İSLAM TARİHİ


DÜNYADAKİ DEVLETLER

Bizans - Mezhep karışıklığı

Sasaniler - Taht kavgaları

Göktürkler - İkiye bölünmüş durumda

Hindistan - Kast örgütü ve başka milletlerin saldırıları

Çin - Hanedanlar arası mücadeleler

Japonya - Dini tartışmalar ve hanedanlar arası mücadeleler

Avrupa - Derebeylik sistemi içerisinde yönetilmekte. Bütün dünya devletleri iç ve dış siyasi yapı itibariyle karışıklık içerisindedirler.



Kast Örgütü'ne göre halk;

1. Din adamları (Brahmanlar),

2. Devlet adamları ve askerler (Kşatriyanlar),

3. Çiftçi, zanaatçı ve tüccarlar (Vaisyalar),

4. İşçi ve hizmetkârlar (Sudralar) olmak üzere dört sınıfa ayrılmaktadır. Birbirine kapalı olan bu sınıfların dışında hiçbir hakkı olmayan Parya sınıfı vardır.

Avrupa’da ise halk, farklı toplumsal sınıflara ayrılmıştı.

Soylular (senyörler)
Rahipler
Burjuvalar
Köylüler: Bunlar ikiye ayrılırlardı:
a) Özgür köylüler

b) Serfler (Köle köylüler)

ARABİSTAN YARIMADASINDA DURUM

1. Arabistan yarımadasının güneyinde; Main, Seba, Himyeri: Genelde yerleşik hayat söz konusu

2. Kuzey ve Orta Arabistan’da; Amelikalılar, Nebat, Tedmür, Hire,Lahmiler,Gassaniler ve Kinde : Genelde göçebe yaşam mevcut (bedevi)

3. Hicaz bölgesinde; Mekke, Medine ve Taif site şehirleri bulunmaktaydı.

Siyasi Durum : Kabileciliğin, kan davalarının, köleciliğin, yağmacılığın ve zenginlerin sözünün geçtiği bir yönetim vardır.

Dar'ün-Nedve : Mekke'de olağanüstü durumlarda kurulan meclistir.

Sosyal Hayat : Velilik (bir çeşit kabile şeyhinin korumacılığı), sistemi mevcut olup, kadınların hiç bir değeri yoktu, kız çocukları hor görülürdü ve kölecilik yaygındı. Misafirperverlik ve emanete hıyanet etmemek olumlu özellikleridir.

Ekonomik durum : Mekke'de kervan ticareti, Medine'de ise tarım faaliyetleri önemlidir.

* Haram aylarda savaş yapılmaz, Mekke'de kurulan Ukaz panayırlarında ticaret yapılırdı.

Dini durum : Putperestlik dini yaygındır. Ancak Hıristiyan, Musevi ve Hanif dinine inananlar da vardır. Kabe kutsal kabul edilmekteydi.

Kültürel durum : Hac mevsiminde kurulan panayırlarda her türlü edebiyat, şiir, heykelcilik sanatlarıyla, sportif faaliyetler yapılırdı. Mekke ticari ve dini merkez olma özelliğinden dolayı kültür etkileşiminin en yoğun olduğu yerdi.



HZ. MUHAMMED (SAV) DEVRİ

MEKKE DÖNEMİ :

Hz.Muhammed 571yılında Mekke’de doğdu.Babası Abdullah,annesi Amine’dir. Doğmadan babasını 6 yaşında iken annesini kaybetti.Çocukluğunda çobanlık yaptı, olgunluğunda kervan ticaretiyle uğraştı. Dedesi Abdulmuttalip 8 yaşına kadar, ölünceye kadar amcası Ebu Talip 'in koruyuculuğu (velayeti) altında kaldı. 25 yaşında iken Hz. Hatice ile evlendi (595).Mekkeliler Muhamed’ül-Emin diyorlardı.

