu ağaç kesme suçunda görebiliriz. Örneğin; dikili yaş bir ağaç, henüz kesilirken görülmüşse, bu bir "eksik teşebbüs" halidir, diyebiliriz. Zira icra faaliyetleri devam etmekte, ancak kişi görevlilerce suçüstü yakalanmıştır. Bu sebepten dolayı da icra hareketlerini bitirememiştir.
Buna karşılık bütün icra hareketlerinin bitirilmesinden sonra engel ortaya çıkmış ve neticenin gerçekleşmesini önlemişse, tam teşebbüs söz konusu olur. Şayet suç, dikili yaş bir ağacı kesmekle gerçekleşecek ise, incelendiğinde anlaşılacaktır ki, ilgili eylemde tam teşebbüs durumu görülmemektedir. Çünkü bu eylem neticesinde gerçekleşen suç neticesi harekete bitişik bir suçtur ve bu tip suçlar da,ihlali belirten hareket yapılır yapılmaz suç tam olacağından, tam teşebbüs hali düşünülemez; zira tam teşebbüste hareketin yapılıp neticenin gerçekleşmemesi şarttır bu şart ancak neticesi hareketten ayrı suçlar bakımından söz konusu olabilir.
Ancak ağaç kesme eyleminin tam olmuş bulunduğunu kabulde Ölçünün ne olduğunu Ceza Genel Kurulunun 8/9/1964 günlü ve 3/246-255 sayılı kararına göre tespit edilecektir.
Karara göre "Tutanakta sanığın bir tane kerestelik yaş karaçam ağacının gövdesinin üçte ikisini kestiği ve üçte birinin kesilmemiş ve ağacın devrilmemiş olduğu ve henüz kesilmemiş ve henüz kesmeye devam edilirken görülüp yakalandığı, bu haliyle bu çam ağacının yaşama gücünü yitirdiği tespit edilmiş bulunmaktadır.
Dikili yaş bir ağacı kesmek onu yaşama gücünden yoksun bırakmak ve ondan yararlanmak için yapılacağına, sanığın kesmesini bitiremediği çam ağacıda kesilmiş olan kısmiyle aldığı yara yüzünden yaşayamaz duruma gelmiş bulunduğuna göre, sanık yaş ağaç kesme eylemini tamamlamış ve bu ağacı yok etmiş olması itibariyle bu durumda,yaş ağaç kesmede suça kalkışma söz konusu olamaz. "Bu kararla açıkça onaya konmaktadır ki, bahis konusu suçta; fail kesme eylemini yani icra hareketini bitirmese de.ağaç yaşama gücünden yoksun kalmıştır. Tam teşebbüs suçu gerçekleşmemiştir. Çünkü fail, ihlali ortaya koyan hareketi yapmış yani ağacın 2/3'sini kesmiş ve bunun neticesinde de zaten suçta tamamlanmış olmaktadır. Neticesi harekete bitişik bir suç söz konusudur.
Ancak ağaç kesme suçunu tariflediğimiz 683l sayılı yasanın 14. maddesinin B bendini hatırlarsak; “Dikili yaş ve kuru ağaçları kesmek veya bunları kökünden sökmek veya bunlardan kabuk veya çıra veya katran veya sakız çıkarmak, yatık veya devrik ağaçları kesmek veya götürmek, kök sökmek, kömür yapmak; yasaktır" denilmekte idi. Özellikle dikkatimizi madde bendin son kısmında yani "Yatık veya devrik ağaçları kesmek veya götürmek..." ifadesine yoğunlaştırdığımızda, dikili yaş ağaçları kesme suçunun aksine"tam teşebbüs" durumunun imkansız olmadığını göreceğiz.
Nitekim, Yargıtay Ceza Genel Kurulu; orman emvali,orman sınırından çıkmadan yakalandığına ve sanık da emvali ormana bırakıp kaçtığına nazaran olmayıp tam teşebbüs mahiyetinde kabulü gerektiği görüşünü benimsemiştir. Gerçekten 10/06/1963 günlü ve 3363-68 sayılı Genel Kurul kararına göre; "6831 sayılı yasanın 14. maddesinde yazılı yasak edilen eylemlerden sanığa yükletilen eylem, kesik ağaçları götürmek eylemidir. Götürmek demek, dışarı götürmek demektir ve suçlunun ağacı götürmekten kasdi yararlanmak için hazırlık yapmaktır ki bu hazırlık ancak orman alanından dışarı çıkmakla ameli bir değer kazanır. Ağaçlar ormandan dışarı çıkarılmadıkça götürmek eylemi tamamlanmış olmaz. Bu esasa ve sanığın ormandan almış olduğu sedir ağaçlarını eşekleri ile götürürken ilgililerce görülerek henüz orman çıkmadan yakalandığı ve bir kolayını bularak bu ağaçları ormana bırakıp merkepleri ile kaçtığı anlaşılmasına göre, eylemin suça tam kalkışma derecesinde kaldığının kabulü gerekli iken tam eylem sayılması yanlıştır ve devrik ağaçlar ormana bırakılmış olduğundan tazminata da hükmedilemez." Bu görüş, aynı kurulun 25/10/1965 gün ve 346/366 sayılı kararında genişletilmiştir.
