ahmetfatih
Tembel Öğrenci
Rep +0/-0
Mesaj Sayısı: 18
Gelince bahar ayları gevşer gönül yayları
|
 |
« : Nisan 12, 2008, 22:38:59 ÖS » |
|
Bir kelimede düz-geniş ünlülerden (a, e) sonra -yor eki gelirse, bu ünlüleri darlaştırarak -ı-i-u-ü 'ye dönüştürür. Geniş olan ünlülerin daraldığı için bu kurala ünlü daralması denir.
Örnek : Yazma-yor...yazmıyor, anla-yor...anlıyor, hopla-yor...hopluyor.
Dilimizde birçok yerde, yanlış ünlü daralması da yapıldığı görülür. Kaynaştırma harflerinden y'den önce gelen a, e ünlüleri konuşmada daralabilir. Ama bu daralma yazıda gösterilmemelidir. Almayan (Doğru)... Almıyan (Yanlış), Bekleyecek (Doğru)...Bekliyecek (Yanlış)
Özel Durumlar : Bazı kelimelerde -yor eki kullanılmadığı halde, ünlü daralması olabilir. De- ve Ye- kelimelerine ünlü ile başlayan ek geldiğinde araya -y- kaynaştırma ünsüzü girer ve bu
kaynaştırma ünsüzü kelimelerin kökündeki e'leri i'ye dönüştürür. Örnek: Diye, diyen, yiyecek, yiyerek...
NOT : Ünsüzle biten kelimelere -yor eki geldiğinde, kelimenin kökü ile ekin arasına ı, i, u, ü yardımcı sesleri gelir. Bu, ünlü daralması ile karıştırılmamalıdır. Buna göre, aşağıdaki kelimelerde ünlü daralması yoktur: Oturuyor, iniyor, bakıyor...
|