MALİ TABLOLARIN ANALİZİ

                     Muhasebenin temel ilkelerinden birincisi –kaydetme sınıflama ve özetlemedir. İkinci si    ise –analiz ve yorumlamadır. Bu ders için önemli olan ilke analiz ve yorumlamadır. Şirketlerin mali durumlarını tespit etmede mali tablolar ve bunların analiz edilmesi bize yardımcı olur.

A) Temel Tablolar
    - Bilanço               : Bir işletmenin belli bir andaki durumunu gösterir.
    - Gelir Tablosu     :  Bir işletmenin belli bir dönemdeki gelir ve gider durumunu gösteren tablodur.

B) Yardımcı Tablolar
    - Kar Tablosu
    - Fon Akım Tablosu
    - Nakit akım Tablosu vb. tablolardır.

Bu tablolar aşağıda yazılı olan ve bunlara benzeyen birçok durumda kullanılır.
    - Şirketi satmak satın almak
- Şirketler arası birleşmelerde 
    - Borç vermede
    - Yeni yatırım yaparken
    - Yeni pazarlara girerken   vb.
   
Bir tablonun analizinin yapılması için üç aşama vardır.
    - Analize hazırlama
    - Analizin yapılması
    - Yorumlama ve öneriler

ÖRNEK:
Dönem sonu bilançomuzda
        102 BANKALAR             : 100.000.000
        103 VERİLEN ÇEKLER  : 110.000.000
hesapları yukarıdaki gibi gözükmektedir. Bankamızdaki paramız çekleri karşılamamaktadır. Şirketimiz bir bankadan kredi almak istemektedir. Bilançoda Bankadaki paramızın çeklerimizi karşılamadığı görülürse kredi alınması zorlaşacaktır. Bu durumda Vadeli çeklerimizi BORÇ SENETLERİ hesabına atarak 103 VERİLEN ÇEKLER hesabını azaltmış oluruz. Böylece bankamızdaki para çekleri karşılar duruma gelir. 
Yapılabilecek başka bir işlem ise ALICILAR hesabından bankaya virman yapmaktır. Yani alıcıların banka  hesabımıza para  yatırdığını farz ederek ALICILAR hesabını azaltır BANKALAR hesabını arttırırız. 
             
MALİ TABLOLAR ANALİZİNİ GEREKTİREN NEDENLER:
     
1)   İşletmelerin sürekli büyüme eğilimi göstermesi. ( Büyüdükçe daha fazla bilgiye ihtiyaç duyulur. bilgide tablolardan elde edilir.)
2)   Sermaye piyasasının gelişmesi. (Şirketin hisselerini talep eden kişilerin şirket hakkında bilgiye ihtiyaç duymaları.)
3)   Banka kredilerindeki gelişmeler. ( Bankalar şirketlere kredi vermek için onların mali durumları hakkında bilgi edinmek isterler. Bu bilgiyi mali tablolardan elde ederler.)
4)   Kamu iktisadi teşekküllerinin kurulması ve gelişmesi.

Mali tabloların analizi üç aşamada gerçekleşir :

     A) Analize Hazırlama
              1)    Tutarların Kısaltılması :

                      Tutarlar enflasyon nedeni ile artan sayı hanelerinin atılarak azaltılması ve böylece hesaplamalarda kolaylık sağlanması için yapılır.
           
                      Örneğin ; 1.250.611.318.000 sayısını 1.000.000 ‘a bölerek hanelerini azaltalım.
1.250.611.318.0001.250.611,31.250.612 ( Örnek 1)                   
2.350.712.815.365  2.350.712.8  2.350.713  = Virgülden sonraki rakam 5 ve 5ten büyük bir rakam ise son rakam  bir arttırılır. ( Örnek 2)
317.812,6  Normalde bu rakamın yazılışı 317.813 olmalıdır yalnız diğer rakamla birlikte ortalamasının gerçeğe en uygun olması için  317.812 yapılır. 2.350.712,8 değiştirilmedi  2.350.713 şeklinde yazılır çünkü bu rakama daha az sayı eklenerek daha az değişiklik yapılmış olur. ( Örnek 3)
846.014,4 sayısı ve 1.250.611,3 sayısı düşünüldüğünde 846.014,4 sayısı 846.015 olur 1.250.611 olarak yazılır çünkü birinci rakama 0,6 eklenerek daha az değişiklik yapılmış olur. İkinci sayı değiştirilseydi 0,7 eklenip daha fazla değişiklik gerçekleşmiş olacaktı.
                      2)    Arındırma :
   