Buna göre, 6831  sayılı yasanın 91.  maddesinin 3. fıkrası ile cezalandırılan eylemin tamamlanmış sayılabilmesi ve bu madde fıkrasındaki tam suç cezasının verilebilmesi için devrik ve yatık ağacın bulunduğu şekliyle orman sınırından dışarı çıkarılıp götürülmesi veya ormandan çıkarılmamış ise şeklinde bir değişme yapılmış,doğranmış ve parçalanmış olması gereklidir. Eğer yatık ve devrik bir orman ağacı alınarak orman sınırından çıkarılmadan yakalanmış olursa bu suç tamamlanmamış, teşebbüs safhasında kalmış sayılır. O taktirde duruma göre tezahür edecek teşebbüsün derecesi dikkate alınarak Ceza Kanununun 61.veya 62.maddesi yolu ile 6831 sayılı yasanın 91/3.maddesinin uygulanması gerekir."
Eksik ve tam teşebbüs, icra hareketlerinin yarıda kalmasının veya neticenin gerçekleşmesinin failin iradesi dışında kalan sebeplerden ileri gelmesinden ibarettir. Şayet yarıda kalma veya gerçekleşmeme, failin iradesinin dışında kalan sebeplerden ileri gelmesinden ibarettir. Şayet yanda kalma veya gerçekleşmeme failin iradesine ilişkin sebeplere bağlanabiliyorsa ihtiyar ile vazgeçme veya faal nedametin varlığından söz edilir. Fail icra hareketlerini yanda bıraktığı zaman, bunları sonuna kadar götürebileceği kanaatinde ise ve bu kanaate rağmen icraya devam etmemişse ihtiyar ile vazgeçme vardır. İcranın bitmesinden sonra failin neticenin gerçekleşmesine, kendi ihtiyarında olan sebeplerle engel olması halinde ise faal nedamet denir.
Demek oluyor ki, nakıs teşebbüs söz konusu olduğu taktirde failin iradi olarak harekete geçerek icranın bitmesine engel olması halinde ihtiyar ile vazgeçme, tam teşebbüste failin neticenin önüne geçmesi halinde faal nedamet vardır. Ancak ağaç kesme fiilinde bu iki hususa da rastlanmamıştır. Suç işlemeye niyetlenen kişi, iradi olarak harekete geçerek icranın bitmesine engel olmamaktadır.
Böylece ağaç kesme suçunda teşebbüsün mümkün olup olmadığını,mümkünse ne şekilde görülmekte olduğunu inceledikten sonra yine aynı suçta "iştirak mümkün müdür?" sorusuna cevap bulmaya çalışalım.
B-İŞTİRAK HALİNİN İNCELENMESİ
Ceza Kanunlarının özel kısmında tespit edilen suç tipleri bazı İstisnalar dışında, herkes tarafından ihlali düzenlenmektedir. Ancak suç tipleri genellikle bir kişi tarafından ihlali düzenlenmektedir. Ancak suç tipleri genellikle bir kişi tarafından değil, bazen birden fazla şahsın birlikte hareket etmeleri veya bu davranışlara diğer şahısların etki ve katkılarıyla ortaya çıkmaktadır. Yani, iştirak söz konusudur.
İştirakin hukuki niteliğini incelediğimizde,iştirak kurallarının uygulanabilmesi için bir takım şanların bulunması gerekir. Bir kere fail birden fazla olmadıkça iştirakten söz edilemez ve çok faili suçlarda da unsur sayılan sayıda kişiler bakımından iştirak söz konusu olamaz. Şu halde her şeyden önce faillerin birden fazla olması birinci şartı teşkil eder, fakat hareketsiz suç olmayacağı için, faillerden her birinin çeşitli şekillerde belirlenebilen bir harekette bulunmaları da gerekir. Bu esastan hareketle iştirakin birinci şartının birden fazla fail tarafından yapılan birden çok hareketler olduğu sonucuna varmak kabildir.
Ancak kişinin,bir hareketin meydana getirdiği neticeden sorumlu tutulabilmesi için, hareketin nedensellik (sebep-sonuç ilişkisi) değeri taşıması, hareketle netice arasında bir nedensellik bağının kurulabilmesi de şarttır. Bu sebeple nedensellik değeri taşımayan hareketleri yapan kimseleri, şerik (ortak) saymaya imkan bulunmadığını belirtmek gerekir, böylece iştirakin ikinci şartı sözü geçen hareketin illi değer taşımasıdır.
İştirak birden fazla fail belirli bir suça katılmalarını bu suçun işlenmesinde az veya çok önemli paylan olmasını ifade eder. Bazı faillerin bu hareketleri kendilerine ait bir suçu işlemek maksadıyla yapmaları mümkündür. Fakat ne olursa olsun en büyüğünden en küçüğüne kadar bütün şeriklerin hareketlerini bir kestirmek, belirli bir hedefe yöneltmek, belirli bir suçu işlemek hususunda anlaşmaları, nedensellik değeri taşıyan hareketleri bir iştirak kast ile yapmaları gerekir. Bu üçüncü şartta "iştirak iradesi"adını vermek mümkündür. Bu irade faillerin işledikleri suçun neden bir bütün olduğunu, niçin ortada fail sayısınca suç bulunmadığını izah edebileceği gibi, bir faildeki ağırlatıcı veya hafifletici sebeplerden diğer faillerin zarar, görüp görmeyeceklerini veya istifade edip etmeyeceklerini, keza gerçekte işlenen suçun iradesinin dışında bulunması halinde şerikler hakkında ne gibi bir işlem yapılması gerekeceğini de belirtir.
