Bu da Visual Basic programlama dili ile yapılabilmektedir.

Herhangi bir ortamdan bir GİF dosyası veya JPEG dosyası  olarak elde edilip Visual Basic Programı'na konulabilmektedir. Bu herhangi bir programdan sağlanacağı gibi, internet ortamından da sağlanabilir. Üniversitede hemen tüm branşlarda minimum Basic Programlama Dili öğretilmektedir. Bu programlama dilinden Visual Basic programlama diline geçilerek, sunum için gereken tüm çalışmalar yapılabilir. HTML editörleri kullanarak Web sahifesinin hazırlanması, FTP gibi ortamlara, ders için gerekli Visual Basic hazırlanmış programların konulması ve WWW ile FTP'nin birlikte eğitim için kullanılması da, bir dersin internet ortamında sunumu için, kolay bir yöntem olarak görünmektedir.

5.2. Sanal Sınıf Ortamı İçin Bir Dersin Hazırlanması

Sürekli gelişmekte olan teknolojiye paralel olarak, bu teknolojinin kullanılmasını sağlayacak eğitilmiş üstün nitelikli insan gücüne ihtiyaç vardır. Gelişen teknoloji ile birlikte sürekli olarak bu gücün eğitilmesi gerekmektedir. Her yıl eğitim talepleri hızla artmaktadır. Bu taleplerin karşılanması ve daha çok insanı eğitecek olanakların hazırlanması büyük önem arz etmektedir. İnternet'in, eğitimde kullanılması, gelecekte fiziki ortam sorunlarını da çözecek gibi görünmektedir.

İnternet'te eğitim için hazırlanan bir ders; FTP, GOPHER veya WWW ortamına konula-bilmektedir. İnternet'te eğitim, uzaktan eğitimin bir türü olduğundan, örgün eğitim ile karşılaştınldıgında ses, görüntü vb. dezavantajların ortadan kaldırılması gerekmektedir.
İnternet ortamında eğitim amacıyla yapılacak bir derste bu tip problemlerin çözümü, dersi WWW ortamında sunarak sağlanabilir. Bunun için web sahifesi hazırlanması gerekmektedir. Web sahifesinden diğer ortamlara linkler kurularcık geçiş yapılabilmekte ve bu ortamlardan gerekli bilgiler alındıktan sonra, tekrar web sahifesine dönülebilmekte ve derse devam edilebilmektedir.

Web sahifesini hazırlamak için değişik yöntemler kullanılmaktadır,1'2 Web sahifesi java dilini kullanarak hazırlanabilir.3'4 Diğer teknik; tıkanabilir özellikte olmasını sağlayabilmek için, Map-This Editörü ve görüntülerin hareketlendirilmesi için, Graphic Work Shop veya Gifcon gibi animasyon programlarını kullanmakta.5 Bunlara ilave olarak, diğer teknikler de geliştirilebilir.

İntemet'te bir dersin sunumu için örnek problemler ve testler gerekmektedir. Bu, Visual Basic veya Delphi gibi programlardan birisini kullanarak yapılabilir.

5.3. Sanal Sınıf Ortamı İçin Öğretim Materyali Geliştirilmesi

"WEB tabanlı hipermedya" teknolojinin bize sunduğu öğrenmeyi desteklemek amacıyla kullanılan yollardan birisidir. Locatis, Letourneu ve Banvard (1989)'a göre "hipermedya " bilgiyi düzenlemek ve sunmak için kullanılan bilgisayara dayalı bir yaklaşımdır. Bu sistemde bilgiler, bilgi sistemlerinden oluşan ve bu düğümlerin birbirine bağlı olduğu bir ağ şeklinde düzenlenmektedir. "Düğümler" yazı grubu, grafik, ses, resim, film olabilir. Bağlar da bu düğümler arasındaki ilişkileri gösterir ve kulaanıcının düğümler arasındaki geçişini sağlar.

   Öğrenme sürecindeki öğrenci veya kullanıcı kontrollü ve görsel olarak zengin bir ortam sağlaması dolayısıyla, hipermedya öğrenme açısından diğer eğitim ortamlarına göre, zengin bir görsel eğitim ortamında öğrencilerin daha kolay gödülendikleri ve içeriği daha iyi anladıkları ortaya çıkmıştır.
   
