bedava ödev indir
*
Hoşgeldiniz, Ziyaretçi.Lütfen giriş yapın veya kayıt olun. Kasım 23, 2008, 20:00:59 ÖS


Kullanıcı adınızı, parolanızı ve aktif kalma süresini giriniz



Reklamlar

Sayfa: 1
  Yazdır  
Gönderen Konu: EMPRİME İŞLETMESİNDE İŞ AKIŞI NASILDIR?  (Okunma Sayısı 190 defa)
Abruzzi
Çalışkan öğrenci
****
Mesaj Sayısı: 1031



Üyelik Bilgileri
« : Mart 26, 2008, 14:05:05 ÖS »

Emprime İşletmesinde İş Akışı Nasıldır?

1.   Üstünde ürün hakkında yapılması planlanan herşeyin yazılı olduğu “refakat kartı” bilgisayardan çıkarıldıktan sonra emprime bölümünde üretim sorumlusu tarafından buser ve gali baskı sorumlusuna iş emri ile verilir.
2.   Daha sonra, baskı iş emri kartı boya mutfağı sorumlusuna teslim edilir. Boya mutfağında, reçetedeki boyalar kovalarda hazırlanır. Kovaların üzerinde desen no., varyant no., kalıp adı gibi bilgilerin yer aldığı etiketler vardır.
3.   Boyalar hazırlandıktan sonra varyant çalışanları numune basımına geçerler. Müşteri basılan numuneyi (fikseden sonra) okeylerse üretime geçilir.

Varyant Çalışması Nasıl Yürütülür?

a.   Başlangıçta müşterinin deseni için fiyatlandırma yapılır. Müşteri baskı fiyatını kabul ederse varyant çalışmasına geçilir.
b.   Desenin negatifi yoksa şablon dairesi şefi tarafından firma dışında desenin negatifi yaptırılır. Şablon kartı doldurulur. Her şablon çalışmasına dolayısıyla desene yeni bir numara verilir.
c.   Yeni müşterilerden şablon parası peşin alınır. Bunun için şablon kartı muhasebe müdürüne verilir ve ödeme yapıldıktan sonra muhasebe müdür yardımcısı şablon şefine şablon çekim talimatını verir. (sözleşmesi yapılmış müşteriler için, muhasebe okeyi alınmadan şablon çekimi yapılır)
d.   Şablon şefi, şablon çerçevelerinin kenarına desen no., varyant no., ve renk cinsini yazdırarak şablonların hazır olduğunu varyant şefine bildirir.
e.   Varyant şefi elindeki numuneye göre renk palaskası hazırlar ve boyalar da hazırlandıktan sonra baskı işlemine geçilir.



Elek Bezinin Kalıba Geçirilmesi ve Emülsiyon Lakının Sürülmesi Nasıl Yapılır?

   Elek bezi kalıba gerilirken, elek bezinin mayının kalıba paralel olması gerekir. Bu, ayarlandıktan sonra mandallarla sıkıştırılan elek bezi kalıbın üzerine enden ve boydan gerilir. Elek bezini gererken baskı cinsine dikkat etmek gerekir. Pigment, dispers, reaktif ve asit baskı için 61T, akrilik battaniye için 36-48T, devore baskı için 48T kullanılmalıdır. Yalnızca renk ayrımlarında, bazı ince tramlarda ve konürlerde 77T elek bezi ile germe yapılmalıdır.
   Bir kg. emülsiyon lakı, 100 gr. potasyum bikromat (K2CrO4) ile karıştırılarak 0,5-1 saat bekletilerek hazır hale getirilir ve emülsiyon kaplama makinesi ile elek bezi gerilmiş kalıba homojen olarak kaplanır. Emülsiyon sürülen kalıp fırına sokulur ve oda sıcaklığında 15-20 dk. bekletilir.
   Şablon kaplama hızı 0 ile 90 arası değişebilir. Hız, azaltıldığında şablon üzerinde bırakılan emülsiyon kalınlığı artar,  arttırıldığındaysa şablon üzerinde bırakılan kalınlık azalır. Çok hızlı kaplamalarda, sonra rötüş gerektirecek, emülsiyon almayan nokta nokta yerler oluşabilir. Genellikle “70” uygun bir hızdır.



Şablon Çekimi Nasıl Yapılır?

•   Desenin negatifi şablon şefi tarafından kontrol edilerek saptanan hatalar düzeltilir.
•   Negatif, özenle ve dikkatlice film çekim makinesine yerleştirilir. Raport tekrarı yapılarak kalıp pozlandırılır.
•   Pozlandırmadan sonra kalıp havuza alınarak 10-15 dk. emülsiyonun yumuşaması için suda bekletilir.
•   Sonra tazyikli su ile kalıptaki desenler açılır.
•   Kalıp kurutularak emülsiyon ile kenar kapamaları yapılır ve gerekiyorsa rötüşleri de tamamlandıktan sonra spot ile 3-5 dk. pozlandırılır.
•   Fikseyi sağlamak üzere süngerle kalıba sertleştirici tatbik edilir ve 70-73 derecede bir saat fırında bekletilir.
•   Sonrasında kalıbın kenarları “markaten” boya ile boyanıp 18-24 saat kuruması beklenir.
•   Kalıbın üzerine renk adedi, müşteri no., desen no., renk no., kalıp raport no. yazılır.


Boyarmaddeler


A)   Pigment Boyarmaddeler:

Özellikleri:

   Pamuklu baskıda çok önemli bir boyarmadde sınıfıdır. Tek başına pamuklu baskıcılığında %50’lik bir paya sahiptir. Genel olarak suda ve organik solventlerde çözünmezler, tekstil liflerine afiniteleri yoktur. Bu nedenle “binder” adı verilen reçine esaslı yapıştırıcı maddelerle life bağlanırlar. Daha sonra yüksek sıcaklıklarda kondense işlemine tabi tutulurlar.
   Pigment boyarmaddelerinin haslık özellikleri büyük ölçüde binderin özelliklerine bağlıdır. Binderin kalitesi ve doğru kullanımı haslık özelliklerine doğrudan etki eder. Bunun yanında eğer renk çok koyu ise, sürtme haslıkları iyi değildir.

Uygulama yerleri:

   Basit ve ekonomik uygulama nedeniyle, özellikle masa örtülük, perdelik, çarşaflık, triko penye giysiler, ucuz döşemelik ve giysilik tüm tekstil materyalleri için yaygın halde kullanılırlar.
   Türkiye piyasasında pigment baskıcılıkta en fazla rula ve film-druck baskı teknikleri kullanılır.

Çeşitleri:

•   Anorganik Pigmentler: oksit, sülfat, karbonat, silikat ve kromat gibi birçok ağır metal elementlerini içerirler. Genellikle daha ucuzdur, havaya daha dayanıklıdır ve organik pigment renklerine göre kimyasal dayanımı daha fazladır.
•   Organik azo Pigmentleri: anorganik pigmentlerden daha iyi sürtme haslıklarına sahiptir. Çok iyi parlaklık verir.
•   Metalik Pigmentler: bir binderle basılabilen, ince, disperse olabilen indirgenmiş metallerdir.
•   Floresan Pigmentler: floresan etkisi yaparlar, ışık haslıkları iyi değildir. Konsantrasyonları düşük olduğu için fazla miktarda boyarmadde kullanılarak tatmin edici renkler elde edilebilir. Dolayısıyla maliyet yüksektir.

   Olumlu Yönleri:

•   Buharlama ve ard işlem gerektirmemesi, baskı sonrası kuru ısı ile fiksenin yeterli olması nedeniyle birçok firma tarafından tercih edilir.
•   Reaktif baskılardan daha kolay kururlar, dolayısıyla enerji tasarrufu için uygundurlar.
•   Her tekstil elyafı için kullanılabilirler.
•   Ucuz ve uygulaması kolaydır.
•   Su, atık su, kimysal tüketim ve enerji tüketimi açısından avantajlıdırlar.
•   Her tür lif için kullanılabilir olması nedeniyle lif karışımlarında vazgeçilmez seçenektir. Buna rağmen, keten, poliamid, poliester veya bunların selüloz lifleriyle karışımlarının basılmasında ayrıca özel fiksaj maddelerinin ilavesi gerekmektedir.
•   Baskı yapıldığı anda renklerin son hallerini görmek mümkündür. Hataların tespiti açısından çok avantajlıdır.
•   Aynı varyasyonda, baskı hızı, rakle basıncı gibi faktörlerle renk farklılığı oluşumu riski çok azdır.

   Olumsuz Yönleri:

•   Baskıların sürtme ve yıkama haslıkları düşüktür. Özellikle koyu renklerde bu daha belirgindir. Bu nedenle döşemelik kumaşlarda koyu renklerin kullanılmasından önemle kaçınılmalıdır.
•   Her yıkamada ve kuru temizlemede renklerini yavaş yavaş yitirirler. Temizleme işlemindeki çalkalama ve çarpma etkileri, bağlayıcıların(binderlerin) derece derece kaybolmasına neden olur. Dolayısıyla haslıklar, pigment boyarmaddelerinin değil, binderlerin bir özelliği olarak ortaya çıkar. Günümüzde binderler hakkında önemli gelişmeler kaydedilmiştir.
•   Binderler kumaşta sertlik meydana getirirler. Bu durum koyu renklerde daha çok fark edilir.




