A.)VİSUAL BASİC 5.0 PROGRAMININ KURULUMU VE TANITIMI
1. VISUAL BASIC 5.0 PROGRAMININ KURULUMU
Bu bölümde Visual Basic’in bilgisayara kurulması konusunda kısaca bilgi verilecektir. Son yıllarda Visual Basic ve benzeri gelişmiş programlar büyük alanlar kapladıklarından dolayı disket ortamından çıkıp CD’ye yerleşmişlerdir. Bu nedenle Visual Basic’i bilgisayara kurmak için ilk yapılması gereken işlem, içinde Visual Basic olan CD’yi sürücüye takıp SETUP.EXE adındaki kurma programını çalıştırmaktır.
Şekil-1.1. Başlat Menüsü
Visual Basic’e ait SETUP.EXE programını çalıştırmak üzere Başlat menüsünden Çalıştır komutunu verirseniz, ekrana çalıştırılacak programın belirlendiği Çalıştır diyalog kutusu gelir. Çalıştır diyalog kutusundaki Aç metin kutusuna Dos’un yol kurallarına göre çalıştırılacak programın adı yazılır.
SETUP.EXE programı çalıştırıldığında ilk olarak, Visual Basic programının yasal koruma altında olduğu ve lisanssız kullanımın suç olduğu konusunda bilgi içeren bir diyalog kutusu ekrana getirilmektedir.









                     Şekil – 2.2 Microsoft Visual Basic Setup








Şekil -1.2. Visual Basic Setup

Bu diyalog kutusunda kurma işlemine devam etmek üzere Continue düğmesine tıklama yaparsanız, bu kez sizden Visual Basic programını satın alan lisans sahibi kişi ve kuruluşun adı sorulur. Aynı kopyadan ikinci kez kurma işlemi yapılırken lisans sahibi kişi ve kuruluşun adı ekrana kendiliğinden gelir.
                                      Şekil-1.3. Name and Organization Information Diyalog Kutusu

Lisans sahibi kişi ve kuruluşun adını girip OK düğmesini tıklarsanız Visual Basic’e ait dosyaların kopyalanacağı sürücü ve klasörün belirlendiği bir diyalog kutusu gelir. Visual Basic’e ait dosyalar genel olarak “C:\Program Files\DevStudio\VB”  adlı klasöre kopyalanır.
                                         
  Şekil-1.4. Dizin Seçimi Diyalog Kutusu

Visual Basic’i başka bir sürücü ve klasöre kurmak istiyorsanız, üstte ekran ekran görüntüsü verilen diyalog kutusundaki Change Folder düğmesine tıklama yapmalısınız. Visual Basic’i varsayılan sürücü ve klasörden farklı bir klasöre kurmak için Change Folder düğmesini tıklarsanız ekrana Change Folder diyalog kutusu gelir. Change Folder diyalog kutusundaki Path metin kutusuna Visual Basic’in kurulacağı sürücü ve klasörü doğrudan yazabileceğiniz gibi Folder ve Drives liste kutularından yararlanarak sürücü ve klasör seçimini de yapabilirsiniz. Örnek olarak Visual Basic’i bilgisayarımda “C:” sürücüsünün “\VB5” dizinine kurmak için Path metin kutusuna “C:\VB5” yazmam yeterli olacaktır.   Path metin kutusuna yazdığınız dizin sürücüde yoksa, kurma programı bu konuda size uyarıda bulunur. Visual Basic’in kurulacağı sürücü ve klasörü seçtikten sonra kurma işlemine devam etmek üzere OK düğmesine tıklama yaparsanız kurma tipi seçimi yapılan diyalog kutusu ekrana gelir.












       
                   Şekil –1.5 Visual Basic’in Kurulum Seçenekleri
Visual Basic’in kurma programı sizlere 3 değişik kurma tipi sunmaktadır. Eğer Visual Basic’i en çok kullanılan yönleri ile hard diske kurmak istiyorsanız Typical kurma tipini seçmeniz gerekir. Visual Basic’in istediğiniz kısımlarını veya bileşenlerini hard diske kurmak istiyorsanız Custom kurma tipini seçmeniz gerekir. Compact kurma tipinde ise Visual Basic hard diske minimum  özellikleriyle kurulur. Hangi kurma tipini seçmek istiyorsanız o kurma tipini temsil eden düğmede çift tıklama yapmanız gerekir. Kurma tipi seçimi yapılan pencerede Change Folder düğmesi olduğu için bu sırada Visual Basic’e ait dosyaların kopyalanacağı sürücü ve klasörü değiştirebilirsiniz.Compact ve Typical kurma tipini temsil eden düğmenin üzerinde tıklama yaparsanız Visual Basic’in dosyaları CD’den hard diske kopyalanmaya başlanır. Ancak Custom kurma tipini seçerseniz sizden Visual Basic’in harddiske kurulacak bileşenlerini seçmeniz istenir. Bunun için kurma programına ait pencerenin içinde Custom adında bir diyalog kutusu açılır.