İştirakin dördüncü şartı ise, bir suçun icrasına başlanması ve bunun bütün şerikler için aynı olmasıdır.
İştirak şanlarını bu şekilde belirttikten sonra, Ceza Hukukunda İştirakin yerini incelediğimizde göreceğiz ki, karşımıza bilmemiz gereken bir takım kavramlar çıkıyor.
1- Asli İştirak
Ceza Kanunumuz iştiraki, iki büyük kategoriye ayırmıştır. Kanun 64. maddesinde asli,65. maddesinde ise feri iştirakten söz etmiştir. Asli ve feri iştirak, maddi ve manevi olmak üzere ikiye ayırmak mümkündür.
Asli maddi iştirak, Kanunumuzun 64. maddesi hükmüne göre; "birkaç kişi bir cürüm veya bir kabahatin icrasında iştirak ettikleri taktirde, fiili irtikap edenlerden veya doğrudan doğruya beraber işlemiş olanlardan her biri o fiile mahsus ceza ile cezalandırılır." şeklinde düzenlenmiştir. Medeni Kanun, asli maddi iştirakin iki halini düzenlemiştir. Birincisi !fiili irtikap etmek", ikincisi ise "fiili doğrudan doğruya beraber işlemek"tir. Fiili irtikap etmekten maksat,suçun meydana gelmesini doğrudan doğruya etkileyen icra hareketlerini yapmaktır. Fiili doğrudan doğruya beraber işlemek ise, esas itibariyle fer'i iştirak hallerinden sayılır; bununla beraber bu esas suça iştirak eden şerikler,suçu kanuni tipe uygun şekilde gerçekleştiren, icra hareketlerini yapan faillerle (irtikap edenlerle) doğrudan doğruya işbirliği yapmaktadır.
Asli maddi iştirakin bu iki halinin ağaç kesme suçunu gerçekleştirirken nasıl meydana geldiklerini bir örnek üzerinde görmeye çalışalım. Diyelim ki, üç kişi izinsiz ağaç kesmek amacıyla ormana geldiler. Bu üç kişiden ikisi ağacı kesmeye koyuldular. Bunlardan üçüncü kişi de, görevlilere yakalanmamak tehlike anında arkadaşlarına haber vermekle görevlendirildi. Suç iştirak halinde işlenmekte. Bu üç kişinin iştirak müessesesi içindeki yerlerini şöyle belirtebiliriz. Ağaç kesme fiilini icra eden iki kişi "fiili irtikap eden durumundadırlar. Çünkü suçun meydana gelmesini doğrudan doğruya etkileyen icra hareketini, yani "kesme" fiilini gerçekleştirmektedirler. Ancak şunu belirtmekte yarar var ki, "irtikap etmek" kavramını yalnızca suçun maddi unsurunu teşkil eden hareketlerden ibaret saymak doğru değildir. Bu itibarla, olay birinci şekilde değil de şöyle gerçekleşseydi; birinci durumda kesme fiilini gerçekleştiren iki failden biri kesme fiilinde bulunsa, diğeri ise kesilen ağacı dallarından temizleyip, belirli bir noktada yığın yapsa bu ikinci kişi suçun maddi unsurunu gerçekleştirmediği halde, yine de suçun işlenmesinde önemli etkisi olan bir icra hareketinde bulunmuştur ve bu sebeple irtikap eden durumundadır.
Olayda gözcülük görevini üstlenen kişi ise, “fiili doğrudan doğruya beraber işleyen" sıfatındadır. Bu üçüncü kişinin hareketi, diğerlerinin serbestçe iş görmelerine de esaslı suretle amil olduğu için,gözcünün doğrudan doğruya beraber işleyen sıfatıyla şerik sayılmaktadır.
Ceza Kanunumuzun 14. maddesinin 2. fıkrası ise asli manevi iştirakten bahsetmektedir "Başkalarını cürüm ve kabahat işlemeye azmettirenlere dahi aynı ceza hüküm olunur."demek suretiyle söz etmektedir. Bu fıkradaki "aynı cezadan" maksat, birinci fıkrada gösterilen "fiile mahsus ceza"dır.

Uzun yıllar süren davalar sonucu mahkeme kararları ile yapılan tapu tescillerinde bazen ormanlık sahaların içerisinde orman dışına çıkarılmış sahalar bulunurken, bazen de bunun tam aksi olmaktadır. Bunun gibi durumlarda bütünlüğün sağlanması gerekmektedir. Yani ormanlık alanların içinde kalan tarım alanları ormana,tarım alanları içerisinde kalan ormanlık sahalar ise tarım alanına çevrilmelidir. Bu ormanlar hem de tarım alanları için önem taşımaktadır.
