TACİRİN VERGİ KANUNU YÖNÜNDEN SINIFLANDIRILMASI

A)BİRİNCİ SINIF TACİRLER , İKİNCİ SINIF TACİRLER


Vergi Usul Kanunu’nun 177. Maddesi ve Birinci Sınıf Tacirler:
             
   Vergi usul kanununun 177. maddesinin 1,2, ve 3. bentlerindeki tutarlar 01.01.1999 tarihinden itibaren aşağıdaki gibi değiştirilmiştir :
1) Aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satanlarda yıllık alımlarının tutarı: 15.000.000.000.TL. ,satışları ise 18.000.000.000 TL ‘yi aşanlar
2) 1. maddede yazılı olanın dışındaki (Hizme ) işlerle uğraşıp yıllık hasılatı: 7.500.000.000 TL ‘yi   aşanlar
3) Alım-satım ve hizmet işlerini birlikte yapılması halinde (İş hacmi) yıllık alımları: 37.500.000.000TL , satışları:15.000.000.000 TL ‘yi aşanlar
4) Her türlü ticaret şirketleri (Komandit,Kollektif vb.)
5) Kurumlar Vergisine tabii tüzel kişilikler ( L.T.D, Anonim, Serpayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket )
6) Kendi isteğiyle Bilanço esasına göre defter tutmak isteyenler


BİRİCNİ SINIF TACİRLERİN TUTMAK ZORUNDA OLDUĞU DEFTERLER

1. Yevmiye defteri: Bir işletmede para ile ifade edilmiş değerlerin maddeler halinde tarih sırası ile bir kayıt düzeni halinde yazıldığı defter yevmiye defteridir. Ciltli ve sayfaları sıra numaralıdır. Yevmiye madeleri sıra ile yazılır. Açılış maddesi defterin birinci maddesi olarak kaydedilir. Dönem sonuna kadar maddeler birbirini takip eder. Bir yevmiye maddesi açılış çizgisiyle başlar, kapanış çizgisiyle biter.Yevmiye maddesinde kapanış çizgisi bir sonraki maddenin açılış çizgisidir. Yevmiye maddesinde açıklamada vardır. Satır atlanmaz. Eğer boş satır varsa iptal edilir.

   Yevmiye defterinde;
- Yevmiye madde numarası,
- Defter-i Kebir bağlantı sütunu olup, hesapların defter-i kebirde yazılı olduğu sayfa numarası,
- Borçlu hesapların başlangıç hizalama çizgisi,
- Alacaklı hesapların başlangıç hizalama çizgisi,
- 5 nolu çizgiler arasında yevmiye maddesi aralık verip bu aralıkta işlemin tarihi,
- Müfredat sütunu olup, yardımcı defterlerin tutarları,
- Borç sütunu olup, borçlu hesapların tutarı,
- Alacak sütunu olup, alacaklı hesapların tutarı bulunur.
 
Günlük kasa defterinde;
- Günün tariihi,
- Tahsilatlar için kendi içinde, ödemeler içinde verilecek olan sıra numarası,
- Tahsilatlar ve ödemelerin açıklanması ile ilgili sütun,
- Günlük tahsilatları ayrıntılı olarak gösteren sütun,
- Günlük ödemelere ayrıntılı olarak gösteren sütun,
- Günlük ödemeler toplamını gösteren sütun, yer alır.
 





2. Envanter ve Bilanço defteri: Genellikle hesap dönemi sonlarında çıkarılan envanterin ve bilançonun kayıt edildiği defterdir.

Envanter defteri yevmiye defteri ve defter-i kebir gibi bir hesap dönemi içinde  her gün veya her işlem olduğunda kullanılan bir defter değildir. Envanter defteri işe yeni başlama da bir defa ve daha sonrada yıl sonlarında yazılan bir defterdir. İşletmeler işe yeni başlamada, açılış bilançolarını envanter defterine kayıt ederler. Daha sonra her hesap döneminin sonundaki envanterleri kayıt edilir. Yani işletmenin mevcutları, alacakları ve borçları ayrıntılı bir şekilde yazılır. Envanter dökümünden sonrada dönem sonu bilançosu envanter defterinin takip eden sayfalarına karşılıklı olarak yazılır. İşte öteden beri işletmeler envanter defterini sadece envanter dökümünü ve dönem sonu bilançosunu yazarlar.

Envanter ve bilanço defterinde;
- Sayfa no,
- Sıra no,
- Mevcutların, alacakların, borçların cinsleri, miktar ve birim değerleri,
- Miktar ve birim değerlerin çarpımı,
- Hesapların toplam değeri, yer alır.


3) Kambiyo Senetleri Defteri: Vergi usul kanununa eklenen Mükerrer 196. madde ile kambiyo senetleri defteri tutulması mecburiyeti getirilmiştir. Kambiyo senetleri defteri tutulması zorunluluğu getiren madde hükmünde de belirtildiği üzere, defterin bir tarafına işletmenin alacakları için işletme lehine düzenlenen veya işletmeye ciro edilen bono, poliçe, çek vb. kambiyosenetleri, düzenleme veya ciro tarihlerinden itibaren en geç 10 gün içinde kayıt edilebilir.