Hipermadyanın güdüsel etkisi kadar bilginin veya içeriğin düzenlenmesi ve sunulması da eğitsel açıdan oldukça önemlidir. Hipermedyadaki bilgi organizasyonu insan hafızasındaki bilgi organizasyonu ile benzerdir. Johansen ve Grabinger (1989) 'e göre öğrenme, hafızadaki bilgi yapısının yeniden organizasyonudur. Yeni edinilen bilgiye göre, anlamsal hafızada (semantic memory) var olan bilgiler yeniden yapılandırılır ve bilgiler arasındaki ilişkiler yeniden düzenlenir. Bilgi yapısı birbiriyle ilişkili kavramlardan oluşan anlamlı bir ağ  şeklinde yapılandırılır. Buna göre öğrenme var olan bilgi yapısına yeni bilgiler ekleme, bu yeni bilgiyai anlamsal hafızada yeniden yapılandırma ve varolan bilgilerle ilişkisini kurmanın sonucunda gerçekleşmektedir. WEB tabanlı bir öğretim metaryalinde bilginin organizasyonu anlamlı ilişkilere dayandırılarak yapılabilmekte ve bu yolla, öğrencinin kavramalr arası anlamsal yapısına uygunluk sağlamaktadır.

Hipermadyanın anlamlı bir yapıda geliştirilmesine yön veren önemli teorilerden bir tanesi  "schema theory" (yapılandırma teorisi ) dir.Jonassen (1991)'a göre öğrenme yeni bilgi ile varolan bilgiler arasında ilişkiler oluşturmayı gerektirmektedir. Yukarıda da belirtildiği gibi bu ilişkiler anlamsal bir ağ (semantic network) şeklinde oluşturulmaktadır. Bu ağ öğrencinin bilgileri birleştirmesini , anlam çıkarmasını bilinenden bilinmeyeni çıkarmasını ve bir sonuca varmasını sağlar. "Yapılandırma teorisi" hipermedyanın tartışılmasında, tasarımında ve geliştirilmesinde temel teorik mantığı oluşturmaktadır. Bu açıdan bakıldığında hipermedya schema teorisinin bir modeli gibi çalışır.

Piaget'in düşünme sürecini tanımlaması da hipermedyanın temelini oluşturan schema teorisi ile tutarlılık göstermektedir. Piaget'e göre insanlar düşünme süreçlerini psikolojik bir yapıya göre düzenleme eğilimindedirler. Bu psikolojik yapı kişinin çevresini anlamasına yardımcı olan ve çevresiyle olan ilşkisini düzenleyen bireysel bir sistemdir. Basit yapılar daha karmaşık hale gelmek ve böylece daha etkili olmak için sürekli olarak bilgi eklerler. Piaget bu yapıları "tasarılar" (schemes) olarak adlandırmıştır. Piaget teorisine göre bu tasarılar düşünmenin temel yapı taşlarını oluşturmaktadır.

Bu teoriler dikkate alınarak, gelenksel öğretim materyaline alternatif, WEB tabanlı Lise 1. Sınıf biyoloji dersi için bir ders metaryali hazırlanmıştır. Yazı, resim, hareketli görüntü, ses, grafik, ve videonun kullanıldığı bu materyal, "dolaşım sistemleri ve boşaltım sistemi" ünitelerini kapsamaktadır ve herhangi bir WEB tarayıcı altında (Nescape, Explorer gibi) çalışabilecek şekilde geliştirilmiştir. Bu materyalin geliştirilmesinde aşağıdaki aşamalar izlenmiştir.
a)   Kullanıcı grubunun özelliklerinin belirlenmesi.
b)   Ünitenin genel amaçlarının belirlenmesi
c)   İçerik analizinin yapılması
d)   Öğrenme stratejisinin belirlenmesi
e)   Öğrenme stratejisine uygun olarak bilginin organizasyonunda kullanılacak yaklaşımın belirlenmesi.
f)   Materyalin geliştirilmesi.
i ) Kavram haritasının hazırlanması
ii ) Hikaye tahtasının (story board) hazırlanması
iii ) Programlama
g)   Değerlendirme
Bu aşamaların birbiriyle ilişkileri aşağıda açıklanmıştır.