Bütün bunların yanında ormanda yapılacak usulsüz kesim müdahalelerinin önlenmesi için koruma örgütünün iyi kurulması gerekmektedir. Orman muhafaza memurlarının sayıları arttırılmalı ama bölgelere homojen olarak dağıtılmalıdır. Her türlü teçhizatların tamamlanması sağlanmalıdır. Orman muhafaza memurlarının sadece koruma işlerinde çalıştırılması sağlanmalı, diğer işler için ayrı memurlar alınmalıdır. Toplu koruma ekip sayıları arttırılarak sosyal ihtiyaçların arttırılması gerekmektedir. Maaş, lojman ve diğer özlük hakları iyileştirilmelidir. Koruma ekiplerinin halkla ilişkiler konusunda eğitilmeleri sağlanmalıdır. Orman muhafaza memurlarının etkinlik alanları mümkün mertebe küçültülmelidir. Ormanların korunması sadece orman muhafaza memurlarına bırakılmamalı, toplumun her kesimi her ferdi üzerine düşen görevi yerine getirmelidir, getirmeyenleri uyarmalıdır.












EK
l-  AĞAÇ KESME SUÇLARI
Devlet ormanlarından izinsiz ve damgasız ağaç kesmek suçtur. Ancak görüldüğü kadar bu suçların, ceza ve tazminat yönünden can alıcı noktalarını bilip suç tutanağını düzenlemek hayli zordur. Bilgi ister.
Orman Muhafaza Memurları Talimatnamesinde suç tutanaklarının nasıl düzenleneceği belirtilmiş ise de, burada suç delillerinin suç unsurlarının adli ve idari incelikleri anlatılmaktadır.
Kesilen ağaçların hacimlerinin metre küp, kental olarak ne zaman ve niçin hesaplanacağı, ağaçların kuturlarının, adetlerinin kerestelik, odunluk, fidan vasfında olup olmadığı bir veya birkaç şahıs tarafından kesme eyleminin yapılıp yapılmadığı ceza hukuku yönünden önem taşıdığından bilinmelidir. Bütün bu hususlar bilinmeden davanın neticelenmesi mümkün değildir.
O halde orman memurları aşağıda anlatacaklarımıza dikkat eder ve uygulamalarını bu esaslar dahilinde yaparlarsa, davalara sürat gireceği gibi, orman idarelerinin suçtan gördükleri zararlar tam olarak sanıklara yükletilebilecektir Bu arada sırf bu yüzden memurların adliyeye celbedilmeyerek, karşılıklarını alamadıkları şahsı harcamalardan kurtulacaklardır.
A- Hacimlendirmede Kutur-Metre Küp Hesabı
(ORTA KUTUR)
6831 sayılı Orman Kanunumuz devlet ormanlarından kaçak olarak (yaş veya kuru fark etmez) kerestelik vasıfta ağaç keşidesi halinde (ilerde yine anlatacağız) gayrı mamul tomruk-kutur-metre küp hesabını esas almıştır. (683 l S.K. Mad.91)
Bu durumu fazla teferruata kaçmadan şöyle anlatabiliriz. Kerestelik bir ağaç kesilmiş ise; bu ağacın kesilmeden, parçalanmadan önceki yuvarlak-gayri mamul hali tespit edilmelidir. Gayri mamul halde kutur hesabı yapılacaktır. Bu kutur teknik tabir olan 1.30 göğüs hizası şeklinde değil, adli tabir olan ORTA KUTUR şeklinde ifade edilecektir. Yargıtay içtihatları kanunundaki kutur tabirini orta kutur olarak tanımlanmıştır. Uymamız gereklidir.
Ağaçların orta kuturlarının bilinmesi cezanın tayin edilebilmesinde esas unsurdur. Kerestelik bir ağacın orta kutuna suç tutanağında belirtilmemiş ise sanığa ceza verilebilmesi için öncelikle bu hususların tespiti gerekecektir. Ayrıca İdare zararı olan tazminatın da orta kutra göre hesaplanması gereklidir.
B- Ağaç Henüz Kesilirken Görülmüş İse
Dikili vaziyetteki bir ağaç henüz kesilmekte iken görülmüşse; suç tutanağına doğrudan doğruya ağacın cinsi-vasfı-adedi ve orta kutur boyu yazılarak hacimlendirilmesi yazılacaktır. Olaylar kısmında ise:
"... yukarıda hüviyeti yazılı sanığı kaçak ve damgasız olan orta kutrunda bir adet kerestelik ağacı dikiliden keserken suç üstü gördüm. Ağacın 2/3 gövdesi balta ile kesilmiş olduğundan hayatini kaybetmişti. Sanığı suçtan men ettim, baltasını aldım (veya istedi vermedi.) Sanığa neden kestin diye sorduğumda, ihtiyacım İçin kesiyorum dedi..." diyerek suç tutanağı düzenlememiz gerekecektir. Zabıt sanık huzurunda düzenleniyorsa zaptı sanığa okuyacağız ve imza yeri açacağız. İmzalamadığı takdirde ayrıca imzadan İmtina ettiğini de belirteceğiz.
C- Birden Fazla Ağaç Kesilmesi
Tatbikatta çok kez birden fazla ağaç kesildiği görülmektedir. Ancak eksik düzenlenen suç tutanakları azımsanamayacak idari zararlara sebep olmaktadır. Bunun üzerinde önemli ve birlikte durmamız, hataları süratle telafi etmemiz gereklidir Bir cümle bozukluğunun, idareye ne kayıplar verdiğini az sonra göreceğiz.