Kambiyo senetleri defterinin sol tarafına, mükellefin alacakları için düzenlediği bono, poliçe ve çeklere ilişkin olarak en az aşağıdaki bilgiler kayıt edilir.
- Defter kayıt sıra no,
- Yevmiye, işletme veya serbest meslek kazanç defterine kayıt tarih ve sıra numarası,
- Kambiyo senedinin nev’ i varsa seri ve sıra numarası,
- Tutarı,
- Düzenlenme tarihi,
- Vadesi,
- Borçlunun adı-soyadı varsa vergi dairesi ve hesap numarası,
- Kambiyo senedinin borçludan başkası tarafından işletmeye ciro edilmesi halinde ciro tarihi ve işletmeye ciro edenin adı-soyadı, varsa vergi dairesi ve hesap numarası
- Kambiyo senedinin başkalarına devri halinde devir alanın adı-soyadı, varsa vergi dairesi ve hesap numarası, tahsil halinde tahsil tarihi, yer alır.

a)   Vergi Usul Kanunu’nun 178. Maddesi ve İkinci Sınıf Tacirler:

1)   177. maddede yazılı olanların dışında olanlar (Market vb.)
2)   Yeniden işe başlayan tüccarlar o yıl için 2. sınıf tacir sayılırlar.

İkinci Sınıf tacirlerin tutmak zorunda olduğu defterler:

1.   İşletme Defteri:
  Vergi Yasalarımız “ çift kayıtlı muhasebe “ demek olan Bilanço esasına göre defter tutmanın yanında, daha basit bir kayıt düzeni olan “ İşletme hesabı esasını “ da öngörmektedir. İşletme hesabı esasına göre defter “ işletme defteri “ diye anılır. Bu defterin sol tarafına; giderler, sağ tarafına ise gelirler kaydedilir.
İşletme hesabı esasına göre defter tutanlar, dönem başında ve dönem sonunda mal envanteri çıkarmak zorundadır. Dönem sonlarında ayrıca “işletme hesabı hülasası” denilen bir tablo hazırlanır. Bu tablonun gider bölümünde ; devre başı emtia mevcudu, hesap dönemi emtia alışları ve hesap dönemi içinde yapılan tüm giderler yer alır. Gelir bölümünde ise hesap döneminde satılan emtianınn değeri, hesap dönemi içinde hizmet karşılığı ve sair nedenle alınan paralar, devre sonu emtia mevcudu belirtilir.
İşletme defterine;
1- Yapılan ödemeler (Çek veya nakit)
2- Yapılan tahsilatlar (Çek, senet veya nakit)
3- Bankaya yatırılan veya çekilen paralar
4- Ödenen vergiler (Gelir vergisi, muhtasar vergiler, geçici vergi, peşin vergi, K.D.V)
5- Ödenen Bağ-Kur primleri (Gelir vergisinde kârdan düşülür.)
6- S.S.K ‘ya ödenen primler (Tasarruf Teşvik Kesintisi vb.)
7- Alınan sabit kıymetler (demirbaşlar ( 50.000.000 ve üzeri olması gerekir.) )
8- Şahıs sigorta primleri (Gelir vergisi beyannamesinden indirilir. Kârı geçemez.)
9- Bağış ve yardımlar (Gelir vergisi beyannamesinden indirilir. Karın %5’ i kadardır.
2.   Günlük Perakende Satış ve Hasılat Defteri:   

İkinci sınıf tacirler, günlük perakende satışları ile hizmet karşılığı ve sair suretle alınan paraları kaydetmek üzere “ günlük perakende satış ve hasılatı defteri“ tutmak zorundadırlar.
Bu deftere, günlük perakende satışlar ile sair işletme hasılatı günü gününe yazılır. Perakende satışların günlük tutarı ile sair işletme hasılatı bu deftere, perakende satış işleri, makineli kasaların ruloları, giriş ve yolcu taşıma biletleri ve diğer belgelere dayanılarak topluca yazılabilir.

                                                       İŞE BAŞLAMA


A)   VERGİ DAİRESİ İLE İLGİLİ İŞLEMLER

a)   İşe Başlama Bildirimi
MADDE 153: Aşağıda yazılı olan mükelleflerden işe başlayanlar durumu vergi dairesine bildirmek mecburiyetindedirler

.
1)   Vergiye tabii ticaret ve sanat erbabı
2)   Serbest meslek erbabı
3)   Kurumlar vergisi mükellefleri
4)   Kollektif ve adi komandit şirketlerin komandite ortakları
Kazançları götürü usulde tespit edilenler ise vergi karnesi almak için vergi dairesine
başvururlar.
     Tacirler vergi dairesine işe başlama sayılan bir işyeri açmak, ticaret siciline kayıt olmak durumlarında faaliyete başlamadan önce vergi dairesine işe başlama dilekçesiyle başvururlar. Bu dilekçeye;
1-Dilekçe
2-Nüfus cüzdan sureti
3-İkametgâh sureti (resimli)
4-Kira kontratı veya tapu örneği (noter tasdikli)
5-Noterden imza beyanı


Bu belgelerle vergi dairesine başvurulur, vergi dairesi bir yoklama memuru tarafından işyerini kontrol ettirir ve şahsa 10 haneli bir sicil numarası verir ve şahıs tüm işlemlerini bu numara ile takip eder.

Ek: İşe Başlama Dilekçesi


b)   Vergi Levhasının Tasdiki:
Hesap numarası alan bir şahıs boş bir vergi levhası alır. Adını, soyadını, adresini, vergi
numarasını ve vergi dairesini yazar.Ayrıca vergi dairesine hitaben bir dilekçe hazırlar. Gerekli havale yapıldıktan sonra vergi levhası vergi dairesi müdür ve yardımcısı tarafından tasdik edilir. Bu levha işterinde görünür bir yere asılır. İşyeri birkaç kat ise her kata vergi levhası fotokopisinin asılması gerekir.

Ek: 1 adet Vergi Levhası
c-Vergi Usul Kanunu’na Göre Düzenlenmesi Gereken Belgelerin Basım Ve İzin Tasdiki:
Vergi dairesinden sicil numarası alındıktan sonra işyerinde kullanılan fatura, sevk
irsaliyesi, irsaliyeli fatura, gider makbuzu ve perakende satış fişinin herhangi bir anlaşmalı matbaaya bastırması veya herhangi bir notere tasdik ettirmek için vergi dairesinden izin belgesinin alınması gerekir.Bu belge için vergi dairesine hitaben bir dilekçe hazırlanır.