             
         
Custom diyalog kutusundaki Options         liste kutusunda Visual Basic’in hard diske kurulacak bileşenlerinin seçimi yapılır. Options liste kutusunda her Visual Basic bileşeni bir onay kutusu ile temsil edilmektedir. Başlangıçta varsayım olarak Options diyalog kutusundaki bütün Visual Basic bileşenleri seçili durumdadır. Ancak yukarıda verilen ekran görüntüsünde bütün Visual Basic bileşenleri Options liste kutusu içinde aynı anda görüntülenebilmiş değildir. Visual Basic’i bütün yönleri ile harddiske kurmak istemiyorsanız, bu diyalog kutusunda hard diske kurmak istemediğiniz Visual Basic bileşenlerinin önündeki küçük karede tıklama yaparak onay işaretini silmeniz gerekir.
Bazı Visual Basic bileşenleri alt bileşenler içermektedir. Options diyalog kutusunda ışıklı bantı alt bileşen içeren bir Visual Basic bileşeninin üzerine götürecek olursanız Change Option düğmesi seçilebilir duruma gelir.
Change Option düğmesinde tıklama yaparsanız söz konusu Visual Basic alt bileşenin alt bileşenlerinin listelendiği başka bir diyalog kutusu ekrana getirilir.
                   Sekil 1.7. Visual Basic Dosyalarının Kopyalanması
Program grubu seçiminden sonra kurma işlemine devam etmek üzere Continue düğmesine tıklama yaparsanız kurma programı öncelikle hard diskte yeterince boş yerin olup olmadığını araştırır. Harddiskte yeterince yer yoksa kurma programı sizi bu konuda uyarır. Harddiskte yeterince yer varsa kurma programı Visual Basic’in seçilen bileşenlerine ait dosyalar CD’den hard diske kopyalamaya başlar.
Üstte yer alan görüntü Visual Basic dosyalarının hard diske kopyalanması sırasında alınmıştır. Seçilen Visual Basic bileşenlerine ait bütün dosyalar hard diske kopyalandıktan sonra kurma programı Başlat menüsünde Visual Basic’i çalıştırmada kullanılan komutları hazırlar. Visual Basic’e ait komutların hazırlanması işleminden sonra Visual Basic’i başlatabilirsiniz.
2. VISUAL BASIC PROGRAMLAMA DİLİNE GİRİŞ
2.1. Visual Basic Ana Formu












2.1.1.Araç Çubukları
 VB penceresinde çok sayıda düğme içeren  araç çubukları bulunmaktadır. Araç çubuklarını ekrandan kaldırmak veya eklemek için View menüsünün Toolbars seçeneğinden faydalanılır. Bu araç çubukları Debug, Edit, Form Editör, Standart olmak üzere dört tanedirler.  Bu araç çubuklarıyla yeni proje açma, projeyi kaydetme gibi işlemler menülerle uğraşmaya gerek duymadan kısa yoldan  yapılırlar.




   

Şekil-2.2. Araç Çubukları
             2.1.2.    Programcı Formu
 Bu form  programa ait kullanıcı arabiriminin oluşturulduğu yerdir. Burada oluşturduğumuz formun görüntüsü program çalıştığı zaman aynen gözükür. Bu VB en önemli özelliğidir. Diğer dillerde programın ekran görüntüsü programın çalışması esnasında oluşturulurken VB’de bu iş tasarım  sıkıcı kodları kullanmadan ve görerek yapabilmekteyiz. Programda birden fazla formda bulunabilir.





 

 Şekil-2.3. Programcı Formu                                                Şekil-2.4 Toolbox Menüsü
         2.1.3. ToolBox Menüsü
       Form üzerine yerleştirilecek kontrollerin tamamı Toolbox penceresinde yer alır.  Bu pencereye yeni kontrol elamanı eklemek, silmek veya adını değiştirmek işlemleri yapılabilir.  Bu konuyu ileride ayrıntılı olarak anlatacağız.
        2.1.4. Properties (Özellikler) Penceresi
 Bu pencere seçili durumda olan nesnenin özellikleri gösterir.  Başlangıçta VB projelerinde yalnızca “Form1” adında form ya da nesne olduğu için properties penceresinde Form’in özellikleri  listelenmektedir.
Bu pencerenin alt kısmında üzerinde bulunulan özellikler hakkında bilgi verilmektedir.  Eğer bu pencerenin alt kısmında üzerinde bulunduğu özellik hakkında açıklayıcı bilginin verilmesini istemiyorsak farenin sağ tuşunu tıklayıp açılan pencereden Description komutunu vermemiz gerekmektedir.


          Şekil-2.5. Properties Penceresi        Şekil-2.6. Projet Penceresi
2.1.5. Project Penceresi
Bu pencere üzerinde çalışılan programa dahil edilen form, modül vb. elemanların listesini verir. Bu pencere aracılığı ile istenilen bir forma geçiş yapmak modülü forma dahil etmek mümkündür.
NOT: Modül, VB projelerinde formlardan başka birde BAS uzantılı Basic program kodunu içeren dosyalar bulunabilir. BAS uzantılı program kodu  dosyalarına MODULE adı verilir.
2.1.6. Kod Penceresi
Visual diller programcının kendi kodunu yazacağı bir editör sunarlar. Önceki VB versiyonlarında her elemanın kullandığı olaya ait bir kod penceresi karşımıza çıkarken 4.0 versiyonundan sonra ise tüm elamanlar aynı kod penceresinden çıkmakta ve elamanlara ait olay prosedürleri bir ayırma çizgisi ile ayırmaktadır.  Üzerinde çalışılan form veya kontrol elamanı çift tıklatıldığında bu pencere karşımıza gelir.