Bir şahsın aynı anda birden fazla ağaç kesmesi maddeten mümkün değildir. Bununla beraber sanığın daha önce kesip devirdiği ve gövdeleri orada olan ağaçların, ceza olarak, tazminat olarak sanığa yükletilmesinde de amme menfaati vardır
Böyle   hallerde    memurlarımız,  "...sanığı........ kutrunda   bir   adet   ağaç keserken gördüm. Etrafı tetkik ettim, kesilmiş 6-10 adet ağaç daha vardı. Bunlarda sanık kesti kanaati ile zapta dahil ettim. ." diye suç tutanağı düzenlemektedirler. Memurlarımız mahkemeye geldiklerinde de sanığı sadece bir adet göstermiştir ki, böyle hallerde sanık sadece bir adet keserken görülen ağaçtan mahkum olmakta ceza görmekte ve müdahil orman idareleri de sadece bir adet ağaç üzerinden tazminat alabilmektedir. Henüz kesilmiş 8-10 adet ağacın orman idaresine dolayısıyla devlete verilmiş zararı mahkemece sanığa yükletilemeyerek boşta kalmaktadır.
Memurlarımız burada iki durumu dikkatle takip edecekler ve bu önemli noktalan suç zabıt varakalarına devredeceklerdir. Birinci önemli kısım suç tutanaklarının cetvel-hacimlendirme hanesinde, ikinci önemli kısım ise suçun hadise kısmında yazacaklarımızda olacaktır. Şimdi bu iki önemli noktayı sırası ile görelim.
a- Hacimlendirme Kısmında Dikkat Edeceklerimiz
Sanığı bir adet dikiliden ağaç keserken görmekle beraber henüz kesilmiş ve gövdeleri de orada bulunan 8-10 adet ağacı da aynı sanığın kestiği kanaatinde isek: Kesilen bu ağaçları önce cins, adet-vasıf olarak tabloya yazacağız. Henüz kesilirken gördüğümüz dikili ağacın doğrudan doğruya orta kutrunu bularak orta kutur hanesine, boyu ile birlikte ölçerek yazacak, hacimlendirilmesini de yaparak hacim Ölçüsünü bulup metre küp olarak değerlendireceğiz.
Böylece henüz kesilirken gördüğümüz ağacı zapta geçtikten sonra gelelim az önce sanık tarafından kesilerek devrilmiş ağaçların kayıt işlemlerine. Sanık tarafından az önce kesilen ve gövdeleri de orada olan ağaçları yine cins adet, vasıf olarak yazacak, sonra en küçük kuturdan başlayarak her ağacın önce dip kutuplarını (dip kutur hanesine) yazacağız. Sonra bu dip kutur üzerinden kesilen ağaçların orta kuturlarını hesaplayarak (orta kutur hanesine) yazacağız. Kesilen ağaçların boylarını da yazarak, yine hacimlendirmeyi orta kutura göre hesaplayarak hacim hanesine metre küp olarak yazacağız.
Bu durumda suç tutanağının şema-tablo kısmında henüz kesilirken gördüğümüz ağacın sadece orta kutru, diğer önceden kesilip gövdeleri orada olan ağaçların ise hem dip kuturları ve hem de bu dip kutur üzerinden hesaplanan orta kuturları birlikte gösterilmiş olmaktadır. Her ne kadar biz hacimlendirmeyi, yukarıda belirttiğimiz gibi orta kutura göre yapmış isek de, mahkemede hakim bu ciheti gözle göremediğinden, hacimlendirmenin hangi kutur esasına göre yapıldığını bilemeyecek, şüphe ve tereddüde düşecektir. İşte bunu önlemek İçin suç tutanağının gözle görülür boş bir yerine ayrıca "HACİMLENDİRME ORTA KUTRA GÖRE YAPILMIŞTIR" diye yazmamız gereklidir Bunu unutursak emekler boşa gedecek, yazışmalar yapılacak veya memurlarımız mahkemeye çağrılarak bu durumun aydınlanması gerekecektir.



b- Olayları-Sucu Anlatırken Dikkat Edeceklerimiz
Burada da eski alışkanlıklarımızı terk ederek bir cümle değişikliği yapacağız.
"... yukarıda kimliği yazılı sanığı devlet ormanından izinsiz, damgasız kaçak olarak 10 adet ağacı kesmiş.....,, ona kutrunda 11 inci ağacı keserken suç üstü yakaladım. Henüz kesilmekte olan ağacın 2/3 kısmı kesildiğinden hayatiyeti kaybolmuştu. Az önce sanık tarafından kesilerek köklerinden ayrılmış, gövdeleri orda olan 10 adet ağaç HENÜZ kesilmişlerdir. Gövde ve dip yüklerinden suları ve reçineleri akıyordu. Keserken gördüğüm ağacın balta izlerini taşıyordu. Ağaçların dip kütük ve gövdeleri yarımda sanığın ayak izleri ...... diyerek önceden kesilen ağaçların sanığa yükletilmesi için delil emareler tutanakta kuvvetlice gösterilmeli, memurlarımız mahkemelere çağrıldıklarında da aynı şeyleri tekrar etmelidirler.