Ek: 1 adet Basım ve İzin Tasdik Dilekçesi


d)   Ödeme Kaydedici Cihaz Kullanımı Ve Billdirimi

   İş bu belgede kayıtlı cihaz modeli, maliye ve gümrük bakanlığınca onaylanmış olup bu cihaz kullanılmak suretiyle verilen satış fişleri vergi usül kanunu hükümleri uyarınca verilmesi gereken “ perakende satış fişi “ yerine geçecek ve ücretlilere vergi iadesi uygulamasında geçerli vergi olarak kabul edilecektir
Bu yazar kasa, işletmenin devam ettiği müddetçe çalışır. İşletme kapatılırken işi bırakma dilekçesi verildiğinde vergi dairesi mükelleften bu yazar kasanın sıfırlandırılmasını istemektedir.

Bunun için işi bırakan şahıslar tekrar servisine müracat ederek yazar kasanın sıfırlandırılmasını isterler. Bununla ilgili fiş vergi dairesine verilmek zorundadır. Yoksa o şahıs bu yazar kasayı başka bir şahısa satamaz.

Ek: 1 adet Ödeme Kaydedici Cihazlara Ait Dilekçe.

.
B )DEFTERLERİN TASDİKİ - PRINTER KAĞITLARININ TASDİKİ

   Tacirler yasaların göstermiş olduğu defterleri, kullanmaya veya kullanmaya başlamadan önce de notere tasdik ettirmek zorundadırlar. Noterler bu defterlerin her sayfasını mühürler, sayfa numaralarını yazar ve en sonuna da kaç sayfadan ibaret olduğunu ve ne amaçla kullanılacağını yazarak tasdik ederler.

1) Tasdik ettirilecek defterler

   Yasal olarak tutulması zorunlu olan defterlerin tasdik ettirilmeleri şarttır.

2) Tasdik zamanı

- Yeni işe başlayanlar, işe başladığı tarihten itibaren 1 ay içinde,
- Öteden beri işe devam etmekte olanlar, defterleri kullanacakları yıldan önceki Aralık ayının sonuna kadar.
- Hesap dönemleri, maliye bakanlığınca tespit edilenler defterleri kullanacakları hesap döneminden önceki yılın son ayına kadar.
- Onaya bağlı defterlerin dolması halinde, bunları kullanmaya başlamadan önce,
- Defterlerini gelecek yılda kullanmak isteyenler bu defterlerini hesap yılının ilk ayında,
-   Günlük defter (yevmiye defteri) ayrıca yeni yılın ocak ayı sonuna kadar notere götürülür. Noterce son kaydın altına “ GÖRÜLMÜŞTÜR “ ifadesi yazılarak, mühürlenir ve imzalanılır.
* 2. sınıf tacirler için de yukarıda belirtilenler geçerlidir
* Devam tasdiki; Ocak ayında yapılır.
3) Tasdik Şekli:
Defterler aşağıdaki şekilde tasdik olunur;

a-Ciltli defterlerin tasdik esnasında sayfalarının sıra numarasıyla teselsül ettiğine bakılarak, bu sayfalar teker teker tasdik makamını resmi mühürü ile mühürlenir.

b- Müteharrik yapraklı yevmiye defteri kullanmalarına maliye bakanlığınca müsade edilen

müesseseler bir yıl içinde kullanacaklarını tahmin ettikleri sayıda yaprağı, yukarıdaki esaslara göre tasdik ettirilir. Tasdikli yapraklar bittiği takdirde yeni yapraklar kullanılmadan evvel tasdike arz olunur   


   Bunların sayfa numaraları tasdikli yaprakların sayfa numaralarını takiben teselsül ettirilir. Tasdik makamı, ilave yaprakların sayısını ilk tasdik şerhinin altına kaydeder ve bu kaydı usulüne göre tasdik eder.

4) Devre Sonu Tasdiki:

   Defterler hesap dönemi itibariyle tutulur. Kayıtlar her hesap dönemi sonunda kapatılır ve ertesi dönem başında yeniden açılır.
   Yukarıda belirtilen tasdik zamanı esas olmak üzere yevmiye defteri ayrıca ocak ayı sonuna kadar notere götürülür. Noterce son kaydın altına “ GÖRÜLMÜŞTÜR “ ifadesi yazılarak, mühürlenir ve imzalanır, devre sonu tasdiki tamamlanmış olur.

C) BELEDİYE İLE İLGİLİ BİLDİRİMLER

   2464 sayılı Kanunla belediyelere yeni kaynaklar sağlandığından ayrıca tacirlere başka sorumluluklar da gelmiştir.Bunlardan bazıları şunlardır;

1) işyeri açma izin belgesi
   Tacirler işyeri açmadan önce işyerinin bağlı bulunduğu yerin belediyesine müracaat ederek, işyeri ruhsatı almak mecburiyetindedir. Belediye ruhsata müracaatta bazı belgelerde düzenlenecektir.

2) Reklam ve ilan vergisi
   Belediye sınırları ile mücavir alanlar içinde yapılan her türlü ilan ve reklamlar vergiye tabidir. İşyeri belediyeden bu vergi için vergi numarası alır. İşletmelerin astıkları tabelalar da bu vergiye tabidir.


3) Tatil günlerinde çalışma ruhsatı alma
   Tatil ve milli bayramlarda çalışmak belediyenin iznine bağlıdır. Tatil günü çalışma ruhsatı almadan işyeri açmak yasaktır.

 
E) MESLEKİ ODA VE BİRLİKLERE KAYIT

   Tacirler meslek gruplarına göre çeşitli meslek kuruluşlarına karşı sorumlulukları vardır. Aynı zamanda işletme sahiplerinin mensup oldukları meslek kuruluşlarına üye olma koşulu aranır.