         





                                            Şekil-2.7. Kod Penceresi
       2.1.7. Pencere Organizasyonu (Form Layout): Visual Basic penceresi içinde üzerinde çalışılan proje ile ilgili çok sayıda alt pencere açılmaktadır. Bu alt pencereler Visual Basic penceresi içinde nasıl organize edildiğini görmek için bu pencereden yararlanılır.

                   Şekil-2.8. Form Loyout Penceresi
Örnek 2.1 : Şimdi bu konuyu iyi kavrayabilmemiz için aşağıdaki formu oluşturalım.
              Hazırlanan Form_1.1(ilk durum)                         Hazırlanan Form_1.2
   Şimdi Labe1 bölümüne Adı kelimesini yazdıralım. Label1’i seçtikten sonra properties penceresinden Caption seçeneğini seçelim. Caption’daki Label yerine Adı kelimesini yazalım. Aynı şekilde Label2’ye Soyadı, Label3’e telefonu Label’de adresi, Command1’e Ekle, ommand2’ye Sil, Comman3’e Çıkış kelimelerini yazalım.
   Şimdi Çıkış işleminden başlayarak işlemlerimizi yapalım. Çıkış butonunun üzerine gelip çift tıkladığımızda kod penceresi gelmektedir. Bu pencerede Sub ile End Sub arasına çıkmak için gerekli olan END komutunu yazalım.
Programı F5 tuşu ile Run ettiğimizde düğmelerde birinin üzerine düşen görevi yaptığını göreceğiz.
   Şimdi ise Ekle düğmesi seçildiğinde girilen ismi listeye eklemek için gerekli kodu yazalım.  Üzerine ekle yazdığımız komut düğmesinin üzerini çift tıklayın.  Girilen ismi listeye eklemek için List kutusunun AddItem özelliğinden yararlanacağız. Şimdi kod penceresine List1.AddItem Text1.Tex yazalım.
   Son olarak da Sil düğmesi ile listeden seçileni silmeye çalışalım. Bunun için Liste kutusunun RemoveItem özelliğinden yararlanalım. List1.RemoveItem List1.ListIndex satırını komut penceresine yazalım.

Artık programımızı F5 tuşu ile çalıştırarak işlemlerin nasıl çalıştığını görebiliriz.
3.VISUAL BASIC MENÜLERİ
             3.1. File Menüsü










3.1.1. New Project ( Ctrl+N ): Yeni bir proje oluşturmak için kullanılır. Bu seçenek seçildiğinde aşağıdaki pencere ekrana gelir. Bu menüden standart  EXE seçilerek yeni bir proje otomatik olarak seçilir. 
                                       Şekil-3.2. New Project Penceresi
   3.1.2. Open Project ( Ctrl+O ): Daha önce oluşturulmuş ve diske kaydedilmiş bir projeyi çağırmak için kullanılır. Bu seçenek seçildiğinde aşağıdaki pencere ekrana gelir.
                                           Şekil-3.3. Open Project Penceresi
   Bu pencereden çağrılmak istenen dosya adı yazılıp veya işaretlendikten sonra Aç düğmesi tıklanarak dosya çağrılır.
3.1.3. Add Project : Üzerinde çalışılan projeye yeni projeler eklemek için kullanılır. Bu seçenek seçildiğinde New project’e yapılan işlemler tekrar edilir.
3.1.4. Remove Project: Project penceresinde seçili olan formu kaldırır.
3.1.5. Save Project : Üzerinde çalışılan projeyi disk ya da diskete kaydetmek için kullanılır. Aktif durumda olan proje önceden kaydedilmişse aynı isimde kaydeder. Bu seçenek seçildiğinde aşağıdaki pencere ekrana gelir. Bu pencerede dosya ismi yazılıp kaydet seçeneği seçildiğinde proje kaydedilmiş olur.

      
                                           Şekil- 3.4.  Save File As Penceresi
.
3.1.6. Save Project As : Aktif durumda olan projeyi yeni bir isimle kaydeder. Bu seçenek seçildikten sonra Save Project’e yapılan işlemler tekrar edilir.
3.1.7. Save Form1 ( Ctrl+S  ): Project penceresinde seçili olan formu kaydeder. Be seçenek seçildiğinde aşağıdaki pencere görüntülenir. Bu pencerede dosya adı yazılarak formun kaydı yapılır.
      Şekil- 3.5. Save File As Penceresi
3.1.8. Save Form1 As : Project penceresinde seçili olan formu yeni bir adla kaydeder. Bu seçenek seçildikten sonra Save Form1’deki işlemler tekrarlanır.
   3.1.9. Print ( Ctrl+P ): Üzerinde çalıştığımız projenin içeriğini ya da form dizaynını yazdırmak  için bu seçeneği kullanırız. Bu seçenek seçildiğinde aşağıdaki pencere görüntülenir. Bu pencerede;
           Şekil 3.6. Print – Project1 Penceresi
  Selection : Seçili olan bölgeyi yazdırmak için kullanılır.
             Current Module : İçinde bulunulan modülü yazdırmak için kullanılır.
             Current Project : Projenin tamamını yazdırmak için kullanılır.
   Ayrıca Form Image işaret kutusu seçilirse form tasarımı, Code işaret kutusu seçilirse program kodu, Form as text işaret kutusu ile de formun içeriği bir text dosyası formatın da yazılır.
3.1.10. Print Setup : Yazıcı ve yazdırma ayarları yapılır.
3.1.11. Make Project1 EXE : Üzerinde çalışılan projeyi EXE uzantılı hale getirir. Bu seçenek seçildiğinde;
                                         Şekil-3.7. Make Project Penceresi
   Bu pencerede dosya adı yazılıp onaylandığında dosya EXE uzantılı olarak kaydedilir.
3.1.12. Make Project Group: Birden fazla projeyi  veya formu EXE uzantılı yapmak için kullanılır.
3.1.13. Exit : VB ortamından çıkmak için kullanılır.
3.2. EDİT  MENÜSÜ