   Tanınması:

      Pigment baskılar, kumaştaki baskılı ve baskısız bölgeler arasındaki sertlik farkları kıyaslanarak diğer boyarmaddelerle yapılan baskılardan ayırt edilebilirler. Baskı bölgesi, baskısız bölgeye nazaran biraz daha sert ve kalındır. Bu durum koyu renklerde daha iyi gözlemlenebilir. Diğer boyarmaddelerle basılmış kumaşlarda bu sertlik ve kalınlık hissedilmez.
   Sürtmeye karşı has olmadıklarından beyaz bir bez kumaşa sürtüldüğünde bezin kirlendiği görülerek baskının pigment boyarmaddeyle yapıldığı anlaşılır.
   Başka boyarmaddelerle yapılan baskı işlemlerinden sonraki ard işlermleri de iyi yapılmadığı taktirde beyaz bez yine kirlenecektir.




Binder Nedir?

   Pigment boyarmaddelerin tekstil yüzeyine aplikasyonunda, boyarmaddenin life tutunmasını sağlayan, bağ yapıcı kimyasal bir bileşiktir. Liflere yapışır ve pigment parçacıklarının etrafını sararak bir film tabakası meydana getirir.
   Pigmentin life tutunması için, binderin kondenzasyon işlemine tabi tutulması gerekmektedir. Bu işlem, pigment-binder karışımının kumaşa aktarılmasından sonra materyali, 130-180 oC’ye kadar ısıtmak ve bir dakika ya da daha fazla süreyle bu işleme devam etmekten ibarettir.

   İyi Bir Binderden Neler Beklenmelidir?

•   Pigmentleri liflere yapıştırma yeteneğinin yüksek olması.
•   Şablon tıkanmalarına yol açmaması.
•   Oluşturduğu film tabakasının tuşeyi sertleştirmemesi, yumuşak ve elastik olması.
•   Oluşan film tabakasının kurutmadan sonra yapışkan özellik göstermemesi.
•   Film tabakasının renksiz, berrak olması, renk tonunu etkilememesi.
•   Sürtme, yıkama, ışık haslıklarının iyi olması.
•   Diğer yardımcı maddelerle istenmeyen reaksiyonlar oluşturmaması.
•   Uygulandığı kap ve cihazlardan, desen silindirlerinden, şablonlardan kolayca uzaklaştırılabilmesi.



   Pigment Baskıda Sertliğin Nedenleri Nelerdir?

a)   Sert film oluşturan binderler.
b)   Elyaf arasında binderin elyafa bağlanarak, elyaf karakterini kısıtlaması. (baskı patının elyaf içine az girmesi daha yumuşak tutum verir.)

Pigment Baskı Yapılacak Kumaşın Hangi Özellikleri Taşıması Gerkir?

a)   Kumaş üzerinde fazla elektrot bulunmaması: belirli bir elekrolit konsantrasyonunun üzerinde baskı akmaya başlar. Desen net olarak elde edilemez. İnce pamuklularda yayılma eğilimi olur, pat kumaşın içine dağılmaz. Kalın pamuklularda tam tersi bir durum görülür. Baskı patı çok derine emildiğinden, yüzeydeki renk daha açık görünür.
b)   İyi bir hidrofiliteye sahip olması: baskı yüzeyde kalır ve istenilenden koyu görünür.
c)    Alkali olmaması: aksi taktirde beyaz zeminde sararmalar görülür.


B)   Reaktif Boyarmaddeler:

            Reaktif boyarmeddeler; pamuk, keten, viskon liflerinin basımında en fazla kullanılan boyarmaddelerden biridir. Daha pahalı olduğu için ve ard işlemler nedeniyle baskı maliyeti yüksektir. Pamuklu kumaşlarda, yüksek haslıklar ve parlak renkler istendiğinde reaktif boyarmaddeler vazgeçilmez bir tercihtir. Aşınmaya elverişli bir boyarmadde olması nedeniyle ronjan(aşındırma) baskılarda da önemli bir alternatiftir.
            Reaktif boyarmaddeler ile baskı, buharlama-yıkama-kurutma tesislerine sahip işletmelerde gerçekleştirilmektedir.

Özellikleri:
   
•   Direkt boyarmaddeler gibi yüksek ölçüde suda çözünür boyarmaddelerdir.
•   Çok iyi yıkama, sürtme ve ışık haslıkları verir.
•   Pahalıdırlar, bu nedenle kaliteli mallarda uygulanırlar.
•   Baskılı kumaşın, fikseden sonra fikse olmamış boyarmaddelerin uzaklaştırılması amacıyla sabunlanması gerekmektedir. Ard işlemler uzun bir zaman alır, su tüketimi yüksektir.
•   Klor haslıkları ve bazik çözeltilere haslıkları iyi değildir.

C)   Asit Boyarmaddeler
D)   Dispers Boyarmaddeler
E)   Akrilik Boyarmaddeler
F)    Aşındırma(ronjan) baskı için kullanılan kimyasal maddeler.



Emprime Boyarmaddeleri Testi Nasıl Yapılır?

   Siparişi verilen boyarmaddeler önce boya ve kimyevi madde deposu elemanı tarafından irsaliyeye imza atmak suretiyle teslim alınır. Sonra, boyarmaddeler, emprime boya ve kimyevi madde deposuna taşınmak üzere emprime boya mutfağı teknisyenine teslim edilir. Teknisyen boyarmaddeyi, deftere, boyarmadde adı, lot no.’su, tarih yazarak kaydeder.
   Test şu şekilde yürür:

•   emprime boya mutfağı teknisyeni her değişik lot no.’lu boya ambalajı için kontrol yapar.
•   Her boyarmadde standart kök boya çözünme gruplarına uygun olarak, pat ile 300gr olacak şekilde karıştırılır.
•   Hazırlanan kök boyarmadde, yaklaşık 4x15cm ebadındaki bayrak kalıbı ile aşağıda yazılı cinslerdeki kumaşlara basılır:

            -asit boyarmadde, hem mat hem de parlak kumaşa (optik beyazlı)
            -pigment boyarmadde optik beyazlı süprem kumaşa
            -dispers, optik beyazlı polyester kumaşa
            -reaktif, optik beyazlı süprem kumaşa
            -akrilik, akrilik kumaşa

•   Bayraklar numune fikse makinesinde fikse edilir.
•   Fikse edilmiş bayraklar yıkanır ve kurutulur.
•   Bayraktaki renk karteladaki aynı renkteki bayrakla emprime müdürü tarafından gözle karşılaştırılır. Eğer renk tamamsa emprime müdürü tarafından onay amacıyla depo stok kontrol defteri imzalanır. Okeylenen boyanın ambalajlarına uygun şekilde etiketleri yapıştırılır.
•   Okeylenen rengin bayrağı, ana boya bayrakları dosyasında ilgili kartelaya tarih, lot no.’su yazılarak yapıştırılır.
•   Eğer bayraktaki renk okeylenmezse, gerekirse bir çalışma daha yapılır. Sonuç yine olumsuzsa, boyarmadde iade edilmek üzere boya ve kimyevi madde satınalma sorumlusu haberdar edilir. Uygunsuz boyalar, ambalajların üzerine “uygunsuz” etiketi yapıştırılarak depoda ayrı bir sahada bekletilir.


Baskı Patı ve Yardımcı Maddeleri

   Baskıcılıkta kullanılan boyarmadde, kıvamlaştırıcı, fiksaj için gerekli kimyasal ve yardımcı maddeleri içeren kıvamlı çözelti veya süspansiyonlara baskı patı denir. Baskı patı tekstil mamülüne tekstil baskıcılığının herhangi bir metodu ile aktarılabilir. Kumaş üzerine uygulanan boya çözeltisi, kumaşın emme özelliği nedeniyle yayılır ve sınırlı bir desen elde edilmez. Bu nedenle kıvamlaştırılmaları şarttır.

   Baskı Patının İçeriği Nedir?

•   Boya
•   Su
•   Boyarmaddenin çözünmesini veya dispersiyonunu kolaylaştıran maddeler
•   Kıvamlaştırıcı




   Pat Hazırlanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

•   Kıvam patları hazırlanırken maddelerin reçetelerde verilen sırayla ilavesi iyi bir sonuç için şarttır.
•   Baskı patlarının hazırlanmasında daima ince kalına ilave edilmelidir. Yani çözeltiler pata ilave edilir, pat çözeltiye ilave edilmez.
•   Boyarmaddelerin iyice çözülmesi baskıcılıkta çok önemlidir. Birçok hallerde ısıtma ya da kaynatma gereklidir. Boyarmadde çözeltisi karıştırılmak surtiyle pata ilave edilir. Boyanın fiksajını sağlayan maddeler de çözelti halinde boyarmadde çözeltisine ilave edilir.
•   Sıvı haldeki boyarmaddelerin bulundukları bidonlardan alınmadan önce çok iyi karıştırılmaları gerekmektedir. Uzun süre bekleyen bidonlarda boyarmadde dibe çökmektedir.
•   Bidon kenarındaki kurumuş boyarmaddeler kesinlikle alınmamalıdır. Çünkü, bunlar tekrar çözünmezler.
•   Baskı patı veya kıvamlaştırıcı pat hazırlanırken sürekli karıştırılması gerekmektedir ve bunun da belli bir hızda yapılması öngörülmektedir.
•   Akışkanlığı az bulunan kıvamlaştırıcı içine su ilave etmek gerekirse, bunun çok dikkatli karıştırılarak yapılması, suyun yavaş ve küçük miktarlarda verilmesi gerekmektedir.
•   Pat reçetesinde uygun miktar ve kimyasal çeşidi kullanılmalıdır. Çünkü her yardımcı madde hem maliyeti yükseltecek hem de yeni bir risk getirecektir.
•   Bütün kıvamlaştırıcıların belli bir şişme süresi vardır. Bu süre, sıcaklığı artırmakla ya da yoğun karıştırmakla değiştirilemez.