Örneğin: Doktorlar.........................................Türk Tabibler Birliği Odasına
         Mimarlar..........................................Mimarlar Odasına
        Mühendisler....................................Mühendisler Odasına
        Eczacılar.........................................Eczacılar Odasına
vb. örneklerini çoğaltabiliriz.
   Tacirler ayrıca, ticari faaliyetlerinden dolayı, Ticaret Odasına ve Türkiye Ticaret Odaları Birliğine üye olabilirler. Bu odalar üyelerinin yasalar karşısında haklarını korumak ve mensuplarını işletme faaliyetlerinde onlara yardımcı olmak üzere her türlü tedbiri alır-
lar. Üyelerde, meslek kuruluşlarından, üye olma sıfatıyla üzerlerine düşen sorumlulukları yerine getirmelerini isterler. Tacirler ayrıca iştigal konuları ile Borsa ve Borsalar Birliğinin de üyesi olabilirler.





F) BAĞ-KUR’A MÜRACAAT

1) Giriş Formunun Düzenlenmesi:

   Bağ-kur kanununun 24. maddesi gereği Bağ-kur sigortalısı, sigortalı olduğu tarihten itibaren 3 ay içersinde en yakın Bağ-kur kurumuna giderek Bağ-kura giriş bildirgesi doldu-
rarak Bağ-kurlu olur. Giriş bildirgesi doldurmayan bağkur sigortalısı otomatikman kendiliğinden Bağ-kur sigortalısı sayılır.

Kimler Bağ-Kur’un kapsamına girer?
* Serbest Çalışanlar (2. veya 1. Sınıf tacirler)
* LTD ortakları
* A.Ş kurucu ortakları ve yönetim kurulu üyeleri

2) Basamak Seçme

   (Bağ-Kur Kanunu Mad. 51) Sigortalı, bu kanuna göre sigortalılığın başladığı tarihte 50. maddede belirtilen aylık gelir basamaklarının ilk 12 basamaktan dilediğini seçer ve en geç üç ay içinde Kuruma vereceği Giriş Bildirgesi üzerinde veya dilekçesinde seçmiş olduğu basamağı yazılı olarak bildirir. 3 ay içersinde basamak seçilmemesi durumunda 1.
basamak seçilmiş kabul edilir. Ancak, diğer Sosyal Güvenlik Kanunlarına tabi bir işde çalıştıktan sonra Bağ-Kur kapsamına girenler, bu kanunun 50. maddesinde belirtilen aylık gelir basamaklarından, diğer Sosyal Güvenlik Kurumlarında geçirdiği süre intibak suretiyle en yakın basamaktan aşağısını, 12. basamaktan yukarısını seçemezler.
   
Gerek Bağ-Kur ve gerekse diğer Sosyal Güvenlik Kuruluşları kapsamından çıkarak yeniden Bağ-Kur Kanunu kapsamına girenlerin evvelce Bağ-Kur’a fiilen pirim ödemiş oldukları son basamak üzerinden sigortalılıkları devam eder.



3) Basamak Yükseltme

   ( Bağ-Kur Kanunu Mad. 52) Sigortalının 6. basamağın altında seçtiği, intibak ettirildiği veya yükseltildiği ilk beş basamaktan her bir basamakta bekleme süresi bir yıl olup, basamak yükseltilmesi, bu basamaklarda prim ödemeye ve talebe bakılmaksızın kendiliğinden kurumca yapılır. Sigortalı, 6,7,8,9,10,11ve 12. basamaklarda en az iki tam yılının doldurmadıkça, yazılı talebte bulunmadıkça ve sırası dışında basamak yükselte-
mez. 6. basamaktan itibaren basamak yükseltmek için 6 ay öncesine kadar olan prim ve her türlü borçlarının ödenmiş olması şarttır.

3) Bağ-Kur Pirimlerinin Ödenmesi:

   Bağ-kur sigortalısı sigortalı olduğu tarihten itibaren her ayın 30’una kadar pirimini ödemek zorundadır. Örneğin; Ekim ayının primi Ekimin 30’una kadar Aralık ayının primi Aralık ayının 30’una kadar. Primler ödenmediği takdirde ödenmeyen ayların primi kanunun belirlediği oranda gecikme zammı ile alır. İlk 3 ayı %10 diğer aylarda ise %7 gecikme zammı alınır.







                                                           
 
İŞE BAŞLAMA DİLEKÇESİ



                                                                                                                                      İstanbul, 21.08.1999

ÇAPA  Vergi Dairesi Müdürlüğüne,
                                      İSTANBUL



24.09.1999 tarihinde Bağcılar Merkez mah.Evren Cad. no:15 ‘de açacak olduğum muhasebe bürosu için vergi numarası almak istiyorum.


   Gereğinin yapılmasını arz ederim.


                                                                                                                                    Saygılarımla,
                                                                                                                          SADULLAH ŞENTÜRK








Ek: 1) Nüfuz cüzdanı sureti
      2) İkametgah
      3) İmza Sirküleri (Noterden)
      4) Kira Kontratı

NOT: Muhtasar beyannamemi 3 aylık vereceğim.















                              

 
VERGİ DAİRESİNE HİTABEN VERGİ LEVHASI DİLEKÇESİ

                              
 
   İstanbul, 10 02 1999

ÇAPA    Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne                                                   
                                      İSTANBUL




Dairenizde 7490015405 sicil numaralı mükellefim. Ekte sunduğum vergi levhamın tasdik edilmesini rica ederim.