Peygamberliği:Allah'ın ilk emri (Vahiy) oku (İkra) - Alak suresinin ilk ayetleri ile gelmiştir (610). Önce yakın akraba ve dostları uyarılmış ve ilk Müslümanlar Hz. Hatice (bir kadın), Hz. Ali (bir çocuk), Hz. Zeyd (bir köle) ve Hz. Ebubekir (olgun bir dost) olmuştur. Hz. Ömer'in Müslüman olmasıyla, Müslümanlar belirli bir güce erişmişler açıktan çalışmalara (tebliğe) başlamışlardır.

Müşriklerin (Mekkeli putperestler) baskıları sonucu Müslümanlar ilk defa Habeşistan'a göç (hicret) etmişlerdir. (615)

Peygamberimizin Habeşistan göçüne izin vermesinin nedeni ;Baskıya uğrayan Müslümanları korumak ve muhtelif bir katliama karşı tedbirler almaktır.

Mekkelilerin İslamiyet’e Karşı Çıkma Sebepleri

1- İslamiyet’im insanları eşit olarak görmesi

2- Zenginlerin ekonomik çıkarlarını kaybetmekten korkmaları

3- Geleneklerine bağlı olmaları

4- Kabile üstünlüğü anlayışı

5- İslamiyet’in putları ve kötü alışkanlıkları reddetmesi

6- İslamiyet’in öldükten sonra dirilme inancını getirmesi

Habeşistan göçünün ardından Mekke müşriklerinin boykotu (ambargosu) ile karşılaşıldı.

Peygamber Mekke dışına Taife giderek İslamiyet'i yaymak istedi fakat taşlandı.

Taif dönüşünde (ümitlerin bitmiş gibi göründüğü sırada) Medinelilerle AKABE BİATI 'nı yaptı.

Not : 621 I. Akabe Biati -12 kişi,622 II. Akabe Biati -73 kişi

Medinelilerin Müslüman olmalarının nedenleri;

1) Hz. Muhammed'in Peygamberliğine ve İslamiyet’e inanmaları

2) Medine'deki Yahudilerin bir Arap peygamberin geleceğini "aslolan Tevrat'a göre" haber vermeleri.

3) Medine’de sosyal huzursuzluğun olması

4) Medinelilerle araları bozuk olan Mekkelilerin İslam’a karşı direnmeleri... gibi nedenlerden dolayı Medine’deki hemen hemen tüm Araplar kısa sürede İslamiyet'i benimsediler.

5) Musab Bin Umeyr'in çalışmaları da önem arz etmektedir.



MEDİNE DÖNEMİ:

HİCRET (622)

Nedeni : Mekke'de Müslümanlara çeşitli baskıların yapılarak İslamiyet'in yayılmasının engellenmek istenmesidir.



Hicret Önemi ve Sonuçları:

1) Medine’de İslam Devleti kuruldu. Hz.Muhammed bu devletin başkanı odu. İslamiyet devlet dini haline gelmiştir.

2) İslamiyet büyük tehlikelerden korunmuştur.

3) İslamiyet'in yayılması hızlanmıştır.

4) Medine ilk İslam devletinin başkenti olmuştur.

5) İlk, okul açılmıştır. (Ashab-ı Suffe)

6) Hz. Ömer devrinde, Hicri takvime başlangıç kabul edilmiştir.

7) Muhacir ile Ensar kardeş ilan edilmiştir.

Peygamberimiz Medine’deki Müslüman, Yahudi ve Hıristiyanların ileri gelenlerini de toplayarak "kendi denetimlerinde" ilk defa yazılı bir vatandaşlık antlaşması "anayasa" (Medine Sözleşmesi) hazırlamıştır. Anayasanın hazırlanması ve tüm Medine halkına kabul ettirilmesi İslamiyet'in devlet haline geldiğinin resmi kanıtıdır.



HZ. MUHAMMED'İN KATILDIĞI SAVAŞLAR:

Hz.Muhammed’in bizar katıldığı savaşlara “gazve”,katılmadıklarına ise “seriye” denir.



BEDİR SAVAŞI (624)
Nedenleri:

1) Mekkeli müşriklerin Hicret dolayısıyla, Mekke'de bırakılan Müslümanların mallarını yağmalayarak Şam'a satmak için götürmeleri ve Müslümanların bu olayı haber alması, kervanın yolunu keserek mallarını geri almak istemeleri.