İşletmede Film-druck Baskı Yöntemine Göre Baskı Yapılmaktadır, Buna Göre:

a.   Buser baskı makinesi
b.   Gali baskı makinesi

Olmak üzere iki çeşit baskı makinesi kullanılmaktadır.


Film-druck Baskı Yöntemi nedir?

   Şablon baskıcılığının geliştirilmiş otomatik şekli olan film baskıcılığında, kumaş ile temas halindeki ince ve sık dokunmuş bir tülün bloke edilmemiş alanlarından, baskı patının basınçla geçirilmesi suretiyle, kumaş üzerinde renkli bir desen oluşturulur. Bu, ince, sık dokunmuş beze gaze bezi adı verilir. Gaze bezleri sentetik elyaftan veya bronz tellerinden, değişik sıklıklarda dokunarak elde edilir. İstenilen desen, dikdörtgen bir çerçeve üzerine hazırlanır. Desen üzerine basılmayacak kısımlarda, geçirgen olmayan bir film tabakası oluşturulur.
   Düşük metrajlardaki çok renkli baskılarda önemli bir yöntemdir. Tek desenden 500-1000 metrelik çok renkli partilerde uygundur. Düz şablonla basılan baskılar rulo baskılardan daha canlıdır. Çünkü, düz şablonlu baskıda baskı patı daha yüzeyseldir. Rulo baskıda ise, baskı patı daha derinlemesine nüfuz etmiştir. Bu ayrım, bir dereceye kadar baskıların hangi teknikle basıldığının tespitine yarar. Rulo baskıda arka yüze pat geçişi daha fazladır.
Düz şablonlu ve rotasyon basklılarda makine genişliği izin verirse, iki dar en kumaş yan yana basılabilir.
Film-druck baskıda kumaş üzerine aktarılan 
baskı patı miktarı;

a)   Rakle basıncı
b)   Rakle açısı
c)   Rakle çekme sayısı
d)   Şablon bezi gözeneklerinin genişliği
e)   Baskı patının viskozitesi ve
f)   Desenle
Doğrudan bağlantılıdır.

   Rakle basıncı büyük ve rakle bastırma açısı 45 dereceden küçük olduğunda, kumaşa aktarılan pat miktarı ve patın kumaşa nüfuz etme derinliği daha yüksektir. 45-90 derece olan rakle açılarında ve düşük rakle basıncında bu miktar daha az ve nüfuz etme derinliği daha düşüktür. Ayrıca, geniş gözenekli şablon bezlerinden kumaşa daha fazla baskı pastası aktarılabilmektedir.

Olumlu yönleri:

•   Büyük raportlu desenlerin basılması mümkündür.baskı eni rulo baskıdan geniştir.
•   Şablon üretimi kolay ve maliyeti düşüktür.
•   Şablonlar uzun süre kullanılabilir. İyi bakılan bir şablon 30.000 metre kumaş baskısına dayanabilmektedir.
•   Renk sayısı şablon sayısına bağlı olarak değişir. Makine uzunluğu sınırlayıcıdır.
•   Şablon ve desen değiştirme, baskı ayarı kolaydır. Rotasyon baskıya göre daha az fire ile baskı işlemi oluşturulur.
•   Şablonların yıkanması için özel teçhizat gerektirmez.
•   Elde edilen baskılar düzgündür.en yüksek renk canlılığı film-druck baskı ile elde edilir.
•   Çok renkli küçük partilerin basılması için uygundur.
•   Uygun şablon bezi sıklığı seçilerek metalik baskı, kabarma baskı gibi efekt baskılar için uyugundur.
•   Sıklığı fazla gaze bezleri kullanılarak son derece net kontürlerin elde edilesi mümkündür.
•   Yan yana iki kumaş basılabilir.

               Olumsuz Yönleri:

•   Yer gereksinimi en fazla olan baskı tekniğidir. Bu, şablon adedine bağlı olarak artar.
•   Üretim hızı rulo ve rotasyon yöntemlerine göre daha düşük olduğu için baskı maliyeti en yüksek baskı yöntemidir.
•   Yatırım maliyeti yüksektir. Türkiye’de üretimi yoktur. Film-druck baskı makinesi rulo baskı makinesinden pahalı, rotasyon baskı makinesinden ucuzdur.
•   Tüp örme kumaşlar basılamaz. Bu şekilde baskı yalnızca rulo baskı tekniği ile gerçekleştirilir.
•   Uzunlamasına çizgilerin kırıksız basılmasına elverişli değildir.



Buser Baskı Makinesinde Baskı İşlemi Nasıldır?

   Bu yöntemde, kumaşın basılmak üzere yayıldığı, kauçuk veya plastik kaplanmış geniş bir bant üzerinde baskı yapılmaktadır. Baskı bölümünün uzunluğu 14-30 metre olabilir. Baskı için kumaş blanket (bant) üzerine yapıştırılır. Bu işlem belirli aralıklarla duran bir işlemdir, kesiksiz değildir, yarı kesikli bir işlemdir. Şablon blanket ilerlerken kalkar, bu durumda blanket şablona doğru hareket eder ve raklenin sıyırma işlemi için durur. Bu esnada şablon aşağı inerek baskıya hazır hale geçer. Sıyırma işleminden sonra kumaş, diğer şablon çerçevesine doğru hareket eder. Bu işlem periyodiktir. Kumaş her raportta durur, şablon iner ve rakle çekilir, şablon kalkar ve kumaş bir sonraki raporta doğru böylece hareket eder. Sonsuz olarak hareket eden blanket, kumaşı düzgün olarak taşımak zorundadır, hareket esnasında sağa sola kayma yapmaması gerekir. Blanketin yıkama ve kurutma
Logged

OgrenciForum.Org
Sponsor

Logged
Abruzzi
Çalışkan öğrenci
****
Mesaj Sayısı: 1031



Üyelik Bilgileri
« Yanıtla #1 : Mart 26, 2008, 14:05:34 ÖS »

esnasında zarar görmemesi çok önemlidir. En küçük bir blanket hatası, baskı hatalarına yol açacaktır.
   Rakle ağzının yapısı, raklenin şablon yüzeyi ile yaptığı açı, baskı pastasının kumaşa aktarımı açısından çok önemlidir. Rakle çekimi ve şablonların hareketi tamamen otomatik olarak gerçekleşmektedir. Rakle bekleme sisteminde; bir renk için iki kez rakle çekilirken, diğer renk için bir kez rakle çekilebilir. Bu, geniş yüzeyli desen renkleri için daha fazla pat aktarımı sağlar. Raklenin hareketi de desen raport boyuna bağlı olarak ayarlanır. Buna rakle raport ayarı denir. Rakle raport ayarı desen raport ayarına bağlı olarak yapılır.
   Otomasyon sayesinde; şablonların iniş kalkışı, rakle çekimi, rakle çekim sayısı, rakle basıncı, rakle çekim hızı, rakle çekim uzunluğu, rakle eğim ayarı, şablonların iniş kalkış hareketlerine göre kumaş hızının ayarı gibi birçok fonksiyon otomatik olarak gerçekleştirilmektedir.
   Raport ayarı baskıda en hassas noktadır ve ne kadar hassas ayarlanırsa sonuç o kadar hatasız olur. Raport mesafeleri hassas ayarlanmadığı taktirde, enine renksiz çizgiler oluşabilir. Üretim hızı raport boyuna bağlı olarak saatte 700-1200 metredir. Raport boyu arttıkça üretim hızı artar. 180 cm raport boyunda teorik olarak 1600-1800 metre/saat hıza erişen makineler vardır. Basılabilecek renk sayısı genellikle 6-12 arası en fazla 20’dir. Renk sayısı baskı hızını etkilemez, raport boyu etkiler, çüknü kumaşın ilerleme hızı raport boyuna bağlıdır.
   

Gali Baskı Makinesinde Baskı İşlemi Nasıldır?