5.3.1. Kullanıcı Grubunun Özelliklerinin Belirlenmesi
Yapılan araştırmalara göre kullanıcı grubunun özellikleri WEB tabanlı öğrenme ortamını etkileyen faktörlerin başında gelmektedir. Bu nedenle bu çalışmada öncelikle kullanıcıların konu hakkında ön bilgilerinin olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir. Eğer kullanıcılar ön bilgiye sahipse, yeni edinilen bilginin hazır bilgi yapısına katılamsı ve materyalde yer alan seçeneklerin anlamlı bir şekilde seçilmesini kolaylaştırır. Buna ek olarak, kullanıcıların yaşı ve olgunluk düzeyleri de dikkate alınması gereken bir noktadır. Bu çaılşmaya katılan kullanıcı grubu, konu hakkında ön bilgiye sahip olmadığı için, materyaldeki bilgi yapısı, araştırmacı tarafından, alan uzmanlarına danışılarak belirlenmiştir. Kullanıcıların yaş ve olgunluk düzeyleri bu materyal için uygun bulunmuştur.

5.3.2. Ünitelerin Genel Amaçlarının Belirlenmesi

Materyalde yer alan iki ünitenin genel amaçları Milli Eğitim Bakanlığının öngördüğü şekilde belirlenmiştir.

5.3.3. İçerik Analizinin Yapılması
   İki ünitenin içeriklerinin belirlemek amacıyla Dick ve Carry'nin "sistem yaklaşımı" kullanılmıştır. Ünitelerin MEB tarafından belirlenen genel amaçları çerçevesinde içerik analizi yapılamış ve içerikte yer alan birbirleriyle ilişkili kavramalr ve basamaklar belirlenmiştir. Belirlenen anlamsal ilişkiler bir alan uzmanı tarafından değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmenin ışığında kavramlar arası ilişkiler tekrar düzenlenmiştir.

5.3.4. Öğrenme Stratejisinin Belirlenmesi

Schunk'a (1996) göre anlamlı öğrenme fikirlerin kavramların ve prensiplerin algılanması ve bu yeni bilginin hafızadaki yeni bilgi ile ilşkilendirilmesidir. Ünitenin özelliği ve materyalin hitap ettiği kullanıcı grubu göz önünde bulundurularak, Ausubel'in "genelden-özele" (deductive) öğrenme srtaejisi uyarlanmıştır.  Önce bütüne ilişkin genel ve basit bilgiler, daha sonra ayrıntılı ve derinlemesine bilgilere yer verilmiştir. Her ünitenin başında üniteyi kısa ve genel olarak anlatan, hafızadaki ilişkilerle ilişkilendirilmesini sağlayan "ön organize edici' nin" (advance organizer) kullanılmasına ve bunlarında "video epistotları" olmasına karar verilmiştir.
5.3.5. Öğrenme Stratejisine Uygun Olarak Bilginin Organizasyonunda Kullanılacak Yaklaşımın Belirlenmesi

Bu atamada eldeki bilgilerin organize edilmesi ve materyalde yer alacak düdümlerin (bilgiler) birbirine nasıl bağlanacağına karar verilmiştir. Bu materyalde kavramlar arası ilişkiyi kurabilmek için Gall ve Hannafin'in (1994) belirttiği gibi "kavramsal bağlar" (conceptual link) kullanılmış ve önce temel kavram, arkasından da temel kavrama bağlı alt kavramlar ele alınmıştır. Kavramsal bağlara ek olarak, konuyu basitten karmaşığa, genelden özele açıklamak amacıyla da "anlamlandırma bağları"(erobolation link) kullanılmıştır. Uygulanan iki yaklaşım da materyalde kullanılacak öğrenme stratejisine uygun yaklaşımlardır.