Yukarıda önerdiğimiz can alıcı noktalar yerine getirildiğinde orman idareleri yanlış ve eksik suç zaptı tutmadan mütevellit büyük maddi kayıplarını önleyecektir. Aksi halde Türkiye çapında çok büyük yekûn tutan maddi zararlar orman idarelerinin sinesinde kalmaya ve hatta temizden vazgeçme teklifleri ile gereksiz PTT harcamalarına katlanmak zorunda kalacaktır. İdarecilerimiz de bu inceliklerin üzerinde durmalıdır.
Suç tutanağına hem dip kutrun ve hem de orta kutrun yazılması bazı yerlerde mahkemelerimizin yapmış olduğu keşif işlemlerinde delillerin ikamesi için gerekli görülmüştür.
D- Birkaç Şahsın Ayrı Ayrı Ağaç Kesmeleri (Ferdi Suç)
Birkaç şahıs devlet ormanından kaçak ağaç kesiyor iseler, burada önem vereceğimiz husus, kesilen ağaçlar ile, kesenler arasındaki ilişkiyi bulmaktadır.
Her şahsın kestiği ağaçlar ayrı ayrı belli ise veya sanıkların kendileri kestikleri ağaçları ayrı ayrı söylüyorsalar, her şahıs sanık için kestikleri ağaç miktar ve ölçümüne göre ayrı ayrı suç zabıt varakası düzenlenecektir.
Her sanığın kestiği ağaçlar ayrı ayrı belli olduğuna göre, bütün sanıkları bir suç zaptında belirtmeye gerek yoktur ve doğru değildir. Böyle hallerde bir tek suç tutanağı düzenlendiğinde bazen sanıklardan bir tanesinin kimliği bilinememekte veya doğru yazılmamakta, bu yüzdende davanın ikamesi gecikmektedir. Ayrı ayrı zabıt hem suç istatistiği ve hem de kimlik tespitinden sonra suç tutanağının süratle C. Savcılıklarına şevkini sağlar. Her sanık kestiği ağaç miktarına göre ceza görecek ve müdahil idare için tazminata hükmedilecektir.
E- Birkaç Şahsın Birlikte Ağaç Kesmeleri (Müşterek Suç)
Birkaç şahıs devlet ormanından kaçak olarak ağaç kesiyorlar ve herkesin kestiği ağaçlarda belli değilse: bu durumda evvelce belirttiğimiz şekillerde, bütün sanıklar adına kesilen ağaçların toplam miktarı üzerinden bir tek suç tutanağı düzenlenecektir.
Sanıklar kesilen ağaçların toplam miktarı üzerinden hesaplanan cezayı, tek tek çekecekler ve müdahil orman idaresi adına hükme bağlanacak tazminatı da birlikte ödemek zorunda kalacaklardır.
Orman içinde birkaç şahsın birlikte ağaç kesmeleri halinde yapılacak ilk iş sanıkların kimliklerini tespit etmektir. Ondan sonra da bu kesilen ağaçları sanıklar ayrı ayrı mı kesmişlerdir? Herkesin kestiği ağaç ayrı ayrı belli midir? Yoksa sanıkların her birinin kestiği ağaç belli değil midir? Buna göre ayrım yapılıyorsa ayrı ayrı suç zaptı düzenlenecek yok ayrım yapılamıyorsa hepsine birden tek suç zaptı düzenlenecektir.
Burada bir önemli hususta, birkaç sanığa bir tek zabıt tutulması gerektiğinde, bu sanıklardan bir tanesinin kimliği bilinemiyorsa, suç tutanağı kimliği bilinenler üzerinde tutulmalı ve olaylar kısmında da bir sanığın kimliğinin bilinmediği belirtilmelidir. Mahkemede bu bilinmeyen sanığın kimliği de onaya çıktığında davaya dahil edilebilecektir. Aksi halde kimliğini bilemediğimiz şahıs yüzden suç zaptının adliyeye şevki gerekecektir.
F- Kesilen Ağaçta Vasıf
Bundan önce sık sık ağaçların vasfından bahsettik ve kerestelik ağaç kesilmesini anlattık.
Hacim hesapları, kutur, kental ölçümleri cezanın tespitinde tazminat taleplerinde önemli yer tutar. Biz ağaçta vasıf değimini, ağacın kerestelik, odunluk fidan, dal, kök, pedavra, hartama, mamul yarı mamul emval gibi haller için kullanacağız. Zira bu saydıklarımız ceza ve tazminat yönünden değişik ölçümlere tabi tutulurlar. Sırası ile kesilen ağaçları:
 
1-   Tomruk
2-   Azman
3-   Labut
4-   Pedavra-hartama
5-   Maden direk
6-   Sanayi odunu
7-   Fidan
8-   Tahta-kalas (mamul emval)
9-   Odun
10- Dal-kök
 
Şeklinde vasıflandırabiliriz. Akla daha değişik şekiller gelebilir. Dikkat edilirse burada bir kısım emval yuvarlak, gayri mamul, bir kısmı yarı mamul ve bir kısmı da tamamen mamul haldedir Bu sırada yine odun, dal-kök dışında kalanların adları e olursa olsun kerestelik vasıf taşırlar.