   Gali baskı makinesi “sabit” bir masa üzerinde hareket ederek baskı yapmaktadır. Bu masa alttan ısıtmalıdır ve üzerinde kalıcı olan bir yapıştırıcı vardır. Kumaş baskı öncesi bu masa üzerine serilerek sabitlenir. Masanın boyu elli metre ve eni 1,9 metredir. Bu ölçüler dahilinde bir seferde net 46 metre kumaşa baskı yapılabilmektedir. Makine elekronik ve elektropnömatik parçalar içermektedir. Makine masanın kenarlardında bulunan raylar üzerinde hareket eder ve rayların üzerinde bulunan raport demirlerini sayarak pozisyonunu bulur.
   Baskıya başlarken öncelikle, yıkanmış ve temiz masaya, kumaş serme arabasıyla kumaş serilir. Bunun için kumaş serme arabası iki kişi tarafından masanın başına getirilir ve kumaşın baş kısmı elle düzgünce masaya yapıştırılıp serme makinesinin baskı silindiri ile aşağıya indirilir. Kenarlardan kumaşın taşmamasına özen gösterilerek kumaş arabası masanın sonuna kadar götürülür ve masa sonunda uygun bir noktadan kumaş kesilir.
   Bundan sonra desenin ayarlanması gerekir. Bunun için deseni oluşturan ana rengin şablonu (genelde fon veya kontür kalıbıdır) seçilir. Bilgi transfer ünitesi ile kalıbın yanında yazan raport değeri milimetre cinsinden makineye transfer edilir. Daha sonra, konulan şablonun gönye ayarını yapmak gerekir. Bunun için masanın baş kısmına bir metre kadar siyah süprem serilir ve makine bir raport kadar ileri alınır. Şablon, içten sağ kısmından pudralanır ve makine geri alınır. Pudralanan desenin ek yeri şablon içinde bulunan motif ile karşılaştırılır, eğer aralarında farklılık varsa (açıklık veya sıklık) raport miktarı değiştirilerek bu değer tekrar makineye yüklenir. Eğer motif kalıp içindeki motife göre aşağıda veya yukarıda ise şablon da makinenin ön kısmında bulunan ayar kolları ile ileri veya geri verilerek düzeltilir.
   Ayrıca dikkat edilmesi gereken bir diğer husus da, şablon makinaya takılır takılmaz tutucu kolların şablona takılması ve bu kolların hava butonunun açılmasıdır. Hava açıkken tutucu kolların şablonu çok sıkı tutmaları gerekir. Eğer şablon oynuyor veya kollar elle rahatça hareket ettirilebiliyorsa kollarda arıza var demektir.
   Bütün bu işlemler yapıldıktan sonra baskı işlemine geçmek mümkün olur. Makine manuel pozisyona alınarak bir raport ileri alınır, burası masanın ilk baskı noktasıdır. Boya dökmeden rakle serbest olarak ileri geri hareket ettirlir ve grekirse rakle hızı arttırılır veya azaltılır. Kalıbın içinde kumaşın başlangıç ve bitiş noktaları dışında kalan yerleri varsa bantla kapatılır ve kalıba boya dökülerek baskıya başlanır. Boya dökerken dikkat edilmesi gerken nokta; boyayı uzunlamasına eşit bir şekilde dökmektir. İlk baskı yapıldıktan sonra makine bir raport ileri alınır ve basılan birinci panonun presine, yaymasına ve kumaşı doldurmasına bakılır, gerekirse pres, rakle sayısı, rakle hızı düşürülür veya arttırılır. Eğer basılan yerde sıçratmalar varsa şablon kalkış hızı yavaşlatılır.


Diğer Baskı Yöntemleri:

•   Rotasyon Baskı Yöntemi
•   Rulo Baskı Yöntemi
•   Transfer Baskı Yöntemi
•   Parça Baskı
•   Presle Baskı Yöntemi
•   Flok Baskılar


Rotasyon Baskı Yöntemi Nedir?

   Rotasyon baskı, uzun metraj baskılarda en avantajlı baskı tekniğidir.
   Bu yöntemde, basılacak kumaş geniş bir kauçuk bant üzerinde sürekli olarak dönen baskı silindirlerinin altından geçer. Makine parkı ve ilk yatırım maliyeti olarak en pahalı baskı tekniğidir. Üretim hızı rulo ve düz şablonlu film-druck baskıdan daha yüksektir. Günümüzde ulaşılan maksimum hız, teorik olarak 90m/dk., pratik olarak 40-50m/dk.’dır. bu rakam; kumaş kalınlığına, basılacak desene, işlem hızına, makine çeşidine ve ustanın tecrübesine göre değişir. Fabrikalardan alınan bilgilere göre saatteki üretimi 2400-3000 metre arasındadır.
   İşlem kabaca şöyledir: Basılacak kumaş, girişte açıcılar ve kenar kılavuzları yardımıyla düzgün bir şekilde baskı bölümüne sevkedilir ve bu ikinci bölümde ilk olarak sonsuz blankete yapıştırılır. Makinelerin giriş bölümlerinde daha temiz ve net baskıların sağlanabilmesi amacı ile baskı yapılacak yüz, vakumlu temizleyiciler ve/veya fırçalama üniteleri ile temizlenir. Rotasyon desen şablonlarının basacak kısımlarında delikler bulunur, basmayacak kısımları ise lakla kapatılmıştır.
   Baskı patı, bir pompa ile şablon içine verilir ve rakleler yardımıyla şablondaki delik yerlerden kumaşa akatarılır. Genelde, kauçuk veya çelik lame ya da silindir şeklinde magnetik çubuk rakleler kullanılır. Şablona verilen boya patının seviyesi, özel elektrikli veya optik bir sistemle kontrol edilir.
   Rotasyon baskı yönteminde yan yana iki ayrı kumaş basılabilmektedir.

Olumlu yönleri:

   Rotasyon baskı yöntemi diğer baskı yöntemleri ile karşılaştırlıdığında avantajlarının daha fazla olduğu görülmektedir. Bu nedenle son yirmi beş yılda en fazla kullanılan baskı tekniği haline gelmiştir.

•   Üretim hızı çok yüksektir. İşlem devamlı olarak hareket eder. Film-druck baskının 2-3 katı üretim gerçekleştirilebilir.
•   Rulo baskıda görülen boya ezilmesi, rakle çizgileri, renk sararması ve renk kirlenmesi  gibi hatalar bu yöntemde oluşmaz.
•   Hazırlık, renk ve desen değiştirme süreleri rulo baskıya nazaran daha kısadır. Film-druck baskıdan uzundur.
•   Film-druck baskıda çok güç olan çözgü yönündeki şerit desenler, rotasyon baskı makinesinde rahatlıkla yapılabilir.
•   Baskı eni 3,20 metre ya da daha geniş olabilir. İki dar kumaş yan yana basılabilir(film-druck baskıda da olduğu gibi).


Olumsuz yönleri:

   Rotasyon şablonları mekanik etkilerle kolayca yırtılabilirler. Baskı sırasında herhangi bir zarara uğramışlarsa, desen sökülmesi ile en fazla 2-3 kez kullanılabilirler.

•   Düz film baskıdaki gibi çok büyük raportlu desenler basılamaz, fakat aynı makinede farklı enlerdeki şablonlarla çalışılabilir. Raport büyüklüğü şablon çevresine bağlıdır. Çok büyük desenler özel ve komplike konstrüksiyonlar gerektirir.
•   Yatırım giderleri yüksektir. Türkiye’de üretilememektedir.
•   Makine ayar filtresi fazla olduğu için, ancak aynı desenlerden yüksek metrajlarda uygulanabilir. Küçük partiler için uygun değildir.
•   Yer gereksinimi rulo baskı makinelerinden fazla, film-druck baskı makinelerinden düşüktür.
•   Şablon hazırlama maliyeti film-druck baskıdan yüksektir.
•   Tüp kumaşların baskısı için kullanılamazlar. Ancak, açık en kumaşlar için uygundur.
•   Şablon yıkama için özel makine gerekir.


Rotasyon Baskıda Hata Kaynakları Nelerdir?

Oturmamış Desen:

•   Raport ayarının hatalı yapılmış olması. Raport ayarları yeniden gözden geçirilerek düzeltilir.
•   Kumaşın düzgün yapışmaması ve blanket üstünde kayması. Desen şablonunun makinedeki ayarları gözden geçirilmelidir.
•   Şablon hazırlama sırasında desenin hatalı pozlanması. Yanlış pozlamada kayan desen bir iz şeklinde kendini gösterecektir.

Eşit Olmayan Baskı Efekti, Düzgünsüz Baskı:

•   Rakle basıncı doğru seçilmemiştir, rakle ayarı uygun değildir. Manyetik rakle ise çapta yanlış seçim söz konusudur. Düzgün bir baskı için; sıyırma raklelerinde rakle ayarı, rakle profili, rakle basıncı ve rakle açısı ayarlanmalıdır. Yuvarlanan silindirik raklelerde çap kontrol edilmeli ve uygun çaplarda rakle seçilmelidir.



Belirgin Olmayan silik baskı:

•   Baskı patının viskozitesi (akışkanlığı) iyi ayarlanmamıştır. Düşük viskozitedeki baskı patlarıyla net olmayan dağılmış baskılar, çok yüksek viskozitedeki baskı patı ile de yeterli geçiş sağlanmamış baskılar elde edilir. Baskı patı viskozitesinin; şablon mesh’ine, baskı desenine, kumaş kalınlığı ve kumaş cinsine göre ayarı gereklidir.