      - Verilen hatır senedi :
                       Örnek: Paraya ihtiyacı olan bir kişi tefeciden borç almak ister ve tefeci ne miktarda malın var der.
50.000.000.000 TL.talebinde bulunan kişi 10.000.000.000Tl değerinde arabasının olduğunu ve bankada 15.000.000.000 TL. parasının olduğunu söyler. Tefeci bunu yeterli görmez. Borç talebinde bulunan A kişisi de arkadaşı olan B kişisine 15.000.000.000TL tutarında borç senedi imzalatarak sanki birisinden 15.000.000.000 TL alacağı varmış gibi gösterip Tefeciden tekrar para talebinde bulunur ve tefecide mal varlığını yeterli görerek borç verir.

       - Kar :
                       İşletmeden yedek akçe temettü gibi giderler çekilmediyse kar düşük görünür. Bu yüzden analiz bunlar çekildikten sonra yapılması lazım.

      - Duran varlıklar için verilen avanslar :
                        Duran varlıklar için avans ödediğimizde diğer alacaklarda gözükmelidir. Ama bazen Alıcılar ve Satıcılara ters kayıt edilir. Bunları dikkate almalıyız klasik bir alacak gibi görmemeliyiz.

       - Verilen sipariş avansları :
                        Bu hesap alacak değildir. Alacakta gözükür yalnız karşılığında mal alacağımız için alacak olarak göremeyiz.

       - Düzenleyici Hesaplar : Örneğin Birikmiş Amortismanlar: 150.000.000.000 Duran Varlıklar 150.000.000.000
olsun

      - Stok :
                         Dönem başı mevcut +Dönem içi alışlar-Dönem sonu mal mevcudu =Satışlar
 Dönem sonu mal mevcudunu kendimiz belirleyebiliriz. Eğer Dönem sonu mal mevcudunu az gösterirsek kar düşük çıkar dolayısıyla az vergi öderiz. Örneğin ; Dönem başı mal mevcudu 100.000.000 dönem içi alışlar: 150.000.000 olsun satılabilir mal mevcudu ikisinin toplamı 250.000.000 dur. Bir dönemde 150.000.000 TL. lik satış yaptık ve bunun 75.000.000 TL si kar diyelim eğer biz  karı 50.000.000 TL ve satılan malın maliyetini 100.000.000 TL gösterirsek kar az gözükür. Yani 75.000.000 luk malı 150.000.000 a satmışken 100.000.000 luk malı 150.000.000 a satmış gibi gözükür dolayısıyla kar düşük çıkar vergide az ödenir. Bu durumda elimizde kalan mal gerçekte 175.000.000 TL iken hesaplarda gözüken 150.000.000 TL dir.

       - Kusurlu Stok Ve Fireler :
                          Her mal için belli bir fire oranı vardır. Diyelim ki yaptığımız sabun ticaretinde fire oranı %5 tir. 100 ton stokumuz var normalde 80 ton kalmalıdır ama fire oranı düşüldüğünde 75 ton kalması gerekir yaptığımız tartım sonucu kalan mal 78 ton dur buda bize 3 ton faturasız sabun satışı yapabileceğimizi gösterir.

      B) Analizin Yapılması
                  1) Dikey analiz 2)Yatay analiz 3)Oran analizi ( Bunlardan ayrı olarak Tutarların karşılaştırılması da kullanılabilir.

                            1) Dikey analiz :
     - Bilanço ile alakalı
                   Amaç bilançoda yer alan her hesabın tutarın toplam içerisindeki payının yüzde olarak ifade edilmesidir. Her yıl kendi içerisinde değerlendirilir. Yıllar itibari ile yapılması bir şey ifade etmez.
     - Gelir tablosu ile alakalı
                   Net satışlar 100 kabul edilir.Gelir tablosunda yer alan diğer kalemlerin tutarı net satışlarla karşılaştırılarak oransal sonuçlar elde edilir.