            3.2.1. Can’t Undo (Ctrl+Z): Bu komut  ile Vb’de en son yapılan işlem geri alınır.
3.2.2. Can’t Redo : En son yapılan işlem tekrarlanır.
3.2.3. Cut  (Ctrl+X): Seçili olan kısım orijinal yerinden  kesilerek panoya aktarılır. Formda seçili  kısım yoksa  işlem yapılamaz.
3.2.4. Copy ( Ctrl+C ):Seçili olan kısmın kopyasını panoya atar.  Kopyalanan kısım orijinal yerini korur.
3.2.5. Paste ( Ctrl+V ): Daha önce panoya aktarılan veri kursorün bulunduğu yere yapıştırılır.
3.2.6. Delete (Del): Seçili olan alan silinir.
3.2.7. Select All ( Ctrl+A ): Form üzerinde veya kod penceresindeki tüm alan seçilir.
            3.2.8. Find ( Ctrl+F ):  Projede veya formdaki istenilen bir bilgiyi bulmak için kullanılır. Bu seçenek seçildikten sonra; Bu pencereden aranan bilgi ve aranacak yer belirlenip onaylandığında arama işlemi yapılır.


Şekil–3.2.1. Find Penceresi            Şekil-3.2.2.Replace Penceresi         3.2.9. Find Next (F3): Arama sonucu bulunan bilginin bir sonrakine gider.
3.2.10. Replace (Ctrl+H): Üzerinde çalıştığımız form ya da projede bir bilgiyi bulup, başka bir bilgi ile değiştirilir. Bu seçenek seçildiğinde;Bu pencerede bulunacak bilgi ve değiştirilecek bilgi girilip, bilginin bulunduğu yer belirlenip onaylandıktan sonra bilgi bulunup değiştirilir.
3.2.11. Indent (Tab):Üzerinde çalışılan kod penceresinin verileri(8 karakter) içerden başlar.
3.2.12. Outdent ( Shift+Tab ): Indentin tersidir. Yani kod penceresindeki veriler bir tab dışardan başlar.
            3.2.13. Insert File: Üzerinde çalışılan bir kod penceresine kursorün bulunduğu yerden itibaren .txt, .bas ve .cls dosyası eklemek için kullanılır. Bu pencereden eklenecek dosya adı yazılıp onaylandığında dosya istenilen yere eklenir.








                     Şe
                                  3.2.14. List Properties/Methods (Ctrl+J)
Bu seçenek ile özellik listeleme kutusu görüntülenir.
   3.2.15. List Constants ( Ctrl+Shift+J )
 Özellik listeleme kutusundaki özelliklerin alabileceği değerler görüntülenir.
3.2.16. Quick Info ( Ctrl+I )
Bir ifadenin içerdiği parametreler görüntülenir.
3.2.17. Parameter Info (Ctrl+Shift+I)
  Bir fonksiyonun içerdiği parametre tipi öğrenilebilir.
             3.3. VİEW MENÜSÜ









Şekil-3.3.1. View Menüsü
              3.3.1. Code: Seçili olan forma  veya kontrol elemanına (command,label,text...vb.) ait kod penceresini görüntüler.Üzerinde çalışılan formun üzerini mouse ile çift tıkladığımız zaman  kod penceresi görüntülenir.
  3.3.2. Object ( Ctrl+F7 ):    Bir dosyanın Form tasarımını görüntüler. Kullanılan  fonksiyon,kontroller vb. Örneğin, kod penceresinden ABS fonksiyonu seçildikten sonra bu menü kullanılırsa fonksiyonun tanımlandığı yere ulaşılır.
     3.3.3. Definition (Sift+F2):  Bir değişkenin sabitin ya da tipin tanımlı olduğu bölüme gidilerek ilgili değişken seçilir.
3.3.4. Last Pasition ( Ctrl+Shift+F2)
Kürsorün Entere basılmadan bir önceki konuma iade edilmesini sağlar.
3.3.5. Object Browser (F2): Bu seçenekle üzerinde çalışılan projenin ve Vb kütüphanelerinin yer aldığı pencereye gidilir.
3.3.6. Immediate Window (Ctrl+G)
 Bu seçenekle immadiate penceresi görüntülenir. Bu pencere Debug modunda değişkenler üzerinde işlem yapmak için kullanılır.
Şekil-3.3.2. Immediate Penceresi
3.3.7. Locals Window
 Bu seçenek ile Locals penceresi görüntülenir. Bu pencere de Debug modunda kullanılır.  O anda projede bulunan kontrollerin özelliklerine ait değerler bu pencereden izlenebilir.
                                             Şekil-3.3.4. Locals Penceresi
   3.3.8. Watch Window
 Bu seçenekle de Watch penceresi görüntülenir. Bu pencere de Debug modun da  kullanılır. Debug-Add Watch menüleri ile eklenen değişkenlerin o anki durumunu gösterir. F7 ve F8 tuşları ile adım adım çalıştırarak değişkenlerin değişimi izlenir.

