Serbest rekabet sisteminde FİRMA HASILATI:

Rekabet halindeki firma, tıpkı diğer firmalar gibi, hasılatı ile maliyetler arasındaki farka eşit olan karını arttırmaya çalışır. Bu bağlamda hasılat konusunu daha iyi anlayabilmek için bir süt firması örneğinden de yararlanarak açıklamak daha yerinde olur. Toplam Hasılat, Ortalama Hasılat ve Marjinal Hasılat olarak üçe ayırdığımız bu kavramları incelemeye ilk önce toplam hasılat kavramıyla başlanmalı.

A)   Toplam Hasılat:

Satış fiyatı (P) ve satılan miktarın (Q) çarpımına eşit olan toplam hasılat PxQ şeklinde ifade edilir. Yani fiyat ve miktarın çarpımına eşittir. Tam rekabet piyasasında tek firma için P sabit olduğundan toplam hasılat formülünde değişkenleri sadece miktar (Q) ve toplam hasılat (CA) oluşturur. Bu da miktarın değişimdeki önemini gösterir.

B)   Ortalama Hasılat:

Firmanın parça başına gelirini ifade eden ortalama hasılat söz konusu firmanın satışına eşittir zira, tam rekabet piyasası koşullarında faaliyette bulunan tek firma tüm malını aynı fiyattan (piyasa fiyatından) satabilmektedir. Bunu formül yardımıyla gösterecek olursak:

CAM=CAT/Q=PxQ/Q= P
O halde ortalama hasılat =satış fiyatı olmaktadır.

C)Marjinal Hasılat:

Firmanın bir birim daha fazla satması halinde toplam hasılatı ifade eden marjinal hasılat da satış fiyatına eşittir. Zira firma tüm malını aynı fiyattan  satmaktadır ve bu değişmemektedir.

Tüm bu kavramları daha somutlaştırabilmek için Smith ailesi süt çiftliğiyle ilgili aşağıdaki tabloyu bu kavramlarla bağlantılı olarak işleyebiliriz.

Quantité
           Q   Prix
              P   CA total
(CAT=PxQ)   CA moyen
(CAM=CAT/Q)   CA marginal

1 litre   6$   6$   6$   6$
2 litres   6$   12$   6$   6$
3    6$   18$   6$   6$
4   6$   24$   6$   6$
5   6$   30$   6$   6$
6   6$   36$4   6$   6$
7   6$   42$   6$   6$
8   6$   48$   6$   6$
Rekabetçi bir şirketin toplam ortalama ve marjinal hasılat tablosu

Bu tabloda ilk iki kolon üretilen miktarı ve satış fiyatını verir. Üçüncü kolonda ise toplam hasılat ortaya çıkar.sütün litresi 6 dolar olarak alındığında hasılatta litre sayısı çarpı 6 olarak meydana gelir.
Buna bağlı olarak üretici bir litre süt artışına bağlı olarak hasılatını ne oranda arttırabileceğini daha net görme imkanına sahip olur.

Dördüncü kolon toplam hasılat (üçüncü kolon) bölü üretim miktarına (birinci kolon) eşit olan ortalama hasılatı verir. Bu da her birim başına denk düşen hasılatı görmemize yardımcı olur. Bu tabloda ortalama hasılat her birim sütün fiyatına eşdeğer olan 6 dolardır ve bu da sadece rekabetçi firmalara değil tüm hepsine uygulanabilecek bir sonucun çıkmasının sebebidir. Tüm şirketler için ortalama hasılat satılan ürünün fiyatına eşittir.

Beşinci kolon ise üretilen her birim ünitenin hasılattaki değişimini gösteren marjinal hasılatı verir ve bu üreticiye her artan  birim üretimin hasılatını tanımaya yardımcı olur. Bu tabloda 6 dolar olan marjinal hasılat sadece rekabetçi şirketler durumunda söz konusudur. Serbest rekabet sisteminde P sabit olduğundan bir ünite Q artışında toplam hasılat P kadar artar. Özetle rekabetçi bir şirket için marjinal hasılat satılan ürünün fiyatına eşittir.