                                 Saygılarımla,
                                                 SADULLAH ŞENTÜRK   
                             


                                 

 






EK:1) Adet Vergi Levhası








                                                   








                                          



 
VERGİ DAİRESİNE HİTABEN BASIM İZİN DİLEKÇESİ

                                 
                                                                                                                                        İstanbul, 09 02 1999
ÇAPA  Vergi Dairesi Müdürlüğüne
                                                              İSTANBUL
                               


   Dairenizde 7490015405 sicil nolu mükellefim. Bağcılar Merkez Mah. No:15 ‘de açmış olduğum muhasebe bürosu için aşağıda yazılı olan fatura, sevk irsaliyesi, irsaliyeli fatura, perakende satış fişini matbaada bastırmak için basın izin belgesini almak istiyorum.


   Gereğini bilgilerinize arz ederim.




                                 Saygılarımla,
                                                                                                                           SADULLAH ŞENTÜRK


 
                                          





BELGELER: 1 adet fatura
              5 adet sevk irsaliyesi
             4 adet irsaliyeli fatura     
                     3 adet perakende satış fişi

















 
ÖDEME KAYDEDİCİ CİHAZLARA AİT İZİN DİLEKÇESİ



İstanbul, 16 03 1999


ÇAPA  Vergi Dairesi Müdürlüğüne
                                                      İSTANBUL

                                                           



   Dairenizde 7490015405 sicil nolu mükellefim. Bağcılar Merkez Mah. No: 15 ‘de açmış olduğum muhasebe bürosu için ödeme kaydedici cihazlara ait levha belgesi almak
istiyorum.
Gereğini bilgilerinize arz ederim.



                                 Saygılarımla,
                                                                                                                            SADULLAH ŞENTÜRK
                                                                                                                               

















                              







 
 TİCARİ BELGELER


A) ALIŞ-VERİŞ BELGELERİ:


1) Fatura: Fatura bir satıcının müşterisine sattığı malın cinsini, miktarını, adetini, birim fiatını ve tutarını gösteren yasal bir belgedir. 1. ve 2. sınıf tacirler ile defter tutmak zorunluluğu bulunan çiftçiler fatura kullanırlar. Mal satışı veya satılan malın teslim edildiğinde sevk irsaliyesi düzenlenir. Sevk irsaliyesi düzenlendikten sonra 10 gün içinde fatura düzenlenmelidir. Eğer 10 günü geçerse o fatura düzenlenmemiş sayılır.
   Faturanın çeşitleri;
a) Bayağı fatura,
b) Gönderme fatura,
c) Orjinal fatura,
d) Genel fatura,
e) Geçici fatura,
f)  Alacak fatura,
g) Komisyoncu alış fatura,
h) Komisyoncu satış fatura.

2) İrsaliye: Bir malın satışı yada nakil edilmesi ile ilgili bilgilerin bulunduğu belgedir. 2’ye ayrılır.Bunlar;
a) Sevk irsaliyesi: Malın teslim edildiğinde veya satışı sırasında fatura kesilmeden önce satış anında sevk irsaliyesi düzenlenir.
b) Taşıma irsaliyesi: Malı nakleden gerçek veya tüzel kişi nakliyecilerin hazırladıkları belgedir. Bu belgede sürücü ve taşıt ile ilgili bilgiler yer alır.

3) İrsaliyeli fatura: Bazı işletmeler fatura kesmek zorunluluğundadırlar. Fatura kesmeden önce malın satışı yada teslimi sırasında irsaliye kesme zorunluluğu vardır. İşte bu iki işi bir arada yapan işletmeler irsaliyeli fatura düzenlerler.

4) Kasa fişi-Perakende satış fişi: Yazar kasa yani ödeme kaydedici cihaz kullanan, perakende satış yapan işletmeler kasa fişi kullanırlar.
     Ödeme kaydedici cihaz kullanmayan işletmeler fatura vermek zorunda olmadıkları zamanda perakende satış fişi düzenlerler. 2 nüsha düzenlenir. Aslı müşteriye, suretide işletmede kalır.

5) Gider pusulası: Fatura veya fatura benzeri belgeleri vermek zorunda olan işletmeler;
a) Götürü usulüyle vergi veren serbest meslek kazancı sahibine,
b) Götürü usulüyle vergi veren tüccara,
c)   Vergiden muaf esnafa, işletmesine ait iş yaptırdığı veya işletmesine mal aldığı zaman bir makbuz düzenler. Buna gider pusulası denir.
Not: Gider pusulasında mal alımlarında oran; %10, hizmet alımlarında ise oran %5’ tir.


6) Serbest meslek makbuzu: Serbest meslek sahiplerinin yaptıkları hizmet karşılığında aldıkları ücreti gösteren vergidir. Bu vergi müşterinin istemesine bakılmaksızın 2 nüsha düzenlenir ve serbest meslek sahibi tarafından imzalanır.
7) Mühtahsil makbuzu: 1. ve 2. sınıf tacirler ile defter tutma zorunluluğunda olan işletmeler, çiftçiler götürü usülle vergiye tabi veya vergiden muaf çiftçiden bir ürün aldıkları zaman aldıkları malların bedelini gösteren bir belgedir. 2 nüsha düzenlenir. Biri çiftçide diğeri ise satıcıda kalır. Müstahsil makbuzunda KDV olmaz.

Yazar kasa günlük “ Z “ raporu: Yazar kasa kullanan ve perakende satış yapan işlet-meler kasa fişi kullanmak zorundadırlar. Kasa fişleri bir nüsha düzenlenir. O günün sonunda yapılan satışlar Z raporu şeklinde dökümü makineden çıkartılır, sonrada işletme defterine işlenir.

9) Mali bellek raporu: Yazar kasa kullanan ve perakende satış yapan işletmeler işe başladıkları tarihten itibaren mali bellek raporunu çıkardıkları güne kadar yaptıkları satışları gösteren rapordur. Örneğin; 1995’te işyeri açan ve 1997’de mali bellek raporunu çıkartan kişi 1995 yılından başlayarak son güne kadar yaptığı bütün satışları görür.