2) Kureyş müşriklerinin saldırgan tutumları,

3) Allah’tan savaş emrinin gelmesidir.

Savaş: Bedir kuyusu civarında 900 kişilik Mekke ordusuna karşılık Müslümanlar 313 kişiydiler.

Sonuçları:

1) Müslümanların yaptıkları ilk savaş, ilk zaferidir.

2) Bundan dolayı Müslümanların maddi ve manevi güçleri artmıştır.

3) Ganimetlerin dağıtımı, esirlere muamele gibi konularda İslâm savaş hukukunun temeli atılmıştır.

4) Esir alınan Mekkelilerden zenginler, kurtuluş parası ödeyerek; okuma yazma bilenler de Müslüman çocuklara okuma yazma öğretmek şartıyla serbest bırakıldılar.

5) Bedir Savaşı sonrasında, antlaşmaya uymayan Kaynuka Yahudileri Medine'den çıkarıldılar.

6) Mekke'nin Arabistan'daki itibarı sarsıldı.

7) Şam ticaret yolu Müslümanların eline geçmiştir.



UHUD SAVAŞI (625)
Nedenleri:

1) Medine'deki Yahudilerin Mekkelileri kışkırtmaları

2) Müslümanların Mekkeliler ait büyük bir kervanı ele geçirmeleri

3) Mekkelilerin Bedir yenilgisinin intikamını almak istemeleri

4) Mekkeli Müşriklerin, kervan yollarını güvenlik altına almak istemeleridir.

Savaş: Savaş Medine yakınlarındaki Uhud Dağı çevresinde olmuş, önceleri Müslümanlar (700 kişi) galipken okçu birliklerinin yerlerini terk etmeleri nedeniyle Mekkelileri (3000 kişi) saldırıları Müslümanlar geçici bir yenilgi almışlardır. 70 Müslüman şehit oldu. Ancak Mekkeliler Medine üzerine yürümeye cesaret edemeyerek geri döndüler. Mekkelilerin geri dönmesi üzerine Müslümanlar Mekkelileri takip ettiler.

Önemi

1) Müslümanların ilk yenilgisidir.

2) Hz. Peygambere itaatin önemi anlaşılmıştır.

3) Mekkeliler galip gelmelerine rağmen asıl amaçlarına ulaşamamışlardır.

4) Mekkeliler Müslümanların kendilerine denk bir kuvvet olduğunu, Müslümanları tek başlarına yok edemeyeceklerini görmüşlerdir.

5) Mekkeliler ile bir anlaşma yaptığı öğrenilen bir grup Yahudi daha Medine’den çıkarılmıştır.



3. HENDEK SAVAŞI (627)

Nedenleri :

1) Uhud Savaşı'ndan sonra şehirden çıkarılan Yahudi Nadir Kabilesi'nin ve Medine Yahudilerinin Mekkelileri kışkırtmaları

2) Mekkelilerin İslâm Devleti'ne son darbeyi vurmak istemeleri

Savaş: Hz. Muhammed düşman kuvvetlerinin 10.000 kişi olduklarını öğrenince, Medine'de kalarak savunma savaşı yapmaya karar verdi. Bu sırada yeni Müslüman olan İranlı Selman-ı Farisi'nin teklifi üzerine Medine hendeklerle çevrildi. Mekkeliler ilk kez gördükleri bu savunma taktiği karşısında şaşırdılar ve hendeği geçemeyip geri çekildiler.

Önemi

1) Mekkeliler bundan sonra savunmaya çekildiler. Müslümanlar ise taarruza geçtiler.

2) Medine yakınlarındaki Arap kabileleri arasında İslâmiyet yayıldı.

3) Mekkelilerle işbirliği yapan Kureyza Yahudileri şehirden çıkarıldılar.

4) Müslüman Araplar Medine'yi savunacak güce eriştiklerini Kureyş ve diğer Arap kabilelerine kanıtlamışlardır.

5) Beni Kaynuka Yahudileri Medine'den çıkarıldı.