Şekil-3.3.5. Watch Penceresi
  3.3.9. Project Explorer ( Ctrl+R ):Projeye dahil olan dosyaları gösterir.
 Şekil-3.3.6. Project Explorer Penceresi          Şekil-3.3.7.Properties Penceresi
   3.3.10.Properties Window (F4)
Bu seçenekle Properties penceresi görüntülenir.
3.3.11. Form Layout Window
 Bu seçenekle  formun görüntüsünü bir ekranda gösteren pencere görüntülenir. Bu pencere aracılığı ile formu ekranın istenilen yerine taşımak mümkün olabilir.
   Bu pencere üzerinde iken mausenin sağ tuşuna basıldığında;
Bu pencere ile Form Loyout Penceresini   ekranın istenilen yerine taşınabilir.
   3.3.12. Property Pages (Shift+F4)
 Bu seçenekle seçili olan kontrolün Custom Property penceresine ulaşılır. Bu sayfalar özellikleri topluca değiştirebilme imkanı verir.
3.3.13. Toolbox
 Bu seçenekle kontrol elamanlarının yer aldığı Toolbox penceresi görüntülenir.
   3.3.14. Color Palette
  Bu seçenekle form üzerinde seçili kontrollerin zemin ve yazı renkleri değiştirilebilir.
            Şekil-3.3.8.Color Palette Penceresi
3.3.15. Toolbars:Bu seçenekle araç çubukları çağrılıp ve kaldırılabilir. Bu seçenekle;

Bu pencerede çağrılmak veya gizlenmek istenen araç çubuğu işaretlenir (çağrılır) veya işareti kaldırılır (gizlenir).
   
             3.3.16. Customize:Bu seçenek seçildiğinde;
Şekil-3.3.9. Customize Penceresi
Bu menüde;
New: Yeni araç çubukları oluşturulur.
Rename: Araç çubukları yeniden adlandırılır.
Delete: Araç çubukları silinebilir.
Reset: Yapılan değişiklikleri iptal eder.Ayrıca bu pencere açıkken her hangi bir araç çubuğu  üzerine gelinip farenin sağ tuşuna basılırsa;
Reset: Yapılan değişikleri iptal eder.
Delete: Aktif olan menüyü siler
Name: Menüye istenilen isim verilebilir.
Change Button Image: Menüyü temsil eden ikon değiştirilebilir.
Edit Button Image: Image Editör bölümüne gidilerek aktif olan menü ikonu değiştirilebilir.
Silinen bir menü seçeneği Costimize menüsünün COMMANDS bölümünde seçilmek suretiyle  tekrar çağrılabilir.










Şekil-3.3.10. Customize/Command Penceresi
Yine aynı menünün OPTIONS bölümünden araç çubukları büyük ya da normal gösterilebilir. (Large Ikons) Düğmelerin kısa açıklamaları ve kısa yol tuşlarının fare düğmeler üzerinde iken küçük bir açıklama şeklinde gösterilip gösterilmeyeceği de burada yapılır. Ayrıca menülere hareketlilik özelliği kazandırılabilir(Menu animations).

                     3.4. PROJET MENÜSÜ










Şekil-3.4.1. Project Menüsü


   3.4.1. Add Form
 Projeye yeni bir form eklemek için kullanılan seçenektir. Bu seçenek seçildiğinde aşağıdaki pencere görüntülenir.


Şekil-3.4.2.  Add Form Penceresi
   Bu pencereden çağrılmak istenen form türü seçilerek form eklenir.
3.4.2. Add MDI Form
 Bu seçenekle projeye yeni bir MDI formu eklenir. Bu seçenek seçildiğinde aşağıdaki pencere ekrana gelir.
Bu pencerede MDI Form seçeneği seçilerek yeni bir MDI formu eklenir.
   3.4.3. Add Module
 Bu seçenekle projeye yeni bir module eklemek için kullanılır.
   
         Şekil-3.4.3. Add Modules Penceresi
   3.4.4. Add Class Module
Bu seçenekle projeye yeni bir class module eklenir. Bu menüden eklenmek istenen Class Module seçilerek eklenir.