10) Adisyon: Lokanta, kafeterya, hastane, gazino gibi eğlence yerlerinde faturadan önce düzenlenen belgedir. Çay bahçelerinde düzenlenmesine gerek yoktur.

11) Günlük müşteri listeleri ve yolcu taşıma listeleri: Giriş ve yolcu taşıma biletlerinin günlük, planlı bir şekilde gösteren listeye Günlük müşteri ve yolcu taşıma listeleri denir.

B) SENETLER

1)- BONO : Borçlu taraftan alacaklıya hitaben yazılan belli bir meblağın belli bir vadede ödeyeceğini tahüt eden bir borç sayılır. Bonoda 2 taraf vardır;
a) Bonoyu düzenleyen (keşideci) borçlu,
b) Alacaklı olan (muhatap).


2)- ÇEK : Önceden bankaya yatırılmış bir para veya bankada açılan kredinin tamamını veya bir kısmını kendi veya başkası adına hemen ödenmesi için bankaya yazılan ödeme emrine çek denir. Çekte 3 taraf vardır;

a) Çeki düzenleyen kişi ( Keşideci),
b) Çeki ödeyecek kişi (Muhatap),
c) Çeki elinde bulunduran kişi ( Lehtar, Hamil).
Çeklerde muhatap bankadan başkası olamaz.

3) POLİÇE : Alacaklı tarafından belli bir süre sonra belli bir meblayı kendisine veya başkasına ödemesini isteyen yazılı bir senettir. Poliçede 3 taraf vardır;
a) Senedi düzenleyen kişi (Keşideci),
b) Senedi ödeyecek olan kişi (Muhatap),
c) Senedi taşıyan, elinde bulunduran kişi (Lehtar, Hamil).


 
C) BORDROLAR

1) Aylık Ücret Bordrosu
2) Fazla Mesai Ücret Bordrosu
3) Aylık memur maaş bordrosu

Ek: 1 adet aylık ücret, fazla mesai ücret, aylık memur maaş bordrosu.
SOSYAL SİGORTALAR KURUMUNA AİT BİLDİRİMLER (SSK)

A- İşyeri bildirgesi: Sigortalı işçi çalıştırmaya başlayan tacir, 30 gün içinde işyeri bildirgesini düzenleyip sigortaya verir ve bir sicil numarası alır. Bundan sonra SSK ile olan

bütün yazışmalarında ve diğer bildirgelerde bu numarayı kullanır. Bildirge 3 nüsha olarak düzenlenip 1’i geri alınır.

Ek: 1 adet İşyeri bildirgesi.

1) Sigortalı işe giriş bildirgesi: Tacir işçinin girişinden itibaren 1 ay içinde bunu sigortaya bildirmek zorundadır. Bunun için işe giriş bildirgesi düzenler. İlk kez sigortalı çalışacak işçi için 3 nüsha düzenlenip işçiye imzalatıp kendiside imzalar. İşçinin oturma belgesini, nüfus cüzdanı suretini ve 2 adet fotoğrafını ekleyip, bildirgenin üst kısmındaki  “TEKRAR“ sözcüğünün üstünü çizip iptal ederek sigortaya verilir. SSK bu işçi için bir sigorta kartı düzenler ve bildirgenin bir nüshasıyla birlikte geri verilir.
   
   Önceden sigortalı olan işçinin yeni bir işe girişi halinde “ İLK “ sözcüğü iptal edilerek işçinin sigorta kartı ile oturma belgesi eklenir ve SSK’ ya verilir.

Ek: 1 adet Sigortalı işe giriş bildirgesi.

  2) Aylık sigorta primleri bildirgesi: İşçiden kesilen ve işverenin payına düşen sigorta primleri, işverence izleyen ayın son günü akşamına kadar 2 nüsha düzenlenen bu bildirge ile bağlı bulunan Sigorta Müdürlüğüne, 1 nüshası tahakkuk fişiyle birlikte geri alınır. Primler yine işveren tarafından aynı süre içinde sigortaya ödenir. Bu görevi de, vergi stopajlarındaki gibi devlet işverene yüklemiştir.

NOT: Aylık bildirgedeki primler toplamından ücret bordrosundaki S.S.K kesintisi toplamı çıkarılınca S.S.K işveren payı oluşur.

 Sigorta Priminden Muaf Ücertler:

1-   Yolluklar
2-   Çocuk Ve Aile Zamları
3-   Doğum Ve Evlenme Yardımları
4-   Aynî Yardımlar ( Nakit olmayan mal vs. )
5-   Tazminatlar ( Kıdem- ibar tazminatı )
6-   Hakk-ı huzur ücretleri

Ek: 1 adet Aylık sigorta primleri bildirgesi.

 
SSK PRİM ORANLARI
                   İŞÇİ            İŞVEREN
İş Kazası ve Meslek Hastalıkları :   %1.5 ‘dan az, %7’den fazla olamaz. Ayrıca bu primi sadece işveren öder.
Hastalık              :   %5            %6
Analık Sig.             :               %1
Malûlluk Sig.                   :     %9            %11
NOT:  Yeraltı – meden işletmelerinde malûlluk sigortası prim oranı % 22 olup; işçi payı: %9 ve işveren payı ise %13 ‘tür.

NOT: Normal mesai; günlük çalışma saatinin %50 fazlası olup, resmi tatil mesaisi ise, günlük çalışma saatinin 2 katıdır.
   Günlük çalışma saati 7.5 saattir.