Daha öncede söylemiştik, 6831 sayılı Orman kanununuz, kerestelik vasıftaki ağaçların dikiliden kesiminde orta kutur ve metre küp hesabı hacimlendirmeyi kabul etmiştir. Kerestelik ağacın son durumu ne olursa olsun, ister yarı mamul, ister mamul olsun hesaplarınızda hacimlendirmelerimizde daima orta kutur ve metre küp yapmanız gerekli olacaktır.
Ağaç kesiminde tomruk, azman, labut pedavra-hartama maden direk sanayi odunu, fidan tahta, kalas gibi emval yakalanmasında hacimlendirme orta kutura ve metre küp üzerinden yapılacaktır.
Kerestelik vasıfta olmayan odun, dal, kök için ölçüm ve hesaplar da daima kental hesabına göre yapılmaktadır. Yalnız burada bir önemli nokta da kerestelik ağaç kesilip odun yapılmışsa, suç odun yapmak suçu değil, kerestelik ağaç kesmektir. Buradaki hesap odun yapılmasına rağmen kentala göre değil, orta kutur ve metre küp esasına göre yapılacaktır.
Yarı mamul, mamul emvalle ilgili olarak memurlarımızın akıllarının karışmaması için çözüm yolumuz şudur.
Suç ağaç kesmeye taalluk ettiğinde, suç delilleri ağaçların önce mevcut durumları aynen suç tutanağımızda göstereceğiz. Odunluk ağaç kesilmiş, dal kesilmiş veya kök sökülmüş ise ölçümümüz kentala göre olacaktır.
Kesilen ağaç kerestelik vasıfta (pedavra-hartama-azman, kalas, tahta haline getirilmişse) önce pedavra-hartamanın, azmanın, kalas ve tahtanın, mevcut cinsi, adet, en boyları suç tutanağına yazılacaktır. Bilahare daha önce belirttiğimiz esaslar dahilinde ya suç tutanağı üzerinde veya ek belgelerle bizzat suç tutanağını düzenleyen memurlar tarafından veya bölgesi amirliğince bu, azman, pedavra-hartama, kalas, tahtanın, labutun kaç adet, hangi boyda ve hangi orta kuturda (gayrı mamul hacim) ağaçlardan elde edilebileceği metre küp olarak gösterilecektir. (Bu kısma tazminat hesaplarında yine değineceğiz).
Kesilen ağaçların yarı mamul, mamul hallerinde yukarıda belirttiğimiz işlemler ikmal edilmeden suç zabıt varakaları işletmelere, dava servislerini intikal ettirilmemelidir.
Eksik gidecek evrakın ikmali yine idare tarafından yapılacağından gereksiz yere dava uzayacak, yazışmalar yapılacaktır.
Kerestelik ağacın kesiminden evvel, yarı mamul, mamul halde olsa bile ceza ve tazminatın hesabında gayri mamul emval hacmi metre küp olarak mahkemece istenecektir.
Bu durumda mamul hacim, yan mamul hacim üzerinden tazminat raporlarının düzenlenerek bu miktarlar üzerinden tazminat talepleri bile doğru değildir. Zira iptidai biçimlerde zayiat fazladır. Mevcut emval mamul hacimleri üzerinden tazminat hesabı ve talebi idari zararları tam olarak tahakkuk ettirmeyebilir.
G- Fidan-Dal Kesme, Kök Sökme ve Kadran Ve Reçine Yapma
Ağaçlarda vasıf kısmında anlatırken fidanı kerestelik ağaç olarak saymıştık. Gerçekte fidan kerestelik ağaç değildir. Hacim ve ölçülmesi orta kutur. Metre küp hesabına göre olduğundan orada öyle söylemiştik.
Orman Genel Müdürlüğünün 158 No.lu tebliğinden fidan, "'Kanunun uygulamasında ağaçlama sahalarına dikilen veya ormanlarda tabii suretle yetişen ağaç ve ağaççıkların gençlik safhalarındaki halidir.
Orta kuturları 7.9 cm. (bu dahil) ve boyları 8 m.ye kadar olan bu gençliklere FİDAN denir.
Memurlarımız çok kez fidan tabirinden fide diye söz etmektedirler. Hukuk dili katı ve şekli bir dildir Kanunun fidan tabirini, fide olarak ifade etmek doğru değildir. Orta kuturları 7,9 cm. olan ağaççıkların gençlik hallerini bariz şekilde fidan olarak suç tutanaklarına yazmalıyız. Keza fidanların kental hesabı değil orta kutur ve metre küp hesabı yapılacaktır,
Normal bir kerestelik ağaç kesmekle fidan vasfında ağaç kesme arasında ceza ve tazminat Yönünden farklılıklar vardır. Suç tutanaklarında gerekli ayrımlar iyice yapılmalıdır.
DAL KESME suçlarında önem vereceğimiz husus; dalı kesilen ağacın yaşama gücünün devam edip etmeyeceğidir. Dal kesmekle ağacın hayatiyeti de yok oluyorsa sebebini de açıkça belirtmek kaydıyla suç dal kesmek değil ağaç kesme suçu olur.