Basılmayan Yerler:

•   Kumaş üzerindeki elyaf uçuntuları ve iplik şablona yapışabilir. Sonuçta; tıkanan gözeneklerden baskı patı geçemeyeceği için basılmamış yerler kalacaktır. Kumaş baskı makinesine verilmeden önce ya fırçalama-emme makinseinden geçirilmeli ya da baskı makinesi girişine vakumlu toz emme donanımı monte edilmelidir.
•   Boyarmaddenin veya baskı patına ilave edilen diğer maddelerin iyice çözülmeden filtrelerden pata karışması sonucu şablonlar tıkanabilir. Bu durumda şablon sökülmeli ve yıkanarak tekrar takılmalıdır.
•   Şablon hazırlama sırasında rötüş hatası nedeniyle de, basılması istenilen yerlerde baskı patı kumaşa geçmeyebilir.

Yapıştırıcı Lekeleri:

•   Blanket yapıştırıcılarının fazla aktarımı nedeniyle oluşan lekelerdir. Blanket üzerine sıyırıcı bıçağın çatlak olması nedeniyle gelebilecek polivinalkol, pislik ya da pıhtılar, sertlik yaparak baskı patının eşit aktarımını engeller. Baskı yüzeyinde bulanık, flu bir görünüme neden olur.




Rulo Baskı Yöntemi Nedir?

   Rulo baskıda bakır silindirlerin üzeri, renk vermesi gereken desen yerlerinde aşındırılır ve bu oyuklar baskı patı teknesinde dönen silindirik fırçalarla baskı patı ile doldurulur. Fazla gelen pat keskin rakle bıçağıyla ayrılarak sıyrılır.


   Olumlu Yönleri:

•   Üretim hızı çok yüksektir. Saatteki üretim 1200-2200 metre ve hatta üzerine çıkabilir. Üretim, renk sayısına, desen ve renk değişim sıklığına, her desen ve varyasyon başına düşen metreye bağlıdır.
•   En büyük avantajı; keskin kenarlı baskıların elde edilmesidir.
•   Yer gereksinimi düşüktür.
•   Dikey tip rulo baskıda blanket, blanket yıkama ve baskı altı bezi yoktur.
•   Türkiye’de üretilebilidiği için yatırım maliyeti, film-druck ve rotasyon baskı yöntemlerine nazaran daha düşüktür.
•   Tüp kumaş baskısı mümkündür.

Olumsuz Yönleri:

•   Desen silindirlerinin grave edilmesi çok masraflı ve zaman alıcı olduğundan, uzun metrajlarda kullanımı daha uygundur. (buna rağmen desen şablonları uzun süre kullanılabilir.)
•   İşlem sırasında gerektiğinde şablon ve renk değiştirmek çok vakit alır.
•   Baskı merdanelerinin raport ayarı ve değiştirilmeleri sırasındaki hazırlıkların uzun sürmesi dolayısıyla baskıya hazırlık için çok vakit harcanır. Yeni tip rulo baskı makinelerinde bu sorun buton kontrolu ile nispeten azaltılmıştır.
•   Desen silindirlerinin çapları sınırlı olduğu için desen raport boyu sınırlıdır. Bu nedenle, daha çok çizgili ve küçük desenli baskılarda uygundur. Büyük raportlu desenler basılamaz.
•   Rulo baskı renk verimliliği açısından  en dezavantajlı kumaş baskı yöntemidir. Örneğin; aynı renk tonu eldesi için film-druck baskıda 20gr/kg, rulo baskıdayasa 50gr/kg boyarmadde kullanılır. Bunlar, yaklaşıp değerde olup, makine ayarları, kumaş kalitesi gibi faktörlerden etkilenecektir.
•   Desen sinlindiri ile presör arasındaki yüksek basınçtan kaynaklanan boyaların ezilmesi ve boyaların kirlenmesi problemleri vardır.
•   Renk adedi sınırlıdır. Sekiz renge kadar baskı mümkünse de artan desen silindiri sayısında vibrasyon nedeniyle beş desen silindirinin üzerindeki sayılar pratikte pek randımanlı değildir. Pratikte yedi renge kadar sorunsuz çalışan makineler mevcuttur.
•   Basılabilecek en, rotasyon ve film-druck tekniklerine göre daha sınırlıdır.


Rulo Baskıda Hata Kaynakları Nelerdir?

Rakle seçimi ile ilgili hata kaynakları: rulo baskı tekniğinde baskı kalitesini etkileyen faktörlerin en başında, baskı silindirlerinin gravür kalitesi ve rakle gelmektedir.

a)   Rakle ile baskı silindirleri arasındaki açı.
b)   Rakle ağzının kalınlığı ve şekli.
c)   Rakle üzerine tatbik edilen basınç baskı kalitesini etkiler.

Kumaş türüne, desen, baskı patının viskozitesine göre doğru rakle ayarı ve doğru raklenin seçimi gereklidir.
Örneğin;
-   küçük kumaşlar ve geniş yüzeyli desenler için daha geniş ve basık bir rakle çatısı gereklidir.
-   İnce kumaşlar ve komplike karışık desenler için daha kalın ağızlı rakleler kullanılmalıdır. Aynı zamanda baskı esnasında daha büyük rakle basıncı gerekmektedir.
-   İnce kumaşlar ve küçük yüzeyli desenler için daha ince ağızlı raklelerin gravürler içine dalma eğilimi yüksektir. Bu nedenle, rakle açısı ve baskısı uygun tarzda ayarlanarak bu riziko önlenmelidir.

Boyaların ezilmesi ve boyaların kirlenmesi: rulo baskıda yaş üzerine yaş baskı söz konusudur. Her desen silindiri bütün yüzeyi ile büyük bir basınç altında kumaşa bastırıldığından, kumaşın birinci silindirden aldığı ve henüz yaş olan boya, bundan sonraki silindirin düz kısımları tarafından ezilmeyle karşı karşıya kalır.
   Bu ezilme nedeni ile, boyanın bir kısmı ezen silindir üzerine bir zar gibi yapışırken, bir kısmı da kumaşın içine doğru bastırılır. Kalan kısmı da kumaşın yüzeyinde kalır. Böylece ilk baslan renk, sonraki desen silindiri sayısı kadar ezilmeye uğrar. Renk, ezilmemiş duruma göre %50’ye varan zayıflamalar gösterir.
   Öte yandan, ezen silindir üzerine yapışan boya da, bu silindire ait tekneye taşınıp boya patını kirletir. Boya taşınmasının renk kirlenmesine etkisini azaltmak için, açık renkten koyu renge doğru bir sıra izlenir. Ancak, çok boya aktaran silindir açık renk, az boya aktaran silindir koyu renk basıyorsa, bu durumda koyu renk önce, açık renk sonra basılabilir.
   Diğer iki önlem; kontra rakle ve su  veya nişasta vali kullanmaktır. Kontra rakle kumaştan silindire geçip, orada bir zar şeklinde yapışan boyayı sıyırarak renk kirlenmesini önler. Su veya nişasta vali de, birbirini fazlaca bozacak boyaların birbiri ardından basılması zorunluluğu karşısında iki renk arasında konulan, düz grave edilmemiş silindirdir. Bunun teknesinde su veya sulu nişasta çözeltisi bulunur. Kirlendiği zaman yenilenir.

Baskı raklesinin çizilmesi: grave edilmiş bakır silindir üzerinde baskı sırasında oluşan ve bir ya da birkaç derin sayılabilecek çiziklere neden olan, önemli hasarlardır. Bu olay genellikle baskı patındaki elektrolitin başlangıçtaki kristalizasyonu ile ilgilidir.

Gravürlerin dolması: özellikle yüksek oranda çözünmeyen bileşikler içeren belirli bazı baskı patları, baskı silindirine grave edilmiş olan desenin aralıklarına sıkışma eğilimindedir. Bu durumda, baskı silindirleri, deseni kumaşa tam olarak aktaramaz. Böyle renklerde, baskı silindirlerinin her dönüşünde, oluklar tamamen doluncaya kadar, biraz daha az boya silindire aktarılacak ve basılan kumaş zayıf, etkisiz bir görünüme sahip olacaktır.
   Bu tip boyarmadde patı ile çalışırken, desen silindirine pat aktarımında fırça kullanılır ve tahrik dişlisi yardımıyla mümkün olduğunca hızlı dönmesi sağlanır.


Transfer Baskı Yöntemi Nedir?

   Kağıda aktarılmış sublime olma (ısı etkisiyle buharlaşma) özelliğindeki boyarmaddenin, ısı ve basınç etkisi ile kumaşa transferi işlemidir. Bu yöntemde, desen önce dispers boyarmaddelerle kağıda basılır. Sonra kumaşa aktarılır.
   Bu basılı kağıt “transfer kağıdı” olarak anılır, daha sonra baskıcı tarafından kullanılacak zamana kadar depolanır.
   Sublime özelliği gösteren tek boyarmadde sınıfı dispersiyon boyarmaddelerdir. Bu nedenle transfer baskıya uygun tek boyarmadde sınıfıdır. Sadece bu tip boyarmaddelerle renklerdirilebilecek liflerle çalışma gereği, işlemin kullanımını sınırlar.
Transfer baskı uygulamasında kullanılan lifler şunlardır:
   Poliester %78
   Tekstüre poliester %16
   Poliamid(naylon) %1
   Poliakrinitril %1
   Asetat %1
-Doğal elyaf boyarmaddeyi almaz, fakat zarar da görmez.
-Pamuk, boyarmaddeyi, ancak uygun bir ön muameleye tabi tutulmuşsa alır ve özel olarak pamuk için hazırlanmış kağıtlar kullanımında netice verir. Pamuk/poliester dokumalarda buna gerek yoktur, fakat ön işlemin uygulanması boyarmadde verimini artırır.
-Özel kağıtların kullanımıyla akrilik baskısı da mümkündür.
-Poliester pamuk karışımlarının transfer baskısında, verim açısından pamuk %30’un altında olmalıdır.
-Poliester/yün karışımlarında %20 olmalıdır. Daha yüksek olursa yün zarar görür.