ÜCRET BORDROSUNUN HAZIRLANIŞI

1-   Brüt ücret
2-   Tasarruf teşvik kesintisi (İşçi)     : Brüt ücret * %2 (İkramiye+prim hariç)
“     “      “   (İşveren) : Brüt ücret * %3
3- Sosyal Sigortalar Kesinti (İşçi)     : Brüt ücret * %14
   “   “       “   (İşveren) : Brüt ücret * (tehlike sınıfına göre değişkendir.)

NOT: Sigorta tavanını geçen ücretlerden sigorta kesintisi yapılmaz.
4- Özel İndirim: Günlük 500.000 TL olup işçinin çalıştığı gün sayısı ile çarpılır.
5- Gelir Vergisi Matrahı : Brüt ücret- (Tas.Teş. Fonu+ Sos.Sig.Kes+Özel İnd.)
6- Gelir Vergisi : Gelir Vergisi Matrahı * %15 (2000.000.000’e kadar)
7- Damga Vergisi : Brüt ücret * %006
8- Kesintiler Toplamı : Tas.Teş. Fonu+Sos.Sig.Kes+Gelir Vergisi+Damga Vergisi
9- Net ücret : Brüt ücret- Kesintiler toplamı


B -  4 Aylık sigorta pirimleri bordrosu: İşverenin, her ay bildirdiği sigorta primi kesintileri, aylık prim bildirgesinden, her işçinin hesabına aktarılır. Çünkü aylık bildirgelerde işçinin isimleri yer almamaktadır. Bu nedenle aylık bildirgelerde, aynı işyerinde çalışan işçilerin hepsinin primleri toplam olarak görülür. Bunun, işçinin sicil numaralarında toplanabilmesi için her 4 aylık dönemin sonunda, 4 aylık prim bordrosu düzenlenir ve dönemin son ayının aylık bildirgesi ile birlikte veya aynı ay içinde daha sonra  verilebilir. Bodroda her işçinin işe ne zaman girdiği ve çıktığı, adı, soyadı, sicil nosu, 4 aylık dönemin hangi ayında, ne kadar prime esas kazancı bulunduğu yazılır.

SSK bordroya bakarak hangi işçi için önceki aylarda nekadar prim tahakkuku ettirdiğini hesaplayıp kaydeder.

   4 Aylık dönemler ve bordroların verilme zamanı şöyledir;

4 aylık dönemler                          Verilme Zamanı
1) Ocak-Şubat-Mart-Nisan                              Mayıs
2) Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos                            Eylül
3) Eylül-Ekim-Kasım-Aralık                                        Ocak

Ek: 1 adet 4 aylık sigorta primleri bordrosu.
BÖLGE ÇALIŞMA MÜDÜRLÜĞÜNE AİT BİLDİRİMLER


A) İşyeri bildirgesi: Bu Bildirge Bölge Çalışma Müdürlüğüne ait bildirimler arasındadır. İki adet eki bulunur. Bunlar;
1) Ek 1 işçi bildirim listesi,
2) Ek 2 işçi çıkış bildirimi listesidir.

B) Ek 1 İşçi bildirim listesi: Yeni işe alınan işçilerin bildirimi için kullanılır.

C) Ek 2 İşten çıkış bildirim listesi: Hizmet akti sona eren işçilerin bildirimi için kullanılır.

Ek: 1’er adet işyeri bildirgesi, Ek 1 işçi bildirim listesi, Ek 2 işçi çıkış bildirimi listesi.





 İŞ VE İŞÇİ BULMA KURUMUNA AİT BİLDİRİMLER
(SSK)



A) İşçi Çalışma Kimlik Karnesi: İş ve işçi bulma kurumuna ait bildirimdir. Bu bildirim Bölge Çalışma Müdürlüğü  tarafından verilir.




 BEYANNAMELER



VERGİ DAİRESİNE KARŞI DİĞER SORUMLULUKLAR
   
Tacirler Vergi Dairesinden hesap numarası aldıktan sonra vergi dairesine süreleri içersinde aşağıdaki bildirimleri yapmak zorundadırlar.
A) Yapmış oldukları kesintiler için Muhtasar Beyanname verme sorumluluğu.
B) KDV Beyannamesi verme sorumluluğu.
C) Şahıs işletmelerinde Gelir Vergisi Beyanamesi verme sorumluluğu.
D) Sermaye şirketlerinde Kurumlar Vergisi Beyannamesi verme sorumluluğu.
E) Geçici Vergi ödeme sorumluluğu vardır.


A) KDV BEYANNAMESİ

Mal ve hizmet tesliminde alınır. Tacirler mal aldıklarında karşı tarafa KDV adında vergi öderler. Mal ve hizmet sattıklarında ise KDV alırlar. Tacirlerin ödedikleri ve aldıkları KDV arasındaki farkı bir beyanname ile bağlı bulundukları vergi dairesine takip eden ayın 25’ine kadar verdiği beyannameye KDV Beyannamesi denir.
ÖRNEK: Aydılar  Mobilya  Sanayi ve Ticaret Limited  Şirketi 1 Şubat 2000 tarihleri arasında,
a)   4.548.000.000.- TL mal almıştır.
b)   3.385.000.000.- TL mal satmıştır.
c)   Daha önceden sattığı mallardan  236.000.000.- TL geri iade edilmiştir.
d)   Buna göre katma değer beyannamesini doldurunuz.
Not: KDV oranı %17 olup yukarıdaki  meblağ  KDV hariç rakamlardır.   