Not: Bedir, Uhud ve özellikle Hendek savaşı sırasında vatandaşlık antlaşmasına (anayasaya) hıyanet edip, müşriklerle anlaşmak istedikleri kanıtlanan ve iki yüzlü davranan Medine Yahudileri cezalandırılarak Medine'den sürülmüşler,bunun üzerine onlarda Hayber'e gitmişlerdir.

Bedir - Uhud - Hendek Savaşlarının Ortak Sonuçları;

1) Müşrikler (Mekkeliler) saldırmış, Müslümanlar savunmuşlardır.

2) Müslümanlar başarılı oldukları için ;

a. İslamiyet'in yayılması hızlanmış,

b. Müslümanların güvenliği sağlanmış,

c. Yemen, Hicaz, Şam ticaret yolları Medine İslam Devletinin kontrolüne girmiştir. Mekkeliler için çok önemli olan ticari hayat olumsuz etkilenmiştir

3) Yahudiler Medine'den sürülmüştür.



HUDEYBİYE ANTLAŞMASI (628)
Nedeni: Peygamberimiz ve Müslümanların silahsız bir halde Mekke'ye gidip Kabe'yi ziyaret etmek istemeleridir. Ancak müşrikler, Müslümanları Mekke'ye sokmamışlar ve ilk defa Müslümanlarla müşrikler arasında bir antlaşma imzalanmıştır.

Maddeleri:

1) Her iki taraf on yıl savaşmayacak

2) Müslümanlar ve Mekkeliler istedikleri kabilelerle anlaşma yapabilecekler ancak askeri yardım yapılamayacak.

3) Velisinin izni olmadan bir Mekkeli Medine'ye sığınırsa geri verilecek, Mekke'ye giden bir Medineli geri verilmeyecek.

Bu maddeden dolayı bazı Müslümanlar ilk defa Peygamberimize itiraz etmişlerdir.

Müslümanların aleyhine görülen bu madde, uygulamada Müslümanların lehine sonuç vermiştir. Bu nedenle müşrikler bu maddenin iptalini istemişlerdir.

Peygamberimizin çok iyi bir diplomat olduğunun kanıtıdır.

4) Müslümanlar o yıl hac yapmadan geri dönecekler ancak gelecek yıl hac yapabilecekler, hac süresinde müşrikler Mekke'yi terk edecekler

Hudeybiye Sonuçları:

1) Mekkeliler Müslümanları hukuken tanımışlardır.

2) Hudeybiye Barışı İslamiyet'in yayılmasının hızlanmasını sağlamış ve Müslümanların lehine sonuç vermiştir.

3) Barıştan dolayı Mekke kervanlarının İslam topraklarından geçmesi ticari hayatı canlandırmıştır.

4) Mekke ile barış yapan Müslümanlar, Yahudiler üzerine sefer yapma ortamı elde etmişlerdir.

5) Hudeybiye barışı iki yıl sonra Mekkeliler tarafından bozulmuştur.

6) Kureyşlilerle Müslümanlar arasındaki gerginliğin azalmasına ve Mekkeliler arasında İslâmiyet'in yayılmasına ortam hazırlanmıştır.



HAYBER'İN FETHİ (629)
Nedeni: Medine'den ayrılan Yahudilerin İslam düşmanlarıyla işbirliğine girişmeleri ve ticari kervanlara saldırmaları. üzerine, Şam - Medine ticaret yolunun güvenliğini sağlamaktır.

Sonuç:

1) Yahudiler yenilmiş, Hayber Kalesi fethedilmiş,

2) Yahudiler Arabistan Yarımadası'ndan çıkarılmış,

3) Şam ticaret yolları tamamen Müslümanların kontrolüne girmiş,

4) İslamiyet daha da güçlenmiştir.



5. MUTE SAVAŞI (629) :

İslâmiyet'in yayılışı karşısında endişelenen Bizans'ın, Müslümanlar üzerine hücuma hazırlandığı haberini alan Hz. Peygamber bilgi edinmek amacıyla Bizans sınırına bir ordu göndermişti.İslam keşif ordusu, Mute'de büyük bir Bizans ordusuyla karşılaşmış önce bozguna uğramasına rağmen, Halid bin Velid'in komutayı almasıyla başarılı olmuştur.