5.3.6. Materyalin Geliştirilmesi
   
5.3.6.1. Kavram Haritasının Geliştirilmesi

 İçeriği oluşturan kavramları ve kavramlararası ilişkileri belirlemek amacıyla her iki ünitenin de kavram haritası yapılmıştır. Bu aşama, aşama geliştirilen materyalde yer alacak her düğümü (node) düğümler arası bağları (link) göstermesi açısından büyük önem taşımaktadır. Eğer bu aşama da yapılmazsa, programlama apşamasında çok zaman kaybedilebilir.
 
5.3.6.2. Hikaye Tahtası (story board) Hazırlanması

Bu aşama programlama işlemini yapmadan önce, son ürünün nasıl olması gerektiğini belirten bir aşamadır.hikaye tahtasının oluşturulması, bilgisayar ekranında görülmesii planlanan her pencerenin, görülmesi gerektiği gibi kağıda dökülmesidir. Tasarlanan her pencere ayrı bir kağıda yerleştirilmiş ve ve burada, pencere olması planlanan aktif tuşlar, pencereye bağlı diğer pencerelerin numaraları, yapılacak bağlantılar, yer alacak metin, görüntü, video, ses, grafik ve kullanılacak renkler gösterilmiştir.

5.3.6.3. Programlama
Programlama için HTML (Hyper Text Markup Language) editörü olan Front Page 2.0 kullanılşmıştır.

5.3.6.4. Değerlendirme

   Materyal geliştirildikten sonra, değerlendirilmesi için alan öğretmenlerine sunulmuştur. Öğretmenlerden alınan eleştiriler doğrultusunda materyal üzerinde düzeltmeler yapılmıştır.
   
   Bu materyalin geliştirilmesindeki amaç, öğrencilerin kendi kendilerine çalışabilecekleri ve diğer materyallerle göre görsel açıdan daha zengin, öğrencinin öğrenme sürecine biraz daha farklı yaklaşan, geleneksel öğretim materyallerine alternatif bir materyal hazırlamaktır. Bu materyalin geliştirilmesinde kullanılan modelin tasarlanmasına modelin tasarlanmasında değişik yaklaşım ve teorilerden yararlanılmıştır. Ancak bu kesinleşmiş bir model olmayıp, kullanıcıların özelliklerine, konunun türüne verilmek istenen mesaja göre değişik şekillerde tasarlanabilir.

5.4. İnternet Ortamında Fizik II Dersinin Hazırlanması

Fizik 1 dersi, Vektörler, Bir Boyutta Hareket, Düzlemde Hareket Parçacık Dinamiği, iş ve Enerji, Enerjinin Korunumu, Momentumun Korunumu, Çarpışmalar, Dönü Kinetiği ve Açısal Momentumun Korunumu  konularını kapsamaktadır. isteğe bağlı olarak birkaç konu da ilave edilebilir.
Fizik ü dersi ise, Yük ve Madde, Elektrik Alan, Gauss Yasası, Elektriksel Potansiyel, Kapasitörler, ve Dielektrikler, Akım ve Direnç, Hektromotor Kuvvet ve Elektrik Devreleri, Magnetik Alan, Faraday Yasası, indüktans konularını kapsamaktadır. Bu çalışmada ders, WWW ortamından elde edilebilen web sahifeleri olarak hazırlandı.

Her bir konunun daha iyi anlaşılmasını desteklemek amacı ile örnek problemler, test Visual Basic Programlama Dili ile hazırlandı ve bu problemlere hareketlendirilmiş görüntüler konuldu.

Her konuda, 5 örnek problem, 10 sorudan oluşan test şeklinde bir sınav ve her dersin sonunda 20 soruyu içeren yine test şeklinde bir final sınavı bulunmaktadır. Bu program, FTP ortamına konuldu ve çalışma sırasında web sahifesinden programa ulaşabilmek için, bu sahifeden FTP ortamına linkler kuruldu. Şekil 2'de Visual Basic Programlama Dili ile hazırlanmış bir örnek problem görülmektedir. Bu problem, Enerjinin Korunumu konusu ile ilgilidir.6 Çözüme geçilmeden önce, soru hakkında bilgi vermek için DEMO Key tıklanarak olayın demonstrasyonu başlatılır, Sonra öğrenci. bu soruyu çözmeye çalışır. Eğer doğru cevap verilirse, resim hareketlenecek, sonuç olarak öğrenci ödüllendirilmiş olacaktır. Aksi takdirde, monitörde, yanlış cevap şeklinde uyan görüntülenecek ve resimde hareketsizlik sürecektir. Şekil 2'de doğru cevap verildiğinde resim hareketli mod'a geçtikten sonraki durumu gösterilmektedir.