B) MUHTASAR BEYANNAME
   
İşyerinde 10 ‘ dan az işçi çalıştıran işyerleri önceden vergi dairesine bildirmek şartıyla Muhtasar Beyannamelerini 3 ayda bir verebilirler.
1. Dönem: Kasım, Aralık, Ocak ayları için Şubat ayının 20’ si akşamına kadar.
2. Dönem: Şubat, Mart, Nisan ayları için Mayıs ayının 20’ si akşamına kadar.
3. Dönem: Mayıs, Haziran, Temmuz ayları için Ağustos ayının 20’si akşamına kadar.
4.Dönem: Ağustos, eylül, ekim ayları için kasım ayının 20’si akşamına kadar vergi dairesine beyannameleri verilir.
   Aylık verilme durumlarında ise ( 10 ve daha fazla işçi çalıştıran işyerleri ) ertesi ayın 20’ si akşamına kadar vergi dairesine beyannameyi vermek zorundayız.
   İşyerlerinde 1 aylık satış tutarı bu satışla ilgili tahsil edilen KDV ayrıca bu ay içersinde ödemiş olduğumuz indirilecek KDV varsa geçen aydan devredilen KDV ‘nin beyannameye yazılıp ertesi ayın 25’i akşamına kadar vergi dairesine vermek zorundayız. Beyanname doldurulurken hesaplanan KDV, indirilecek KDV’den fazla olursa ödeme çıkar
ve bu parayıda ertesi ayın akşamına kadar ödemek zorundayız. Tersi olursa devreden çıkar ve yine ödeme yapmadan beyannameyi vermek zorunluluğumuz vardır. Hiç bir işlem olmasa dahi beyannameyi boş veririz.

Örnek: Mart 2000 tarihinde Aydınlar Mobilya Sanayi ve Ticaret  Limited Şirketinde çalışmakta olan 15 ücretli için bürüt 5.260.000.000.-TL ücret ödenmiştir. Asgari ücret ile çalışan yoktur. Bunlardan toplam 790.300.000.-TL gelir vergisi kesintisi, 39.450.000.-TL damga vergisi kesintisi yapılmıştır. Özel gider indirim tutarı 548. 260.000.-TL’dir. Buna göre Muhtasar Beyannameyi doldurunuz.     

B)   GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİ

Şahıs işletmeleri 1 yıl içersinde elde etmiş oldukları gelirleri ertesi yılın mart ayı içersinde vergi dairesine Gelir Vergisi Beyannamesi ile bildirirler ve hesaplanan Gelir Vergisini ve fon payını 3 eşit taksitle ödeyebilirler. ( Mart, Haziran, Eylül) isterlerse tamamını mart ayında yatırabilirler.
Örnek: Aydınlar Mobilya Sanayi ve Ticaret  Limited Şirketi 1999 yılında 3.150.000.000.- kâr elde etmiş, 185.500.000.-TL vergi ödemiştir. Buna göre bu işletmeye ait Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesini doldurunuz.
 



  D) EMLAK VERGİSİ BEYANAMESİ

İşyeri, mesken, depo, fabrika, hastane, okul vs. için doldurulan emlak vergisi beyannamesinde , beyannameyi dolduran kişiye ait bilgiler, tapu ile ilgili bilgiler bulunur.
Ek: 1adet Emlak Vergisi Beyannamesi.


İŞLETME HESABINA GÖRE DEFTER TUTMA

A) Gider kısmı kayıtları
     1) Masrafların ve KDV kaydı
     2) Mal alışlarının ve KDV kaydı

B) Gelir kısmı kayıtları
     1) Satışların ve KDV kaydı
       a) Faturalı satışlar
       b) Perakende satışlar
     2) Sair kazanç-gelirlerin KDV kaydı

C) İşletme defteri dönem sonu işlemleri
     1) Defterin toplanması ve kontrolünün yapılması
     2) Envanter işlemlerinin yapılması
     3) İşletme hesap özetinin düzenlenmesi

Ek: Masrafların, mal alışlarının, satışların, sair kazançlarının, KDV kayıtlarının,toplamların gösterildiği 1 adet işletme defteri.

BİRİNCİ SINIF TACİRLER

A) BİRİNCİ SINIF TACİR OLABİLMENİN UNSURLARI:

Vergi Usul Kanunu’nun 177. Maddesi ve Birinci Sınıf Tacirler:

   Vergi usul kanununun 177. maddesinin 1,2, ve 3. bentlerindeki tutarlar 01.01.1999 tarihinden itibaren aşağıdaki gibi değiştirilmiştir :

1) Aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satanlarda yıllık alımlarının tutarı: 15.000.000.000.TL. ,satışları ise 18.000.000.000 TL ‘yi aşanlar
2) 1. maddede yazılı olanın dışındaki (Hizmet ) işlerle uğraşıp yıllık hasılatı: 7.500.000.000 TL ‘yi aşanlar
3) Alım-satım ve hizmet işlerini birlikte yapılması halinde (İş hacmi) yıllık alımları: 37.500.000.000TL , satışları:15.000.000.000 TL ‘yi aşanlar
4) Her türlü ticaret şirketleri (Komandit,Kollektif vb.)
5) Kurumlar Vergisine tabii tüzel kişilikler ( L.T.D, Anonim, Serpayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket )
6) Kendi isteğiyle Bilanço esasına göre defter tutmak isteyenler

B)BİRİCNİ SINIF TACİRLERİN TUTMAK ZORUNDA OLDUĞU DEFTERLER

1. Yevmiye defteri: Bir işletmede para ile ifade edilmiş değerlerin maddeler halinde tarih sırası ile bir kayıt düzeni halinde yazıldığı defter yevmiye defteridir. Ciltli ve sayfaları sıra numaralıdır. Yevmiye madeleri sıra ile yazılır. Açılış maddesi defterin birinci maddesi olarak kaydedilir. Dönem sonuna kadar maddeler birbirini takip eder. Bir yevmiye maddesi açılış çizgisiyle başlar, kapanış çizgisiyle biter.Yevmiye maddesinde kapanış çizgisi bir sonraki maddenin açılış çizgisidir. Yevmiye maddesinde açıklamada vardır. Satır atlanmaz. Eğer boş satır varsa iptal edilir.