Önemi:

1) Müslümanların Bizans ile yaptıkları ilk savaştır.

2) Arabistan dışına yapılan ilk seferdir

3) Peygamberimiz katılmamıştır.



MEKKE'NİN FETHİ (630)
Nedeni: Müşriklerin Hudeybiye Barışı'nı bozmaları ve bazı Arap kabilelerini Müslümanlara karşı kışkırtmalarıdır.

Fetih: Yapılan gizli hazırlıklar sonucu on binden fazla Müslüman askeri bir direnişle karşılaşmadan Mekke'ye girmiştir.

Sonuç:

1) Mekke Müşrik devleti ortadan kaldırıldı.

2) Genel af ilan edildi, putlar kırıldı.

3) Müşriklerle Müslümanlar arasındaki siyasi rekabet sona erdi.

4) İslamiyet en büyük zaferini kazandı.

5) Mekke savaşılmadan alındı.

6) Kabe Müslümanların eline geçti.

7) Müslümanlar Arap Yarımadası'nın en büyük gücü haline geldi.

İslâmiyet'in yayılışı hızlandı. Hz. Peygambere işkence yapmış olmalarına rağmen cezalandırılmayan Mekkeliler Müslüman oldular.



HUNEYN SAVAŞI ve TAİF SEFERİ (630)
Mekke'nin fethinden hemen sonra Huneyn'de toplanan putperest Arap kabileleriyle savaşılmış ve bu kabileler egemenlik altına alınmıştır. Huneyn Zaferi'nden sonra Taif kalesi kuşatıldı ancak bir yıl kadar sonra Taif teslim oldu.

Not: Bu zaferlerden sonra Hicaz Bölgesi tamamen Müslümanların kontrolü altına girmiştir.



TEBÜK SEFERİ (631)
Yanlış bir haberden dolayı Bizans Devleti üzerine yapılmış, Müslümanların karşısına düşman çıkmayınca Gassani Arapları egemenlik altına alınarak Tebük'ten geri dönülmüştür.

Önemi:

1) Tebük Seferi sonucunda Arap Yarımadası'nda siyasi birlik sağlanmıştır.

2) Hz. Muhammed'in son seferidir.

Veda Haccı ve Hz. Peygamber'in Vefatı (632):632 yılında Hz. Peygamber hac farizasını yerine getirdi. Hac sırasında 125.000 kişilik ashabına meşhur Veda Hutbesini okudu.Veda Haccı dönüşünde rahatsızlanan Hz. Peygamber 8 Haziran 632'de vefat etti.



DÖRT HALİFE DEVRİ (632–661) (HULEFA-İ RAŞİDİN)

Dönemin Genel Özellikleri

Peygamberimizin vefatından sonra Hz. Ebubekir’in seçilmesiyle başlayıp, Hz. Ali’nin şehit edilmesiyle biten döneme dört halife dönemi denilmektedir
Halifeler, seçimle işbaşına geldiklerinden bu döneme Cumhuriyet dönemi de denilmiştir.
İslam geniş bir alana yayıldı
İslam devleti kurumlaştı
İslam devleti devrin en büyük güçleriyle mücadele edebilecek bir duruma geldi.
Hz. Muhammed'in ölümünden sonra, onun yerine geçen ve onun izinden giden İslam devlet başkanlarına Halife denir. Sırasıyla Hz. Ebu Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali bu görevi üstlendiler.


I) Hz. EBUBEKİR DÖNEMİ (632 – 634)

1) Zekât vermek istemeyen kabileler itaat altına alındı. Peygamberlik iddiasında bulunanlarla savaşıldı. Yalancı peygamberler ortadan kaldırıldı. Böylece iç siyasi otorite sağlanmıştır.

2) Bahreyn ve Umman'daki ayaklanmalar bastırıldı. Yemen ve Hadramut yeniden İslâm Devleti'ne bağlandı.

3) NOT: böylece bütün Arabistan Medine etrafında yeniden birleştirildi.

4) Kur'an-ı Kerim ayetleri toplanarak kitap haline getirildi.