Şekil 2'teki Boyutta Hareket konusunda bir diğer örnek gösterilmektedir. Parçacığın hareketini belirleyebilmek için, herhangi bir anda onun konumunu (r), hızını (v) ve ivmesini (a) olarak belirlemek gerekmektedir. Bu konuda, hareketin her bir belirleyicisinin iki bileşeni vardır, x ve y. Üstte ifade edilen kavramları açıklayabilmek için, bu yararlı bir örnektir.

Eğer doğru cevap verilmezse resim hareketlenmeyecek ve hareketsizliği sürecektir. Öğrenci konuyu iyi anladığı takdirde soruyu doğru olarak çözecek ve görüntünün hareketlenmesi ile ödüllendirilecektir, Test şeklindeki sınavlar tamamlandıktan sonra tekrar web sahifesine dönülecek, dersin geri kalan kısmına geçilerek dersin internet'ten işlenmesine devam edilecektir.


 

Şekil 2. Enerjinin Korunumu ile ilgili Bir Örnek Problem
 
 
Şekil 3.  Doğru Cevap Verildikten Sonra Animasyon Sonucunun Görüntüsü.
 
BÖLÜM 5

SONUÇ VE ÖNERİLER

Gelişmekte olan kitle iletişim teknolojileri açısından dünyada uzaktan eğitim sistemlerinin yapıları incelendiğinde aslında tüm farklı uzaktan eğitim modellerinin temelinde aynı sorunların var olduğu görülmektedir: Bilgiye aç olan ancak ekonomik, fiziksel ve zaman yetersizliği vb. nedenlerle orta ya da yüksek öğrenim olanağı bulamayan bireylere, öğrenim görebilecekleri uygun koşullan sağlama ve eğitimde fırsat eşitliği yaratma kaygıları yılar boyunca eğitim bilimcilerin temel sorunu olagelmiştir.

İlerleyen dönemle beraber, eğitim sürecinde televizyonda görüntü ve multimediaya özgü unsurları sıkça yer aldığı "Açık Üniversiteler" yaygınlaşmaya başladığı zaman artık, öğrenciler öğretim elemanının görüntüsünü ekranda görebiliyorlardı. Türkiye'nin belki en başarılı eğitim programı olan Açık öğretim aracılığıyla binlerce kişi, üniversite diplomasına fiilen üniversiteye gitmeden kavuşabilmişti. Fakat diğerlerine kıyasla tutarlılığını kanıtlamış bu uzaktan eğitim modelinde dahi, yüz binlerce öğrencinin derslere aynı anda ve aktif olarak katılımı mümkün olamamıştır. Bunun yanında, söz konusu öğrencilerin televizyonda dersi izlerken ya da kitaptan okurken anlayamadığı noktaları veya cevabını bilmek istediği soruyu öğretim üyesine sorabilecek bir etkileşim ortamı yakalayamadığı görüldü.

İşte bu durumda eğitimin etkili ve verilmli bir şekilde yürütülmesi isteniyorsa, teknolojinin sağladığı imkanları da kullanarak günümüz eğitim ortamlarından farklı ve yeni bir ortam, yepyeni bir olanak , olan internette eğitimi ülkemizde de çok hızlı bir biçimde faaliyete geçirmek gerekir.

Dünyada da yeni yeni yapılanan bu sistem denendiği okul ve bireylerdeki olumlu etkileri görülmesiyle de sistemin gerekliliği kendisini hissettirmiştir.
Tabii ki internette eğitim eğitim için gerekli bir sistem olsa da sistemin zorlukları da mevcuttu. Fakat eğer eğitimde verim ve kalite hedefleniyorsa bazı zorluklar ve problemler gerekli yapılandırma ve altyapı çalışmalarıyla giderilebilir. Buna örnek olarak Avusturalya ve Amerika'yı gösterebiliriz.
   

 

teşekkürler