   
      Şekil-3.4.4. Add Class Module Penceresi
   3.4.5. Add User Control
    Bu seçenekle projeye yeni bir kullanıcı kontrolü eklenir.
      Şekil- 3.4.5. Add User Control Penceresi
Bu pencereden istenilen seçenek seçilerek ekleme yapılır.
   3.4.6. Add Propert Page
 Bu seçenekle projeye yeni bir Property Page eklenir. Bu seçenek seçildiğinde gelen pencereden Property Pages  seçilerek ekleme yapılır.
Şekil-3.4.6. Add Propert Page  Penceresi


      
3.4.7. Add File ( Ctrl+D ): Bu seçenekle projeye dosya eklenir.
3.4.8. Remove Form1:Projede seçili olan dosya kaldırılır.
3.4.9. References: Referans penceresi görüntülenerek burada Object, Browser da gözükecek veri kütüphaneleri seçilir ya da devreden çıkarılır.
3.4.10. Companets ( Ctrl+T): Bu seçenekle Companets menüsü görüntülenerek ToolBox menüsüne eklenecek ya da kaldırılacak elamanlar seçilir. Bu menüden listeler seçilerek eklenip kaldırılabileceği gibi, listede olmayan OCX dosyaları da Browse düğmesi ile eklenebilir.








            Şekil-3.4.7. Companets Penceresi
3.4.11. Project Properties
 Bu seçenekte proje ile ilgili özellikler ayarlanır. Mesela program her derlendiğinde versiyonunu bir artırması gibi. Projede birden fazla form varsa çalışmaya hangi formdan başlanacağı, programın kullanacağı yardım dosyasının ismi gibi özellikler bu seçenekle belirlenir.









   Şekil-3.4.8. Project Properties Penceresi



             3.5.FORMAT MENÜSÜ















Şekil-3.5.1. Format Menüsü
   3.5.1. Align
 Form üzerinde birden fazla kontrolü aynı hizaya getirmek için kullanılan seçenektir. Form üzerindeki kontroller seçildikten sonra bu seçenek seçildiğinde;
Şekil-3.5.2. Align Penceresi
Lefts : Seçilen kontrol elamanların sol taraflarını hizalar.
Center : Seçilen kontrol elamanların merkez noktalarını hizalar.
Right : Seçilen kontrol elamanların sağ taraflarını hizalar.
Tops : Seçilen kontrol elamanların üst taraflarını  hizalar.
Moddles : Seçilen kontrol elamanlarını üst üste getirerek orta kısımlarını hizalar.
Bottoms :  Seçilen kontrol elamanların alt taraflarını hizalar.
To Grid :  Seçilen kontrol elamanların form üzerindeki noktalara denk gelmesini sağlar.
             3.5.2. Make Same Size
 Bu seçenekle form üzerindeki birden fazla kontrolü aynı boyuta getirebiliriz. Kontroller seçildikten sonra  bu seçenek seçildiğinde;
             Width : Seçilen kontrol elamanlarını aynı genişliğe getirir.
 Height : Seçilen kontrol elamanlarını aynı yüksekliğe getirir.
 Both : Seçilen kontrol elamanlarını aynı yükseklik ve genişliğe getirir.
            3.5.3. Size to Grid : Seçilen elamanları form üzerindeki noktalara ayarlar.   
   3.5.4. Horizontal Spacing
 Form üzerindeki seçilen kontrol elamanları arasındaki yatay boşluğu ayarlamak için kullanılan seçenektir. Elemanlar seçildikten sonra bu seçenek seçilirse;
         Şekil-3.5.4. Horizontal Spaing
Make Equal : Seçilen kontrol elamanları arasındaki yatay boşlukları eşitler.
Increase : Seçilen kontrol elamanları arasındaki yatay boşlukları artırır.
Decrease : Seçilen kontrol elamanları arasındaki yatay boşluğu azaltır.
Remove : Seçilen elemanlar arasındaki yatay boşlukları tamamen kaldırır.
3.5.5. Vertical Spacing
 Form üzerinde seçilen kontrol elamanları arasındaki dikey boşluğu ayarlamak için kullanılan seçenektir. Elemanlar seçildikten sonra bu seçenek seçilirse;
Şekil-3.5.5. Veritical Spacing Penceresi
Make Equal : Seçilen kontrol elamanları arasındaki dikey boşlukları eşitler.
Increase : Seçilen kontrol elamanları arasındaki dikey boşlukları artırır.
Decrease : Seçilen kontrol elamanları arasındaki dikey boşluğu azaltır.
Remove : Seçilen kontrol elemanlar arasındaki dikey  boşlukları tamamen kaldırır.
   3.5.6. Center Form
   Form üzerinde seçili olan kontrol elamanlarını formun ortasına ayarlar. Elamanlar seçildikten sonra bu seçenek seçildiğinde;
Şekil-3.5.6. Center Form Penceresi
Horizontally : Seçili olan kontrol elamanlarını formun ortasına yatay olarak ayarlar.
Vertically : Seçili olan kontrol elamanlarını formun ortasına dikey olarak ayarlar.
   3.5.7. Order
 Bu seçenekle bir kontrol elamanı başka bir kontrol elamanının altında kalmışsa (görünmüyorsa) kontrolleri alt alta ya da üst üste almak  için kullanılır.  Elemanlar seçildikten sonra bu seçenek seçildiğinde aşağıdaki pencere ekrana gelir.