5) İlk kez Arap yarımadası dışında fetih hareketleri başladı. Bir ordu Suriye’ye, bir ordu da Irak taraflarına gönderildi.

6) Müslümanlar Suriye'de Yermük Savaşı'nda Bizans'ı ağır bir yenilgiye uğrattılar (634). Bu zafer Suriye'nin fethine ortam hazırladı. Bizans ile yapılan ilk büyük savaştır

7) Sasanilerden Hire Beyliği, İslâm Devleti'ne bağlandı.

Halifeye, devlet memurlarına ve ordu mensuplarına maaş bağlandı.



II. Hz. ÖMER DÖNEMİ (634 – 644)

Dört Halife Devri'nde en çok fetih Hz. Ömer Dönemi'nde yapılmıştır. İç sorunlar halledilmiştir.

Fetihler

1) Suriye ve Filistin'in Fethi: Yermük Savaşı sonrasında Suriye'de fetihler devam etti. Ecnadin Savaşı, Suriye'nin tamamen fethini sağladı (636).Bundan sonra Kudüs kuşatıldı. Halk, halife geldiği takdirde şehri teslim edeceğini söyleyince, Kudüs'e gelen Hz. Ömer şehri teslim aldı. Hz. Ömer Cizye vergisi vermeyi kabul eden Hristiyan ve Musevilere inanç ve ibadet hürriyeti verdiğini belirten bir ferman yayınladı. Aynı dönemde Ürdün'ün fethi gerçekleşti.

2) İran ve Irak'ın Fethi: İslam orduları, Sasaniler karşısında Köprü Savaşı'nı kaybettiler (635). Fakat kısa bir süre sonra Kadisiye (636), Celüla (637) ve Nihavent (642) Savaşlarını kazanarak bu bölgelerin fethini tamamladılar. Böylece Hazar ve Horasan Türkleriyle komşu olundu.

3) El-Cezire'nin Fethi: Suriye, Irak ve İran'ın fethinden sonra el-Cezire (Yukarı Mezopotamya) ortada sıkıp kalmıştı. Burası da 636' da fethedildi.

4) Azerbaycan'ın Fethi: İslâm orduları ilerleyerek 643 – 644 yıllarında bütün Azerbaycan'ı fethettiler. Böylece Kafkaslar ve Hazar Denizi'ne ulaştılar.

5) Mısır'ın Fethi : Mısır'a yönelen İslâm kuvvetleri 640 yılında burayı fethettiler.

Not : Arap yarımadası dışında ilk büyük fetih hareketleri Hz. Ömer Dönemi'nde başlamıştır. İlk kez farklı bir kıtada fetihler yapılmıştır.(K. Afrika - Mısır)

6) Trablusgarp ve Bingazi'nin Fethi: İslâm orduları Mısır'dan sonra Trablusgarp ve Bingazi'nin bir kısmının fethini gerçekleştirdi.

Sınırlar: Hz. Ömer'in on yıllık halifeliğinde fetihler sonrasında İslâm Devleti'nin sınırları doğuda Horasan'a, batıda Libya'ya, Kuzeyde Kafkaslar ve Anadolu'ya kadar ulaştı.

Teşkilâtlanma çalışmaları

1) Fethedilen yerler yönetim birimlerine ayrıldı.Büyük iller oluşturuldu.

2) İlk defa mali ve askeri amaçlı Divan Teşkilatı kuruldu.

3) Devlet hazinesi (Beytülmal) oluşturuldu.

4) İlk kez valilerin yanında yüksek maaşlı kadılar tayın edilerek yargıda bağımsızlık gerçekleştirilmiştir, adli teşkilat kurulmuştur.

5) Hicri Takvim kabul edildi.

6) İkta sistemi uygulanmaya başlandı.

7) İlk düzenli ordular kuruldu.

Vergilerde yeni düzenlemeler yapılmıştır

9) Mısır'da Füstad, İran'da Merv, Irak'ta Basra ordugâh şehirleri kuruldu.

Adaleti ile meşhur olan Hz. Ömer İranlı bir köle tarafından şehit edildi (644).