Olumlu Yönleri:

•   Rulo ve şablon baskılar gibi başka bir işleme gerek duyulmaz (kurutma, buharlama, yıkama ve tekrar kurutma gibi).
•   Kağıt kontrol edilebilir ve baskının iyi çıkmadığı kağıtlar baskıdan önce ayrılabilir. İkinci kalite transfer baskılı kumaş, pratikte hiç bulunmaz. Halbuki, şablon ve rulo baskıcılıkta %5-10 civarında ikinci kalite baskılı mal bulmak mümkündür.
•   Yer ihtiyacı azdır, işlem maliyeti daha ucuzdur.
•   İşlem kolaydır.
•   Atık su problemi yoktur.
•   İnce detaylı desenlerin basılması mümkündür.
•   Enerji, su tasarrufu vardır.

   Olumsuz Yönleri:

•   Basılacak ve basılmış kağıt stoğu
•   Baskıdan sonra elyafın tutumunun sertleşmesi
•   Hacimli kumaşlara uygulanamaması
•   Uygulandığı lif çeşidinin sınırlı olması
•   İstenmeyen parlaklık oluşabilmesi
•   Boyarmadde veriminin yetersiz olması.

Boyarmaddenin Kağıttan Kumaşa Geçişine etki eden faktörler:

1.   boyarmaddenin yapısı,
2.   mamulun yapısı,
3.   transfer koşulları.
   Isı hassasiyeti 1oC olmalıdır. Boyarmadde molekülünde ufak bir değişiklik, boyarmadde alımında %50’ye varan değişikliklere yol açar.


Parça Baskı Yöntemi Nedir?

   Parça baskı, kesilmiş giysi parçalarının ya da giysilerin üzerine baskı yapılmasıdır.
Çorap, külotlu çorap, eldiven, tişört, kazak, hazır giysi halinde basılabilirler. Astarlı ve vatkalı giysilerin basılması zordur.

Olumlu Yönleri:

•   Daha özel efektlerin elde edilmesi
•   Mamulun beyaz ve düz renkli stoğu, moda desenlere göre basılarak piayasaya sürülebilmesi
•   Konfeksiyonda fire olacak kumaşlar basılmadığı için boyarmadde tüketiminin az olması.

Olumsuz Yönleri:

•   Emeğin yoğun olması
•   Her tür boyarmaddenin uygulanamaması (yıkama gerektirmediği için pigment boyarmadde tercih edilir.)
•   Baskı konfeksiyon işletmesinde yapılmıyorsa ayrıca nakliye gerektirmesi.

Parça Baskıda Kullanılan Teknikler Nelerdir?

1.   parça şablon baskı makineleri
2.   yarı otomatik masa baskı makineleri veya elbaskı makineleri
3.   transfer baskı presleri
4.   flok baskı makineleri


Parça Şablon Baskı Nedir?

Kesilmiş giysi parçalarının şablon baskı prensibi ile basılması,
-el baskı
-masa baskı ya da
-özellikle giysi parçaları için geliştirilmiş karosel tip(ahtapot) parça baskı makinelerinde gerçekleştirilmektedir.

A)   Masa Şablon Baskı:

* Masa baskıda, giysinin arka tarafına pat geçebileceği için, yalnızca kesilmiş giysi parçalarının baskısı yapılabilir.
* Burada giysi parçaları, baskı masasına iğnelenir veya yarı otomatik sistemlerde blankete yapıştırılır.
* Baskıdan sonra, giysi parçaları konveyör bantlı kurutucuya alınır ve fikse edilir.

B)   Karosel Şablon Baskı:

   Şablon baskı prensibine göre geliştirilmiş döner tip baskı makineleridir. Bunlarda, hazır giysilerin basılması da mümkündür. Karosel baskı makinelerinde giysilerin giydirilebileceği kollar vardır. Giysiler buralara takılır, şablonlar yerleştirilir ve sabitleştirilir. Manuel olanların elle, otomatik olanların da otomatik olarak rakle ile boya aktarma işlemi tamamlanır.
   Sonra şablonlar pnömatik olarak kaldırılır ve giysilerin yerleştirildiği kollar bir şablon ilerler. Tekrar şablonlar indirilir ve ikinci renk basılır. Bu işlem şablon veya renk sayısı kadar tekrarlanır.
   Basılan parçalar makineden alınıp, fikse için polimerize makinesinde uygun sıcaklıkta kurutulur. Kurutma işlemi için, parçaların otomatik olarak makineden çıkarılıp kurutucuya sokulduğu bir model yer almaktadır. Basılan parçalar kurutucudan konveyör
Logged

OgrenciForum.Org
Abruzzi
Çalışkan öğrenci
****
Mesaj Sayısı: 1031



Üyelik Bilgileri
« Yanıtla #2 : Mart 26, 2008, 14:06:12 ÖS »

bant üzerinde taşınmaktadır. Fikse işlemi burada tamamlanmaktadır.


Presle Baskı Yöntemi Nedir?
   
   Presle ya da ütüyle yapılan baskıların esası genellikle, vinil plastiktir ya da parafin/termoplastik esaslı madde içine karıştırılmış pigment boyarmaddeleridir. Presin sıcaklığı bu maddeyi eritir ve madde soğuduğunda kumaşa bağlanır. Bu nedenle, her tekstil lifi üzerine uygulanabilir. Örneğin; amblem ve giysi süslemeleri.
   Presle basılan amblemler, baskılı bölgede kumaşı setleştirirler. Makinede yıkandıklarında ve kurutucuda kurutulduklarında yavaş yavaş renk atarlar ve nispeten daha açık renge ya da solgun hale gelirler. Bununla beraber, kuru temizleme haslığına sahiptirler. Son yıllarda giysilerin basılmasında bu yöntem çok önem kazanmıştır.



Flok Baskı Yöntemi Nedir?

   Flok baskılar, 1 ile 7 mm uzunluğunda ince lif parçacıklarının, belirli bir desene göre kumaş yüzeyine yapıştırılması ile oluşturulan baskı tipleridir.
   İşlem önce desenin boyarmadde (ya da pigment) yerine bir yapıştırıcı ile basılması ve daha sonra liflerle temas ettirilmesinden ibarettir. Burada lifler, kumaş yüzeyine sadece yapıştırıcı olan bölgelerde tutunacaktır. Basılmamış kısımlardaki floklar mekanik olarak uzaklaştırılır.
   Flok baskı ile basılmış giysilerin önemli bir özelliği, kuru temizleme ve/veya yıkama işlemlerine dayanıklılığının yapıştırıcının karakteristiğine bağlı olmasıdır.




Baskılı Malzemenin Fiksajı Nasıl Yapılır?

   Baskı işlemi ile kumaş üzerine istenilen renk aktarıldıktan ve kumaş kurutulduktan sonra, boyarmaddenin fiksajı için başka işlemlere ihtiyaç vardır. İşlemin bu bölümü boyama ile benzeşir. Çünkü; burada da boyarmadde lif ile bağ yapmak durumundadır. Boyarmadde çeşidine ve baskı metoduna göre fiksaj, tek adımda veya iki adımda gerçekleştirilebilir.
   Tek adımlı metodlarda, boyarmadde fiksajını sağlayan kimyasal maddeler baskı patı içerisinde yer alır. Bu durumda,
-buhar
-kuru ısı ve
-yaş fiksaj metodlarına göre fikse edilirler.
   İki adımlı metodlarda, baskı patı fiksaj maddeleri içermez. Bu maddeler basılmış mamule ikinci bir işlemle aktarılır.
-iki adımlı uygulama
-iki adımlı yaş fiksaj gibi çeşitli uygulama şekilleri vardır.


Baskı Buharlama Nedir?

   Boyarmadde patı ve fiksajı için uygun kimyasal maddelerle basılan kumaş, boyarmaddenin fiksaj işleminin tamalanması amacıyla buharlamaya tabi tutulur. Buharlama, basmacılıkta en fazla kullanılan fiksaj yöntemidir.

Baskı Buharlama Sırasında Oluşan Olaylar Nelerdir?

   Buharlama sırasında, kumaş üzerinde özellikle basılı kısımlarda (nem çekici maddelerin de etkisiyle) su buharı yoğunlaşır. Oluşan suyun etkisiyle kuru pat şişer, boyarmadde ve kimyasal maddeler çözülür, liflere nüfuz eder.
   Daha sonra lif ve boyarmadde arasında, patın içerdiği kimyasal maddeler yardımıyla reksiyon sağlanarak boyarmaddenin fiksajı gerçekleştirilir. Bu olay küçük çapta bir boyama işlemidir.
   Buharlama sırasında, buharın kumaş üzerinde, bu olayların meydana gelebileceği miktarda yoğunlaşması gerekir. Fazla yoğunlaşma baskıların yayılmasına neden olur. Aşırı kızgın buhar ise, kumaşın fazla kurumasına yol açar ve fiksajı olumsuz yönde etkiler.