Bring to Front......Ctrl+J : Bu seçenek alttaki kontrol elamanını üste alır.
Send to Back........Ctrl+K : Bu seçenek üstteki kontrol elamanını alta alır.
Lock Controls : Bu seçenek seçilen kontrol elamanlarını kilitleyerek  bunların yerlerinin değiştirilmemesini sağlar.
      3.6. DEBUG MENÜSÜ

Şekil- 3.6.1. Debug Penceresi
3.6.1. Step Into (F8) : Bu seçenek programı adım adım çalıştırmaya yarar. Her  F8’e basıldıkça programın tek bir satırı çalışır.
3.6.2.Step Over (Shift+F8): Bu seçenekte programı adım adım çalıştırmaya yarar. Step Into’dan farkı prosedür çağrıları da tek satırmış gibi  işlenir. Yani prosedürün içine girilmez.
3.6.3. Add Watch : Program çalışırken izlenecek değişkenler bu seçenekle eklenir. Bu yöntemle eklenen değişkenlerin değerleri DEBUG penceresinden görüntülenir.








                                         
Brek When Value İs True : Seçeneğini işaretlerseniz program çalışır ve bu değişkene sıfırdan farklı bir değer atandığı anda çalışması kırılır.
Brek When Value Changes : Seçeneğini işaretlerseniz, program çalışır ve bu değişkenin değeri değiştiği anda çalışması kırılır. Bazı değişkenlerin değeri istemediğiniz anda değişiyorsa bu değişkenin hangi kod tarafından değiştirildiğini öğrenmek için bu iki seçenek kullanılır.
3.6.4. Run To Cursor ( Ctrl+F8 )
 Program kursorun bulunduğu yere kadar çalıştırılır ve çalışması kırılır. F8 ve F7 tuşları ile program adım adım çalıştırılabiliyordu. Ancak bu tuşlarla uzun döngülerden çıkmak oldukça zordur. Örneğin 1’den 1000’e kadar olan bir FOR-TEXT döngüsünden F8 ile çıkmak zordur. Böyle durumlarda kursör istenen satıra konumlandırıldıktan sonra Ctrl-F8 tuşlarına basılırsa program o satıra kadar gelir ve durur.
3.6.5. Quick Watch ( Ctrl+W )
 Bu seçenekle sadece seçilen değişkenin veya işlemin o andaki değeri öğrenilebilir. Add Watch seçeneğinden farklı olarak değişken Debug penceresine eklenmez ve sürekli takip edilmez. Sadece seçildiği andaki değerini bir diyalog kutusu ile bildirir.
3.6.6. Edit Watch ( Ctrl+W )
Add Watch ile eklenen değişkenleri silmek veya değiştirmek için bu pencere kullanılabilir.
3.6.7. Toggle Breakpoint (F9)
 Programın bazı satırlarına Break Point dediğimiz kesmeler konrak programın oraya kadar çalışıp durması sağlanabilir.
3.6.8. Clear All Break Points  Ctrl+Shift+F9 : Tüm kesme noktaları silinir.

   3.7. RUN MENÜSÜ

     Şekil-3.6.3. Run Menüsü
3.7.1. Start (F5)
Bu seçenek programı çalıştırmak için kullanılır.
3.7.2. Break ( Ctrl+Break )
Çalışmakta olan programı geçici olarak durdurur.
3.7.3. End
Çalışan bir programın çalışmasını sona erdirir.
3.7.4. Restart ( Shift+F5 )
 Break seçeneği ile çalışması durdurulan programın tekrar çalışmasını başlatır.
       3.8. TOOLS MENÜSÜ

Şekil-3.8.1. Tools Menüsü

   3.8.1. Add Procedure
Programda yeni bir fonksiyon tanımlamak  için kullanılır. Bu seçenek seçildiğinde;
Şekil-3.8.2. Add Procedure Penceresi
Bu menüde;
   Name : Prosedürün isminin yazıldığı yerdir.
   Type : Prosedürün tipinin tanımlandığı yerdir.
   Sub : Alt program oluşturulur.
   Function : Fonksiyon oluşturulur.
   Event : Olay alt programı oluşturulur.
Property : Bir özelliğe değer atama ve değer öğrenme alt programı oluşturabiliriz.
Scope : Prosedürün genel mi, yerel mi olduğu belirlenir.
Public : Bu seçenek seçilirse prosedür programdaki bütün form ve modüllerde  kullanılabilir.
Private : Bu seçenekte prosedür yalnızca tanımlandığı form ve modüllerde çağrılabilir.



3.8.2. Menü Editör (Ctrl+E)
 Bu seçenekle menü tasarım penceresine ulaşılır. Bu pencere aracılığı ile istenilen menü tasarımı yapılır.  Bu seçeneğin aktif olması için önce ilgili formu seçmek gerekir.
3.8.3. Options
 Bu seçenekle üzerinde çalıştığımız pencerelerin bir çok özelliğini değiştirebiliriz. Bu seçeneği seçtiğimizde aşağıdaki pencere görüntülenir.