İslam devleti bir imparatorluk halını almıştır



III. Hz. OSMAN DÖNEMİ (644 – 656)

Fetihler

1) Kuzey Afrika'daki fetihlere devam edilerek Libya'nın tamamı ve Tunus fethedildi.

2) Anadolu'da İslâm orduları Kayseri'ye kadar geldiler.

3) Doğuda Horasan ve Harzem fethedildi.

İlk defa bazı Türk boyları hâkimiyet altına alındı.

4) Kafkasya'da bulunan Hazar Türkleriyle savaşlar yapıldı. (Belencer Savaşı) Hazarlara karşı Karadeniz’in kuzeyindeki Kama Bulgarlarıyla siyasi ve diplomatik ilişkiler kuruldu. Bu ilişkiler X. yy'da Kama Bulgarlarının Müslümanlaşmasına yol açmıştır.)

Denizcilikte Gelişmeler

1) İlk İslâm donanması Suriye valisi Muaviye tarafından kuruldu.

2) İslâm donanması ilk savaşında Finike yakınlarında Bizans donanmasını yenilgiye uğrattı.

3) Kıbrıs'a seferler düzenlendi ve Kıbrıs vergiye bağlandı.

NOT: Hz. Osman zamanında Kur'an-ı Kerim çoğaltılarak ülkenin her tarafına gönderildi.

Hz. Osman'ın devlet kademelerine yakınlarını getirmesi, Yahudi ve münafıkların kışkırtması, Hz Osman'ın yumuşak tabiatlı olması, yardımcılarından Mervan'ın çalışmaları öncelikle İslamiyeti yeni kabul etmiş bölgelerde isyanların çıkmasına sebep olmuştur Çıkan karışıklıklar sonucu şehit edildi.

UYARI: İç karışıklıklar ve siyasi nedenlerden dolayı öldürülen ilk halifedir.

Hz. Osman’ın şehit edilmesi, İslam dünyasında iç karışıklıklar ve isyanlara neden oldu.



IV. Hz. ALİ DÖNEMİ (656 – 661)

Şam valisi Muaviye, Hz. Ayşe, Talha ve Zübeyr Hz. Osman'ın katillerinin bir an önce bulunmasını istiyorlardı.

Cemel Vakası (Deve Olayı):Hz. Ali'ye karşı olan Hz. Ayşe, Talha ve Zübeyr, Basra'ya giderek kuvvet topladılar. Hz. Ali de topladığı kuvvetlerle Basra üzerine yürüdü. İki ordu arasındaki savaş Hz. Ayşe'nin devesinin etrafında geçti ve Hz. Ali'nin kuvvetleri galip geldiler (656).

Müslümanların kendi aralarında yaptıkları ilk savaştır.

Sıffin Savaşı ve Hakem Olayı: Şam valisi Muaviye ve Amr İbn'ül As Hz. Ali'nin halifeliğini tanımıyorlardı. 657 yılında Sıffin'de iki taraf karşı karşıya geldiler. Barış girişimleri sonuç vermedi. Savaş Hz. Ali tarafının üstünlüğü ile devam ederken, Muaviye'nin askerleri Kur'an'ın hakem olmasını ileri sürerek Kur'an sayfalarını mızraklarının ucuna geçirdiler. Sonunda halifenin hakemler tarafından belirlenmesi istendi. Ebu Musa el Eş'ari Hz. Ali'nin, Amr İbn'ül As Muaviye'nin hakemi oldular. Hakemler uzun görüşmeler sonunda ikisinin de halifelikten alınmasına karar verdiler. Ebu Musa el Eş'ari vekili olduğu Hz. Ali'yi halifelikten aldığını açıklayınca Amr İbn'ül As vekili Muaviye'yi halife seçtiğini açıkladı. Hakem Olayı denilen bu gelişmeler, iç karışıklıkları artırdı. İslâm dünyasında birbirine muhalif üç grup ortaya çıktı: Hz. Ali taraftarları, Muaviye taraftarları, Hariciler

İslam dünyasında ilk resmi siyasi ayrılıklara neden olmuştur.

Hz. Ali'nin Hariciler tarafından şehid edilmesi üzerine Dört Halife Devri sona ermiştir