İşletmede Babcock Fikse Makinesi Kullanılmaktadır, Buna Göre;

Babcock Fikse Makinesi Nasıl Kullanılır?

   Babcock fikse makinesinde reaktif, asit, akrilik, dispers ve pigment baskılı malların baskı sonrası fikse işlemleri yapılır. Makinede gerçekleştirilen fikse işlemiyle, kumaşın üzerine basılmış boyanın kumaşa daha iyi tutunması, rengin daha canlı görünmesi sağlanmaktadır. Bu işlem boyanın kumaşa fiksesi olarak adlandırılır. Her baskı cinsine bağlı olarak fikse işlemindeki süre ve sıcaklıklar farklıdır. Fikse süresiyle, baskılı kumaşın makine içinde kalış süresi kasdedilir. Bu süre, bir potansiyometre ile dolaylı olarak makine hızının ayarlanmasıyla sağlanır.
   Bazı baskı cinslerinde sıcaklıklar 170 oC’ye ulaşırken, bazı baskı cinslerinde (asit ve akrilik) fikse, 102 oC’de doymuş buhar şartlarında yapılır. Makinenin içine bu sebeple doymuş buhar yollanır ve ayrıca su püskürtme sistemiyle ortamın soğutma işlemi yapılır. Soğutma işleminin yapılmasının sebebi, asit boyanın karakteristiği nedeniyle fikse şartlarında bir sıcaklık artışına sebep olmasıdır. Sıcaklığı 102 oC’de tutmak için su püskürtülerek soğutma yapılır.
   Fikse yapılan ortamda bazen dış havanın da bulunması istenmez. Bu özellikle asit, akrilik baskılarda geçerlidir. Bunun sebebi; havada bulunan yoğuşmayan gazların boya ile reaksiyona girerek rengi bozmasıdır. Bunu engellemek için, makinenin sağ yan tarafında bulunan cam fanuslu bir cihaz kullanılır. Bu cihaz, makine içinde yoğuşmayan gazları su içinde yoğuşturur.
   Makinenin farklı bölgelerinde ısıtma birimleri şunlardır:

•   Makinenin tabanında bulunan ve içinden kızgın yağ geçen ısı eşanjörleriyle yapılan ısıtma,
•   Makinenin içine direkt olarak gönderilen doymuş su buharı ile ısıtma,
•   Makinenin tavanında bulunan ve içinden doymuş su buharı geçen ısı eşanjörleriyle yapılan ısıtma,
•   Makinenin girişindeki ve çıkışındaki ağızlarda ve silindirlerden yapılan ısıtma.

Kızgın yağ ile yapılan ısıtmadan, yüksek sıcaklıklarda (150 oC’den büyük) yapılan fikse işlemlerinde ve satüre buharla (doymuş buharla) yapılacak fikse işlemlerinin ön ısıtmasında kullanılır. Kızgın yağ, makine içinde tabanda bulunan eşanjörlerin içinden geçerek içerideki havayı ısıtır. İkinci ısıtma sistemi doymuş buharla yapılan ısıtmadır.
      Makinenin tavanında ve giriş çıkış ağızlarında yapılan ısıtma, su buharının yoğuşup kumaşın üzerine damlamaması için yapılır. İçinden kızgın yağ geçen eşanjörle yapılan ısıtma, yüksek sıcaklıklardaki fikse koşullarını sağlamak amacıyla kullanılır.
Makinenin kontrol panosu üzerinde loop boyunu ayarlayan bir potansiyometre vardır. Bu potansiyometre ile ince, kalın ve kaygan kumaş cinslerine göre kumaş loop boyu ayarlanabilir.
Fikse işlemi esnasında, kumaş üzerinde bulunan boyadan çıkan paslandırıcı ve aşındırıcı gazlar makinenin demir aksamının paslanmasına neden olabilir. Bu sebeple makine iç cidarları koruyucu bir gres ile sıvanır. Makinenin iç cidarları ara sıra kontrol edilerek, gres tabakası gözden geçirilmeli, paslanma başlangıcı görülen yerler temizlenip tekrar gresle sıvanmalı, ayrıca, makinenin zincir aksamı ve çubuk mafsallarının yağ filmi kontrol edilmelidir. Otomatik pompanın yağlama yapıp yapmadığı da gözlenmelidir.

Makine, baskı cinslerine bağlı olarak doymuş buhar ve yüksek sıcaklık şartlarında aşağıdaki gibi çalışır:                                 

A)    Doymuş Buharla Fikse:

a)    reaktif baskı (102 oC’de 10 dk.)
b)   asit baskı (102 oC’de 40 dk.)
c)   akrilik baskı (102 oC’de 40 dk.)

B)    Yüksek Sıcaklıkla Fikse:

a)   dispers baskı (170 oC’de 10 dk.)
b)   pigment baskı (150 oC’de 5 dk.)


Baskıların Yıkanması İşlemi Nedir?

   Baskıdan sonra fikse edilen kumaşlar, baskı patında bulunan kıvamlaştırıcı, kimyasal maddeler ve fikse olmayan boyarmaddelerin uzaklaştırılması amacıyla sabunlama ve durulama işlemlerine tabi tutulurlar. Ard işlemler, haslıkların iyi bir düzeyde olması, renk tonlarının son halini bulması açısından şarttır.
   Baskıların yıkanması, genellikle geniş en yıkama makinelerinde yapılır. Halat yıkama, lekelenme açısından tercih edilmez. Ayrıca, baskıda kullanılan pat maddelerinin iyice şişerek kumaştan ayrılır hale gelmesi için; ara hava pasajı, bol flottede muamele ya da çok etkili püskürtme gereklidir.
   Pigment baskılar, boyarmadde  life bir binder ile bağlandıktan ve pat olarak kumaşa sertlik-kabalık vermeyen emülsiyon patları ve sentetik kıvamlaştırıcılar kullanıldığından yıkamaya tabi tutulmazlar.

Baskı Hatalarına Neden Olan Etkenler Nelerdir?

•   Baskıcının ilgi ve yeteneği, iş konsantrasyonu.
•   Baskı patlarının içeriği ve hazırlanması, boyarmaddenin ve diğer kimyasalların yeterli çözülmesi, filtrelenmesi, pata ilave sırasının doğru yapılması.
•   Uygun haslıklarda boyarmadde seçimi.
•   Baskılık kumaşın türü, yeterli ön işlermlerden geçip geçmediği. Örneğin; hidrofil derecesi, tüylülük durumu, herhangi bir kimyasal veya tensid içerip içermediği.
•   Şablonun desen ve kumaşa göre doğru incelikte seçimi.
•   Desen raport ayarlarının doğruluk ve hassaslığı.
•   Rakle raport ayarının doğruluğu.
•   Blanketin pürüzsüz bir yüzeye sahip olması, sertliği.
•   v.s.


Baskı Hata Çeşitleri Nelerdir?

a) Kontürlerin net olmayışı: desenin kenarlarının keskin, temiz çizgiler halinde olmayıp, pütürlü olması durumudur. Genellikle doğru yapılmayan yakma, kumaş yüzeyinin pütürlü olması, basıncın doğru ayarlanmamış olması ya da gerektiği gibi kalınlaştırılmamış baskı patı nedeniyle ortaya çıkar.
   -Baskıdan önce yıkama, fırçalama-toz giderme, vakumla tozların emilmesi,
   -doğru baskı patının viskozite(akışkanlık) ayarı,
   -baskı makinesinde preslerin ayarlanması ile önüne geçilebilir.

b) Desen kayması, desenin oturmaması: desen silindirinin ya da şablonlarının raport ayarlarının gerektiği gibi ayarlanmaması nedeniyle desenin tam oturmaması durumudur.
   Desen şablonları hazırlanması sırasında rötüşların doğru yapılmaması, desen tekrarının doğru ayarlanmaması ve hatalı pozlama da oturmamış desen hatasına yol açacaktır. Rulo baskıda desen silindirinin mili üzerinde hafif kayması, basılan kumaşta ya periyodik kesintiler, ya da periyodik olarak desen uyuşmasının bozulması şeklinde ortaya çıkar.

c) Keleşlik: baskıda, patın kumaşa yeterince aktarılmayıp, motiflerde renk arasında yer yer beyazlıklar, kontürlerde kesiklik görülmesi durumudur.
   -rakle basıncının düşük olması,
   -pat kıvamının gerekenden yüksek olması,
   -kumaş üzerinde düzgünsüzlükler bulunması,
   -kalıp tıkanmaları,
   -kumaşın hidrofilitesinin stabil olmamasından kaynaklanır.

d) Rakle çizgisi: raklenin baskı patını desen silindirlerinden ya da şablondan üniform olarak sıyıramamasından kaynaklanır.
   -rulo baskıda, rakle ağzının zarar görmesi sonucu ortaya çıkar.
   -boyarmadde çözeltisinin süzülmeden önce pata ilave edilmesi nedeniyle oluşabilir.
   -kumaştaki kirlilikler nedeniyle oluşabilir.
   Bu nedenle, baskı makinelerine beslenmeden önce kumaş, fırçalanır veya baskı makinesi girişinde vakumla emilir.