Şekil-3.8.3. Options Penceresi

Editör;
Auto Syntax Check : Kod penceresinde yazılan program kodlarına otomatik olarak yazılım kontrolü yapılır.  Bir yazım hatası yapıldığında kullanıcı  anında uyarılır.
Require Variable Declaration : Kullanılacak her değişkeni tanımlama mecburiyeti getirir.
Auto List Members : Kontrol elamanlarının adı yazıldığında ilgili özellikler otomatik olarak karşımıza çıkar.
Auto Quick Info : Herhangi bir fonksiyon yazıldığında fonksiyonun içermesi gerektiği parametreler otomatik olarak gösterilir.
Auto Data Tips : Debug modunda bir değişkenin fare ile üzerinde durulduğunda o değişkenin değerini  gösterir.
Auto Indent : Kod penceresindeki bir satıra tab verildiğinde ondan sonraki satırlarda aynı sütundan başlar.
Default to Full Module View : Kod penceresindeki bütün kodlar aynı anda görüntülenir.
Proceure Separator : Kod penceresindeki prosedürler arasında çizgi gösterilir.
Editör Format : Kod penceresinde yazılan ifadelerin renkleri ve font büyüklükleri ayarlanır.
General ;
Show Grid : Form üzerindeki noktalar gösterilir.
Widht/Height : Form üzerindeki noktalar arasındaki boşluğun ayarlaması yapılır.
Align Controls to Grid : Form üzerindeki noktaların koordinatları noktalara denk getirilir. 
Show ToolTips : Farenin bir kontrol elamanı üzerinde iken durması ile o kontrol elamanı hakkında bilgi verir.
Break on All Erros : Derleyicinin herhangi bir hatayla karşılaştığı an derleme durdurulur.

Background Compile : Derleme olayı arka planda gerçekleşir.
Docking :VB ortamında kullanılan pencerelerin grup halinde gösterilip gösterilmeyeceğini belirler.
Environmet ;
Promp for  project : Vb başlarken hangi tip projeye başlayacağımızı soran pencereyi ortaya çıkarır.
Creat default project : Vb başlatıldığında AutoLoad  dosyasına kaydedilmiş dosyalardan oluşan proje başlatılır.
Save Changes : Program çalıştırılmadan önce yapılan değişiklikler kaydedilir.
Prompt To Save Changes : Program çalıştırılmadan önce yapılan değişikliklerin kaydedilip kaydedilmeyeceğini kullanıcını onayına sunar.
Don’t Save Changes : Program çalıştırıldığında yapılan değişiklikleri kaydetmez.

   3.9. ADD-INS Menüsü     
                                        Şekil-3.9.1. Add-Ins Menüsü

Add Ins menüsünün işlevi bağımsız programlama araçlarını Visual basıc içine sokma ya da çıkarma imkanı sağlamasıdır

3.9.1. Visual Data Manager
Bu menü alternatifi, Visual Basıc içine, veri tabanlarının yönetimi konusunda çok yetenekli bir yazılım modülü olan Visual Data Manager’ın eklenmesini sağlar.


3.9.2. Add-In Manager
   Bağımsız yazılım modüllerinin Visual Basıc ortamına katılmasını ya da bu ortamdan çıkarılmasını sağlar. Bu ekranda, Avaible Add-Ins penceresinde işaretlenmiş olan modüller Visual Basıc içine katılır. İşaretlenmemiş olanlar ise çıkarılır.

    3.10. WİNDOWS MENÜSÜ
Şekil-3.10.1. Windows Menüsü
3.10.1. Split
    Sadece kod penceresi açık iken aktif iken aktif olur. Kod penceresini yatay olarak iki yarım kod penceresini yatay olarak iki yarım parçaya ayırır. Kod penceresini eski haline getirmek için Split menü seçeneği tekrar kullanılır.
Window menüsü açık pencerelerden birini seçmek veya MDI modda menüye bağlı alt menüleri düzenli bir şekilde yerleştirmek için kullanılır.

3.10.2. Tile Horizontally
MDI modda açık pencereleri yatay olacak şekilde eşit pencere boyutlarında ekrana yerleştirir.
3.10.3. Tile Vertically
   Yukarıdaki menü seçeneği ile eşdeğerdir. Farklı olarak pencere ayarlamaları düşey olacak şekilde gerçekleştirilir.
3.10.4. Cascade
MDI modda açık pencerelerin ekrandaki yerlerini üst üste cascade bir tarzda yeniden ayarlar.
3.10.5. Arrange Icons
MDI modda minimize edilmiş pencere ikonlarını anapencerenin alt sol köşesine göre yeniden düzenler.
3.10.6. Window List
Bütün açık pencereleri listeler. Aktif yapılmak istenen pencere seçilirse ilgili pencere isminin sol yanında o esnada aktif pencereyi gösteren işareti gözükür.


3.11. HELP MENÜSÜ
Şekil-3.11.1 Help Menüsü
Help(yardım) menüsü her düzeydeki programcının duyacağı bir olanaktır. Help menüsünün alt menüleri aşağıdaki gibidir

3.11.1. Microsoft Visual Basıc Help Topics
   
Help menüsü içinde bulabileceğiniz bilgileri sınıflandırılmış olarak listeler. Burada Visual Basıc programlama dili ve ortamının kullanımı Visual Basıc’in bileşenleri konusunda çeşitli başlıklar listelenmektedir. Bu başlıklardan herhangi biri üzerine mouse göstergesini götürüp double-click yaparsanız bu konu ile ilgili bilgiler ekrana gelecektir. Örneğin Using Visual Basıc başlığı double-click ile seçilirse pencere ekrana gelir. Bu pencerede de ilgi duyulan bir alt başlık seçilerek devam edilir.