Dalı kesilen ağacın yaşaması mümkün ise suç sadece dal kesme suçudur. Kesilen dalın ölçümü kental hesabına göre olacaktır. ( 6831 S.K.Md.3) Hayvana yedirilmek için dal kesilmiş ise tutanağa bu cihette ayrıca yazılmalıdır. Zira ceza normal dal kesmeden daha ağırdır.
KÖK SÖKME suçlarında da ölçüm hesapları kentala göre yapılacaktır. Kökler boylu ve kerestelik durumda iseler ölçüm orta kutur ve metre küp esasına göre olacaktır.
Bundan önce değindiğimiz gibi ikili ağaçlardan izinsiz KATRAN-REÇİNE ÇIRA-SAKIZ çıkartmak suçtur. Burada da suçun nev'ini ve elde edilen katran-reçine çıra-sakız miktarları suç tutanaklarına yazılacak ve ayrıca bu katran-reçine-çıra-sakız kaç metre küp ve kaç adet ağaçtan elde edilebileceği gayri mamul hacim esasına göre tespit edilip tutanağa veya ek belgelere yazılarak evraklara eklenecektir (Orta kutur hesabı ile).
H- Yatık Ağaçların Kesimi
Buraya kadar hep dikili ağaçların kesimini anlattık. Gerçekten dikili ağaçların kesiminde ağaçların yaş ve kuru olmaları ceza ve tazminat yönünden bir değişiklik yapmaz.
Evvelce kesilmiş ağaçların orman içinde toplanması taşınması ve kesilerek işlenmesi dikili ağaçlardan farklı muamele görür.
Orman idaresi memurları bu durumları iyice tespit etmelidir. Sanık dikiliden kestiği ağaç üzerinde mi işlem yapmaktadır, yoksa evvelce başkaları tarafından kesilip de terk edilmiş ağaçlar üzerinde mi işlem yapmaktadır.
Orman içinde evvelce başkaları tarafından kesilen ağaçlar toplanıyor mu? Toplanan ağaçlar biçilerek tahta haline mi getirilmektedir? Toplanan ağaçlar kerestelik vasıfta mıdır? (bu halde hacim orta kutru ve metro küp üzerinden yapılacaktır). Odun vasfında mıdır? (kental olarak hesaplanacaktır). Bütün bu ayrıntılar emvallerin mevcut durumuna göre suç tutanaklarına yazılmalıdır (Tazminatlar kısmına bakınız).
L- Gövdeleri Kaldırılmış Eski Kesimler
Yine tatbikatta orman idaresi memurları, "Sanığı bir adet ağaç keserken yakaladım. Etrafı tetkik ettim, 30-40 adet ağacın 3-5 gün önce kesilmiş ve gövdelerinin kaçakçılar tarafından kaçırılmış olduğunu gördüm. Bunları da sanık kesti kanaati ile zapta dahil ettim” demektedirler.
Yukarıdaki basit misal kesilen bir ağaca karşılık suç tespit tutanaklarının 31-41 ağaç üzerinden düzenlendiğini göstermektedir. Keza idarece düzenlenen tazminat raporları da zararı 31-41 ağaç üzerinden tespit ve hesaplanmaktadır.
Burada belirtmeğe çalıştığımız tatbikat orman tahribatlarının şeklen suç tespit tutanaklarına dahil edildiğini gösterir. Tatbikatta ise memurlar mahkemeye geldiklerinde sanığı bir adet ağaç keserken gördüklerini diğerlerini kanaat üzerine zapta dahil ettiklerini söylemektedirler. Böylece Mahkeme sadece bir adet ağaç üzerinden sanığa ceza vermekte ve bir adet ağaç üzerinden de müdahil orman idaresi adına tazminata hükmetmekte fazla talebi reddetmektedir.
Suç zabıt varakalarının ve tazminat raporlarının gerçek dışı düzenlenmesi ve şişirilmesi sonucu, orman idareleri temyizden vazgeçme teklifleriyle bir yığın posta giderleri ödemektedir. Böyle düzenlenmiş bir suç zabıt varakasının orman idaresine yüklediği en az masraf etmek hariç 650 kuruştur. Bu misalimizi Türkiye çapında ve böyle düzenlenmiş birçok suç zabıt varakalarına teşmil edersek, orman idaresinin azım sanmayacak bir mali kaybı bulunmaktadır.
Alakalı bölge amirleri kesin deliller bulunmadıkça suç tutanaklarına ve tazminat raporlarına bu şekilde gerekmeyen fazla şişkinlikler ilave ettirmemelidir.
Sanığın kestiğine dair kesin deliller bulunmadıkça sahipsiz emvaller ve kesimler ayrı ve müstakil tutanaklara tespit ettirilmelidir.
M- Kesim Tarihleri
İster kerestelik olsun ve isterse odunluk olsun, kesilen ağaçların ne zaman kesildiklerini suç tutanaklarında belirtmek gereklidir. Kesin zamanını henüz kesilmişlerdi, tahminen iki gün önce kesilmişlerdi gibi. Ayrıca tahmini kesim tarihlerine henüz, 2-5 gün, l ay önce kesildikleri yolunda bilgi koyulmuşsa bu tahminlerin neye göre yapıldığını da belirtmek faydalıdır.