e) Akma: tekstil baskıcılığında desenin niteliğini bozan, kontür sınırları dışına doğru gerçekleşen boyarmadde migrasyonudur. Baskıların yıkama işlemlerinde bir rengin akarak diğer rengi kirletmesi, diğer desen alanına dağılması durumudur. İyi yapılmayan fiksaj veya boyarmadde haslığının kötü olmasından kaynaklanır.

f) Hare, renk karışması: baskılarda, desende bulunan iki rengin birbirlerine yakın yerlerde üst üste binmesi ile oluşan üçüncü bir rengin ortaya çıkma durumudur.
   Örneğin; kırmızı şablonun sarı renk üzerine basılarak turuncu efektini ortaya çıkarması.

g) Çizgi: rulo baskıcılıkta kumaş yüzeyinden bir ipliğin silindir üzerine oradan da boya teknesine geçmesi söz konusu olabilir. Bu iplikler raklenin altında toplanırlar ve rakleyi kaldırabilirler. Bu da, kumaş üzerinde geniş bir leke oluşmasına neden olur. Sıyrılmayan baskı patı kumaşı kirletir. İpliğin desen silindirine yapışık kalması halinde renksiz ya da o desen silindirne ait renk ile basılmamış bir çizgi ortaya çıkar.

h) Boya kirlenmesi: rulo baskı silindirlerinin kumaşın her tarafına ince bir boyarmadde tabakasını aktarması şeklinde ortaya çıkan bir hatadır. Bu hata, boyarmaddeyi sıyıran raklenin, baskı silindirinin motifsiz yüzeylerinin tümünü sıyıramamasından oluşur. Genellikle küçük sıyrıklarla bağlantılıdır.

i) Baskı silindirlerinin çizilmesi: grave edilmiş bakır silindir üzerine baskı sırasında oluşan ve bir ya da birkaç derin sayılabilecek çiziklere neden olan, önemli hasarlardır. Bu olay, genellikle baskı patındaki elektrolitin başlangıçtaki krsitalizasyonu ile ilgilidir. Sudaki kum ve diğer yabancı maddeler de baskı silindirinin çizilmesine yol açabilir.
   Desen silindirlerindeki hata, desen hatasını ortaya çıkaracaktır.

j) Zayıf noktalar:  basılmış kumaşlarda bir ya da daha fazla baskı rengi, basıldıkları yerde zayıflamaya sebep olurlar. Genellikle baskı patındaki life zarar verici kimyasalların aşırı kullanımı nedeniyle oluşur.
   Aynı zamanda ronjan baskının aşındırılmış bölgelerinde de görülebilir.

k) su izleri, su lekesi: boyalı ve baskılı mallara işlem sırasında damlayan su damlacıklarının sebep olduğu hatalardır. Damla lekeleri, buharın çok nemli veya ısının çok düşük olmasından kaynaklanabilir.
   Kamara cidarlarında buharın yoğunlaşarak su damlacıklarının oluşmasının engellenmesi için izolasyon şarttır.

l) Kurumadan kirlenme: basılna kumaşın, üzerinde fikse olmamış ve yaş durumdaki boyarmadde ile kumaşın diğer kısımlarını kirletmemesi için kurutulması gereklidir. Renklerin yaş halde bulaşmaması için, kurutucularda hiç değilse başlangıçta, basılı yüzeyin sevk silindirlerine değmeden taşınması gereklidir. Kirlenme olasılığı nedeniyle, kumaşın basılmamış yüzü yön verici silindirlere veya taşıma bandına değdirilr ya da hiçbir yere değdirilmeden taşındığı hava yastıkla konstrüksiyonlar kullanılır.
   En iyi baskı kurutma sıcak hava püskürtülerek yapılan kurutmadır. Kumaşın sevk silindirlerinden yalnızca basılmamış yüzlerinin değerek geçmesi, özellikle film-druck baskı gibi pat aktarımı fazla olduğu durumlarda kirlenmeyi önler.
   Dikey tip rula baskıda, kurutucu gücü yetersiz kaldığı için yaş bir şekilde üst üste istiflenen baskılar birbirini kirleterek “stampa hatası” denilen hataya neden olmaktadır. Bu risk, pat aktarımı fazla ise daha fazladır.

m) Buharlamada fazla yoğunlaşma veya kurutma: fazla yoğunlaşma baskıların yayılmasına neden olur. Aşırı kızgın buhar ise, kumaşın fazla kurumasına yol açar ve fiksajı olumsuz yönde etkiler.
   Birçok boyarmadde için doymuş buhar gerekir. Bu da çoğu durumda buharlayıcıların alt kısmında bulunan havuzdaki suyun direkt veya indirekt buharla ısıtılması ile sağlanır veya kızgın buharla birlikte kamaraya su püskürtülür.

n) Yayılma: tatamıyla tuzlardan arındırılamamış kumaşlar üzerinde yapılacak baskılarda ve daha birçok durumda, örneğin; özellikle kapasitesi yüksek sentetik kumaşlar üzerinde yayılma, yüzey düzgünsüzlüğü, kontür netsizliği probleminin yaşanmasıdır.
   Bu durum, kumaşın baskıdan önce sıcak suyla durulanmasıyla giderilebilir. Ancak bu, zahmetlidir ve ilave maliyettir. Çözüm; elektrolite(tuza) hassas olmayan patların kullanılmasıdır.

o) Yapıştırıcı lekeleri, bulanıklık: yapıştırıcı aktarımının hatalı yapılması ya da yapıştırıcı çözeltisinin doğru hazırlanmaması sonucu ortaya çıkar.
   Yapıştırıcı teknesi kullanımdan sonra mutlaka temizlenmelidir. Blanket üzerine fazla miktarda yapıştırıcı gelmesi, pıhtılar, kirlilikler baskı hatalarına yol açar. Bu durumda şablon kumaşa tam temas etmez, dolayısıyıla rakle iyi sıyıramaz. Kumaşta, bulanık, flu efektli yerler ortaya çıkar.
   Isı etkisiyle yapıştırılan termoplast folye blanket yapıştırıcılar; bu tür hatalara yol açmaması, blanket yüzeyini düzgünleştirmesi, uzun süre kullanılabilmesi ve kumaşta yapıştırıcı kirliliğine yol açmaması nedeniyle avantajlıdır.

p) Renk farklılığı; eşit olmayan baskı efekti: raklenin sıyırma basıncının tüm kumaş ya da tüm şablon enine doğru yayılmaması sonucu ortaya çıkar. Rakle ayarı doğru değildir ve rakle yanlış takılmıştır. Bunu önlemek için rakle yatağı ayarlanmalıdır.
   -rulo baskıda, boya aktarma fırçalarının eşit döndürülmemesi, örneğin; desen silindirinin bir tarafına daha az temas etmesi gibi hatalar da bu sonucu doğurur.
   -kumaş neminin her yerde eşit olmaması, kumaşın düzgün yapıştırılmamış olması da , eşit olmayan baskı efektine yol açar.
   -iplik ve örgü yapısının düzgün olmaması, özellikle geniş yüzeyli baskılarda belirgin renk düzgünsüzlükleri ile ortaya çıkacaktır.

q) Silik, belirgin olmayan baskı: desen silindirlerinde ya da şablonlarda yanlış baskı sırası ve baskı patının yeterli kıvamlılıkta olmamasından kaynaklanır. Silindirler koyudan açığa doğru basılmalı ve baskı pastaları biraz daha koyulaştırılmalıdır.

r) Lekelenmeler:
   -buharlayıcıda baskılı kumaş askılarının birbirne değmesi
   -baskılı yüzün silindirlere değerek işlem görmesi
   -sevk silindirleri üzerinde kimyasal madde artıklarının bulunması ve bunların baskılı mamulleri kirletmesi gibi nedenlerden kaynaklanır.
   Boyarmadde karışımı sağlanan durumlarda, örneğin; sarı ve kırmızı karıştırılarak koyu sarı basılan bir baskıda kırmızı lekeler oluşabilir. Bu, kırmızı boyarmaddenin iyice çözülmeden pata ilave edilmesinden ya da patın iyice karıştırılmamasından kaynaklanır.

s) Yetersiz fiksaj: baskıların fiksajında yetersiz nem alımı nedeniyle yer yer kuruma olması olumsuzluk yaratır. Boyarmadde her yerde eşit fikse olamaz, bu da, rengin, fikse olmayan yerlerde açık olmasına sebep olur.
   Bu nedenle baskı patına, üre, trietanolamin, gliserin gibi nem çekici (higroskopik) maddeler ilave edilir.

Logged

OgrenciForum.Org
Sayfa: 1
  Yazdır  

 
Gitmek istediğiniz yer:  

MySQL Kullanıyor PHP Kullanıyor Powered by SMF 1.1.7 | SMF © 2006-2008, Simple Machines LLC

Tagged evden eve nakliye - evden eve taşıma - Sesli Chat
forumtahtasi.com elektornik devre - Sohbet - AVOYUN - Dönem ödevi - ödev - e-okul - evden eve nakliyat - msn nickleri - Ödev Sitesi
XHTML 1.0 Uyumlu! CSS Uyumlu! Dilber MC Theme by HarzeM